Ngồi trên đống bêtông vỡ vụn từng là mái ấm của một gia đình, nữ nghệ sỹ người Palestine Jana Abu Harbid nhẹ nhàng đưa cọ vẽ một chiếc lều phủ lá cờ Palestine bên cạnh dòng chữ tiếng Arab "Hy vọng vẫn còn."
Xung quanh cô, những tòa nhà đổ nát nối tiếp nhau khắp khu phố Tel al-Hawa của thành phố Gaza. Những con đường từng san sát nhà cửa giờ chỉ còn lại những bãi gạch vụn.
Với nữ nghệ sỹ 20 tuổi, những tàn tích ấy không chỉ là lời nhắc nhở về sự tàn phá. Chúng đã trở thành những bức tranh lưu giữ ký ức, kể lại câu chuyện của những gia đình bị chiến tranh chia cắt, đồng thời truyền tải thông điệp rằng cuộc sống vẫn có thể tiếp diễn ngay giữa đổ nát.
Trên khắp Dải Gaza, các nghệ sỹ graffiti đang biến những bức tường nứt vỡ và những tấm bê tông ngổn ngang thành những phòng trưng bày nghệ thuật ngoài trời.
Sinh ra ở Beit Hanoun, phía Bắc Gaza, và đang phải di tản đến thành phố Gaza, Abu Harbid cho biết việc vẽ trên những đống đổ nát là cách cô chuyển hóa những đau thương của chiến tranh thành nghệ thuật.
Abu Harbid là một trong số hàng chục nghệ sỹ Palestine lựa chọn graffiti kể từ khi xung đột bùng phát sau vụ tấn công của Hamas vào miền Nam Israel ngày 7/10/2023, dẫn tới chiến dịch quân sự quy mô lớn của Israel tại Gaza.
Theo giới chức y tế ở Gaza, hơn 73.000 người Palestine đã thiệt mạng và hơn 173.000 người khác bị thương. Hầu hết cư dân đã phải di tản ít nhất một lần, trong khi nhiều khu vực rộng lớn của các thành phố và trại tị nạn chỉ còn là đống đổ nát.
Nghệ sỹ graffiti Ubay al-Qarshali, 26 tuổi, cho rằng chính sự tàn phá của chiến tranh đã biến những ngôi nhà đổ nát thành không gian đặc biệt cho nghệ thuật.
Anh chia sẻ: "Những tòa nhà bị phá hủy đã trở thành nhân chứng cho những gì xảy ra ở đây. Giờ đây, chúng là nơi chân thực nhất để phản ánh thực tế mà chúng tôi đang đối mặt."
Mất nhiều người thân trong chiến tranh và phải di tản hơn 10 lần, Al-Qarshali luôn cố gắng gắn mỗi bức tranh tường với câu chuyện của những người từng sống trong ngôi nhà đó. Trước khi bắt tay vào vẽ, anh thường trò chuyện với chủ nhà hoặc người thân của họ để hiểu về những gì họ đã trải qua. Chính những câu chuyện ấy quyết định hình ảnh và biểu tượng xuất hiện trong tác phẩm.
Anh cho biết: "Mỗi khi có người nói bức tranh khiến họ xúc động hoặc mang lại cho họ một khoảnh khắc hy vọng, tôi biết tác phẩm của mình đã hoàn thành sứ mệnh."
Theo nghệ sỹ thị giác kiêm chuyên gia mỹ thuật Sharif Sarhan, chiến tranh không chỉ làm thay đổi cuộc sống của người dân Gaza mà còn làm thay đổi vai trò của graffiti. Ông cho biết các bức tranh tường tiếp tục khơi nguồn sáng tạo cho các nghệ sỹ, đồng thời ghi lại sự tàn phá, cuộc sống thường nhật và những trải nghiệm của người dân trong chiến tranh.
Theo ông, thông qua những bức ảnh được chia sẻ trên mạng xã hội, các tác phẩm còn vượt ra ngoài Gaza để tiếp cận công chúng quốc tế, mang thêm giá trị như những tư liệu trực quan về trải nghiệm của người Palestine.
Các nghệ sỹ đã biến những không gian công cộng còn sót lại sau chiến tranh thành những ghi chép bằng hình ảnh, lưu giữ ký ức và phản ánh một giai đoạn lịch sử của Gaza./.