Ngày 15/7, trong khuôn khổ kỳ họp thứ năm (kỳ họp thường lệ giữa năm 2026), Hội đồng Nhân dân thành phố Hà Nội khóa XVII tổ chức phiên chất vấn và trả lời chất vấn những vấn đề được cử tri quan tâm; trong đó, đại biểu và cử tri đặc biệt quan tâm tới vấn đề giải quyết điểm nghẽn úng ngập trên địa bàn thành phố, nhất là các tuyến phố nội đô và các khu đô thị.
Giám đốc Sở Quy hoạch-Kiến trúc Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết dự kiến trong tháng 9/2026, quy hoạch thoát nước và thoát nước thải của Hà Nội sẽ được phê duyệt và công bố công khai để các đại biểu Hội đồng Nhân dân thành phố cũng như nhân dân Thủ đô theo dõi, giám sát. Hiện thành phố đang tập trung triển khai các công trình trọng điểm về thoát nước.
Nêu băn khoăn về tình trạng ngập úng kéo dài tại nhiều khu vực trên địa bàn thành phố trong thời gian qua, đại biểu Lê Văn Đức đề nghị Giám đốc Sở Quy hoạch-Kiến trúc làm rõ tiến độ, trách nhiệm trong việc chậm cập nhật Quy hoạch thoát nước Thủ đô; cơ sở xác định vị trí, quy mô, cao độ các hồ điều hòa; phương án dự phòng khi quy hoạch thoát nước thay đổi; cùng giải pháp phát triển hạ tầng thoát nước thân thiện với môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu.
Trả lời nội dung đại biểu quan tâm, Giám đốc Sở Quy hoạch-Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết việc triển khai Quy hoạch thoát nước Thủ đô đã được thực hiện trong 13 năm qua và luôn gắn với quá trình điều chỉnh, hoàn thiện hệ thống quy hoạch chung của thành phố.
Quy hoạch thoát nước được xây dựng trên cơ sở cụ thể hóa Quyết định số 1259/QĐ-TTg ngày 26/7/2011 phê duyệt Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050 (Quy hoạch 1259).
Sau đó, để cụ thể hóa nội dung quy hoạch cao độ nền và thoát nước tại Quy hoạch 1259, căn cứ Luật Quy hoạch đô thị 2009, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định số 725/QĐ-TTg ngày 10/5/2013 phê duyệt Quy hoạch thoát nước Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050 (Quy hoạch 725). Tiếp theo đó, ngày 27/12/2024, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định số 1668/QĐ-TTg phê duyệt Điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô Hà Nội đến năm 2045 và tầm nhìn đến năm 2065 (quy hoạch 1668).
Trong quá trình tổ chức lập quy hoạch, Sở Quy hoạch-Kiến trúc đã phối hợp với Sở Xây dựng (báo cáo số 8372/SXD-HT ngày 16/10/2023 của Sở Xây dựng về việc rà soát, điều chỉnh Quy hoạch 725) rà soát, đánh giá Quy hoạch 725 để nghiên cứu, xem xét làm cơ sở đề xuất giải pháp quy hoạch thoát nước trong quy hoạch 1668 cho phù hợp, đảm bảo tính khả thi, hợp lý về giải pháp.
Theo đánh giá hiện nay, hệ thống thoát nước mới đáp ứng khoảng 20% công suất theo yêu cầu, trong khi hệ thống hồ điều hòa và các công trình thoát nước trên địa bàn mới được đầu tư khoảng 20%, riêng diện tích hồ điều hòa đạt khoảng 18% so với quy hoạch.
Đây là một trong những "điểm nghẽn" đã được các đại biểu Hội đồng Nhân dân thành phố cũng như lãnh đạo trung ương và thành phố nhiều lần chỉ ra.
Giám đốc Sở Quy hoạch-Kiến trúc Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết thêm hiện quy hoạch thoát nước, thoát nước thải và quy hoạch cao độ nền đã được xác định là một bộ phận của quy hoạch hạ tầng kỹ thuật theo quy định của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn.
Thời gian tới, Sở Xây dựng sẽ là cơ quan chủ trì lập quy hoạch, còn Sở Quy hoạch-Kiến trúc sẽ phối hợp rà soát, hoàn thiện các nội dung liên quan.
Đối với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Sở Quy hoạch-Kiến trúc đã ban hành kế hoạch triển khai. Theo định hướng quy hoạch mới, tổng diện tích hồ điều hòa của Hà Nội sẽ đạt hơn 8.000ha, tăng khoảng 20-25% so với quy hoạch trước đây nhằm nâng cao năng lực tiêu thoát nước, thích ứng với biến đổi khí hậu và tình trạng mưa cực đoan.
Bên cạnh đó, quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm cũng lần đầu tiên nghiên cứu đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật ngầm theo mô hình phát triển đô thị hiện đại.
Cùng với hệ thống giao thông và đường sắt đô thị, thành phố sẽ quy hoạch hệ thống bể chứa nước ngầm và công trình thoát nước ngầm nhằm nâng cao hiệu quả điều tiết, tiêu thoát nước đô thị. Đây là nội dung mới sẽ tiếp tục được cụ thể hóa trong quá trình triển khai quy hoạch.
Về tiến độ điều chỉnh quy hoạch thoát nước, Sở Quy hoạch-Kiến trúc đã thống nhất với Sở Xây dựng về nhiệm vụ và lộ trình thực hiện. Dự kiến trong tháng 9/2026, quy hoạch thoát nước và thoát nước thải của Hà Nội sẽ được phê duyệt và công bố công khai để các đại biểu Hội đồng Nhân dân thành phố cũng như nhân dân Thủ đô theo dõi, giám sát.
Hiện thành phố đang tập trung triển khai các công trình trọng điểm về thoát nước.
Hiện có 13 công trình cấp bách đang được đẩy nhanh tiến độ, trong đó có 6 dự án hồ điều hòa, cùng với các dự án cải tạo mạng lưới kênh mương, cống và trạm bơm.
Song song với đó, thành phố đang triển khai cải tạo, chỉnh trị các tuyến sông giữ vai trò quan trọng trong tiêu thoát nước như sông Tô Lịch, sông Kim Ngưu, sông Nhuệ và sông Đáy. Khi các tuyến sông này được khơi thông dòng chảy và hạ thấp mực nước, sẽ góp phần nâng cao năng lực thoát nước, đồng thời, phục vụ hiệu quả công tác tưới tiêu trên địa bàn thành phố.
Bên cạnh đó, các sở, ngành cũng đang tiếp tục rà soát để khắc phục những tồn tại trong công tác quản lý cao độ nền và quy hoạch thoát nước. Trong quá trình điều chỉnh quy hoạch, thành phố sẽ cập nhật các yếu tố mới, trong đó có việc tính toán lại tần suất mưa thiết kế cho hệ thống thoát nước; rà soát quy mô trạm bơm, sông, kênh, hồ điều hòa; đồng thời tích hợp các kịch bản biến đổi khí hậu giai đoạn từ năm 2025 trở đi.
Theo ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh, nếu thành phố hoàn thành khoảng 80% khối lượng còn lại của Quy hoạch thoát nước theo Quyết định số 725, Hà Nội cơ bản sẽ giải quyết được tình trạng ngập úng đô thị.
Cùng với đó, Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm đã định hướng phát triển hệ thống hạ tầng kỹ thuật đa tầng, đa lớp. Khi hệ thống này được đầu tư đồng bộ, sẽ tạo nền tảng để giải quyết căn cơ bài toán ngập úng đô thị trong thời gian tới.
Cũng tại phiên họp, thông tin về định hướng xây dựng “thành phố bọt biển” nhằm giải quyết vấn đề ngập úng mà đại biểu quan tâm, Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Nguyễn Phi Thường cho biết giải pháp này chuyển từ thoát nước nhanh sang giữ nước, thấm nước, điều tiết nước và tái sử dụng nước. Vấn đề này đang trong quá trình xem xét, chưa được triển khai cụ thể.
Tuy nhiên, Sở Xây dựng đã có các bước, quy trình để thực hiện việc xây dựng quy chuẩn, tiêu chuẩn về vật liệu thấm, để ngay khi đề án được phê duyệt thì có cơ sở triển khai thực hiện ngay.
Liên quan đến khớp nối hạ tầng thoát nước của các khu đô thị, Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Nguyễn Phi Thường cho biết thêm, Sở đã rà soát toàn bộ 52 khu đô thị trên địa bàn thành phố, đã có 26 khu đô thị, khu nhà ở được hoàn thiện toàn bộ và bàn giao toàn bộ hạ tầng kỹ thuật thoát nước cho thành phố. Còn lại 26 khu đô thị, Sở Xây dựng cố gắng trong năm 2026 sẽ hoàn thành khớp nối.
Về việc yêu cầu chủ đầu tư hoàn thiện toàn bộ hệ thống hồ điều hòa, trạm bơm, cống thoát nước và điểm đấu nối đúng với quy hoạch, thiết kế được phê duyệt, ông Nguyễn Phi Thường đề xuất không nghiệm thu hoặc không đưa công trình vào sử dụng khi hệ thống thoát nước chưa hoàn chỉnh.
Đặc biệt, làm rõ trách nhiệm trong quản lý trật tự đô thị, úng ngập tại khu đô thị Ciputra, Dự án Khai Sơn, đại diện Ủy ban Nhân dân phường Phú Thượng cho biết thực hiện chỉ đạo của thành phố, phường đã tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp khắc phục tình trạng úng ngập.
Đến nay, cơ bản đã xử lý được các điểm úng cục bộ trên địa bàn. Còn đại diện Ủy ban Nhân dân phường Bồ Đề nhận trách nhiệm đối với những tồn tại để xảy ra trên địa bàn và sẽ tập trung chỉ đạo giải quyết dứt điểm.
Liên quan đến tiêu thoát nước và giải quyết tình trạng úng ngập đô thị trên địa bàn thành phố, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà cho rằng, thời gian qua Ủy ban Nhân dân thành phố đã tập trung chỉ đạo, triển khai nhiều giải pháp; ưu tiên nguồn lực đầu tư các công trình tiêu thoát nước, cải tạo sông, hồ, kênh, mương và từng bước nâng cao năng lực tiêu thoát nước.
Một số điểm úng ngập kéo dài đã được xử lý, năng lực tiêu thoát nước từng bước cải thiện góp phần giảm thiểu thiệt hại sau các trận mưa lớn.
Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy tình trạng úng ngập vẫn diễn biến phức tạp, nhất là tại các khu vực đô thị phát triển nhanh và những nơi hạ tầng chưa được đầu tư đồng bộ. Bên cạnh những nguyên nhân khách quan do tác động của biến đổi khí hậu và diễn biến thời tiết cực đoan, cần nhìn nhận thẳng thắn rằng vẫn còn những hạn chế thuộc trách nhiệm quản lý, tổ chức thực hiện.
Theo bà Phùng Thị Hồng Hà, đây là những vấn đề cần phải được khắc phục bằng quyết tâm chính trị cao hơn, cách làm quyết liệt hơn và sự phối hợp đồng bộ hơn giữa các cấp, các ngành.
Do đó, Hội đồng Nhân dân thành phố đề nghị Ủy ban Nhân dân thành phố tiếp tục rà soát tổng thể quy hoạch tiêu thoát nước, đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm; ưu tiên xử lý dứt điểm các điểm úng ngập thường xuyên, các tuyến giao thông huyết mạch.
Đồng thời, tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong công tác quản lý, dự báo, vận hành hệ thống tiêu thoát nước; nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị và chính quyền địa phương; phát huy vai trò của người dân trong việc bảo vệ hệ thống thoát nước và giữ gìn vệ sinh môi trường đô thị.
Điều quan trọng hơn cả là phải chuyển từ tư duy xử lý khi xảy ra úng ngập sang chủ động phòng ngừa, quản trị rủi ro và thích ứng với sự phát triển của đô thị hiện đại./.
Hà Nội đẩy nhanh các dự án thoát nước, từng bước giảm úng ngập đô thị