Trước những chỉ trích dữ dội từ quốc hội Mỹ, Nhà Trắng ngày 15/6 đã khẳng địnhTổng thống Barack Obama có quyền tiếp tục các hành động quân sự ở Libya mà khôngcần sự phê chuẩn của quốc hội.
Theo AP, trong một bản báo cáo chi tiết dài 32 trang nộp cho quốc hội, Nhà Trắngcũng ước tính chi phí của các chiến dịch quân sự và hỗ trợ nhân đạo Mỹ tiến hànhtại Libya là vào khoảng 800 triệu USD, tính tới ngày 3/6 và có thể tăng lênthành 1,1 tỷ USD vào đầu tháng Chín.
Bản báo cáo này là lần đầu tiên chính quyền Mỹ công khai những chi tiết về tínhhợp pháp cũng như chi phí cho cuộc chiến Libya, vốn không hề được quốc hội nước nàyphê chuẩn. Các quan chức Nhà Trắng giải thích rằng vì Mỹ chỉ có vai trò hỗ trợgiới hạn trong chiến dịch quân sự do NATO chỉ huy ở Libya và các lực lượng Mỹkhông tham chiến lâu dài, Tổng thống có quyền hợp hiến để tự quyết định.
“Quan điểm của Tổng thống là các chiến dịch quân sự của Mỹ ở Libya hiện giờ phùhợp với luật về phân chia quyền lực trong chiến tranh và không phải tuân theoluật đó để yêu cầu sự cho phép của quốc hội vì các chiến dịch của quân đội Mỹkhông phải là những chiến dịch tấn công được quy định trong điều khoản về thờihạn 60 ngày của luật,” thông báo của Nhà Trắng cho biết.
Luật về phân chia quyền lực trong chiến tranh, được thông qua năm 1973, yêu cầutổng thống Mỹ phải xin phép quốc hội trước khi đưa quân đội ra nước ngoài, phảibáo cáo với quốc hội trong vòng 48 tiếng sau khi cuộc xung đột vũ trang nổ ra vàkhông được để quân đội ở nước ngoài nhiều hơn 60 ngày, cộng thêm 30 ngày để rútquân, mà không được quốc hội phê chuẩn hoặc không tuyên chiến.
Báo cáo của Nhà Trắng được đưa ra sau khi Hạ viện Mỹ thông qua một nghị quyếtkhông có tính ràng buộc chỉ trích ông Obama đã không đưa ra được “cơ sở pháp lývững chắc” cho việc Mỹ can dự vào Libya. Nghị quyết nói trên cũng đề nghị chínhphủ phải trả lời hàng loạt các câu hỏi liên quan, bao gồm quy mô hoạt động củaquân đội Mỹ, chi phí cho chiến dịch và ảnh hưởng của nó tới những cuộc chiến củaMỹ ở Iraq và Afghanistan, trước ngày thứ Sáu 17/6.
Tuy nhiên, AP bình luận báo cáo công bố ngày thứ Năm có vẻ sẽ không thể dẹp tanchỉ trích từ quốc hội. Một người phát ngôn của Chủ tịch Hạ viện John Boehner,một đảng viên Cộng hòa, nói Nhà Trắng đã sử dụng “những lý lẽ sáng tạo” gây rathêm nhiều thắc mắc.
Thượng nghị sĩ Bob Corker của phe Cộng hòa thì nói ông lấy làm ngạc nhiên vìchính phủ nói lực lượng Mỹ không tham gia các hoạt động tấn công ở Libya, bởi lẽtrong các phiên điều trần ngắn được bảo mật với các nghị sĩ, những tướng lĩnhquân đội đã nói khác. “Cách chính phủ xử lý toàn bộ vụ việc này khiến cả hai phetrong quốc hội đều lấy làm khó hiểu,” Corker, một thành viên Ủy ban đối ngoạithượng viện, nói.
Tăng thêm áp lực với ông Obama, một nhóm 10 nghị sĩ lưỡng đảng ngày 15/6 đã đệđơn kiện Tổng thống vì can thiệp quân sự ở Libya mà chưa có sự cho phép của quốchội. Các nghị sĩ này nói ông Obama đã vi phạm hiến pháp khi qua mặt quốc hội vàsử dụng các tổ chức như Liên hợp quốc và NATO để được quyền tiến hành chiếntranh.
Nghị sĩ Boehner cũng đã gửi cho ông Obama một bức thư trong tuần này nhắc rằngthời hạn 90 ngày đưa quân đội ra nước ngoài theo luật phân chia quyền lực trongchiến tranh đã hết từ ngày Chủ nhật 12/6.
[Nghị sĩ hai đảng đệ đơn kiện Tổng thống Obama]
Các Tổng thống Mỹ trước đó, Cộng hòa hay Dân chủ, đều phớt lờ đạo luật này, vốnđược thông qua để kiểm tra quyền lực của Tổng thống với quân đội. Mặc dù cuộcchiến ở Libya hiện chưa biết bao giờ mới kết thúc, bản báo cáo của Nhà Trắngcũng cảnh báo việc Mỹ ngừng tham gia vào chiến dịch hiện do NATO dẫn đầu ở đấtnước Bắc Phi này “sẽ làm suy giảm nghiêm trọng khả năng của liên quân tiến hànhvà duy trì những chiến dịch bảo vệ thường dân Libya.”
Nhà Trắng và Đồi Capitol đã bất đồng với nhau gần như trong suốt chiến dịchLibya về quyền hành của Tổng thống và quốc hội. Những lãnh đạo quốc hội và thànhviên của các ủy ban liên quan chỉ được gọi đến Nhà Trắng một ngày trước khi ôngObama ra lệnh không kích Libya. Một số nghị sĩ đến được, những người khác phảihọp qua điện thoại do khi đó quốc hội đang có kỳ nghỉ kéo dài một tuần.
Tuynhiên, các trợ lý của ông Obama nói họ đã báo cáo đầy đủ và cặn kẽ với quốc hội,trích dẫn hơn 30 bản báo cáo cho các nghị sĩ và văn phòng của họ và 10 phiênđiều trần trong đó các quan chức chính phủ trả lời về Libya./.
