Tỉnh Nam Định đã và đang đầu tư hàng nghìn tỷ đồng chủ yếu từnguồn ngân sách Trung ương để kiên cố hóa hệ thống đê biển, đê sông,thế nhưng gần 2km đê sông Đáy thuộc địa bàn xã Yên Đồng (huyện Ý Yên)đang bị đe dọa nghiêm trọng khi vùng bảo vệ bối đê thậm chí cả chân đêbị một số cá nhân "xẻ thịt" lấy đất làm gạch trong nhiều năm mà chínhquyền địa phương vẫn không thể xử lý dứt điểm, gây bức xúc dư luận. Khu đất bãi Làn sông Đáy thuộc địa bàn xã Yên Đồng (huyện ÝYên, tỉnh Nam Định) là đất công do Ủy ban Nhân dân xã Yên Đồng quản lý. Trước kia,đây là khu bãi gần như bằng phẳng được người dân thuê để cấy lúa, trồnghoa màu. Nhưng cho thuê như vậy nguồn thu ngân sách của xã không cao, dođó ngày 25/8/2006, xã cho ông Trần Đình Thập (trú xã Yên Phúc, huyện ÝYên) thuê gần 10ha thông qua đấu thầu, với nội dung hợp đồng là bên B(tức ông Thập) khai thác đất sản xuất vật liệu xây dựng và kinh doanhbến bãi ở vị trí đất cao; trồng lúa và nuôi trồng thủy sản ở những vịtrí trũng. Cũng theo hợp đồng, bên B không được phép chuyển nhượng,chuyển đổi, thừa kế, chế chấp; bên B chỉ được phép đào sâu không quá 1mở những vị trí cao (sau đó phải hoàn thổ) và đào cách chân đê từ 25m.Thời hạn hợp đồng hết tháng 8/2011.
Đê sông Đáy bị xâm phạm tới tận chân đê. (Ảnh: Nguyễn Trường/Vietnam+)
Tuy nhiên, việc sử dụng đất khôngnhững không tuân theo hợp đồng, mà còn vi phạm nghiêm trọng Luật Đất đaivà Luật Đê điều. Cụ thể, năm 2007 ông Thập làm đơn và được Sở Tàinguyên và Môi trường Nam Định cấp phép khai thác sét. Từ đó, ông Thậpkhai thác cùng ba cá nhân khác. Năm 2010, dosản xuất gạch không hiệu quả, ông Thập chuyển nhượng cho các ông PhùngĐình Gan, Phùng Minh Tuấn, Đoàn Văn Khoan, Vũ Đức Tình (đều quê huyệnPhú Xuyên, Hà Nội). Trong quá trình sử dụng, ông Phùng Đình Gan tiếp tụcchuyển nhượng một phần cho các ông Phùng Văn Thuấn, Phùng Văn Ngậy,Nguyễn Văn Chỉnh (huyện Phú Xuyên, Hà Nội). Từ đây, các cá nhân này khaithác đất kiểu "tận thu" để sản xuất và đốt gạch tại chỗ. Dẫn chúng tôiđi "mục sở thị" tại hiện trường, ông Hà Tất Tiến (58 tuổi, Trưởng thôn34, xã Yên Đồng) chua xót: Bờ Đáy Nam Định là bên bồi, còn bờ bên NinhBình là bên lở. Trước kia, khu này khá bằng phẳng, người dân chúng tôitrồng lúa và hoa màu. Nhưng giờ người ta đào tung lên lấy đất làm gạch,khoét cả vào thân đê. Vào những năm 1971 và1985, người dân Ý Yên đã phải hứng chịu hai đợt vỡ đê nghiêm trọng. ÔngTiến nói thêm: "Nhiều thửa ruộng rất rộng phía nội đồng giờ bị bỏ hoangdo khói, bụi của các lò gạch." Khu bãi Làn hiện có tới chục lò gạch đanghoạt động. Bãi bị đào nham nhở, nhiều chỗ sâu tới 5-6m, ngay sát chânđê cũng bị đào lấy đất. Trước tình trạngkhai thác, sử dụng đất bãi của các cá nhân nói trên, cũng như ý kiếnphản ánh của người dân, tháng 4/2011, Ủy ban Nhân dân xã Yên Đồng đã kiểm tra vàđình chỉ các hộ sản xuất gạch, nhưng quyết định của chính quyền xã YênĐồng không được các hộ thi hành. Đến 15/2/2012, Ủy ban Nhân dân xã Yên Đồng ra tới sáuquyết định đình chỉ gửi tới các chủ lò gạch, song các lò vẫn ngangnhiên hoạt động. Ủy ban Nhân dân huyện Ý Yên đã lập đoàn thanh tra và tháng 5/2012ra kết luận thanh tra có nội dung: Việc sử dụng đất của các hộ nhậnchuyển nhượng là không hợp pháp, vi phạm Luật Đất đai và Luật Đề điều.Phần khai thác trong phạm vi bảo vệ bối đê vi phạm Khoản 10 Điều 7 LuậtĐê điều. Các vị trí khai thác ngoài hành lang bảo vệ bối không có giấyphép của Ủy ban Nhân dân tỉnh. Khai thác quá độ sâu cho phép. Kết luận thanh tracòn chỉ rõ: Tổng diện tích đất vi phạm của các hộ là hơn 14.500m2,trong đó vi phạm hành lang bảo vệ đê bối 2.300m2. Ủy ban Nhân dân huyện Ý Yên yêucầu Ủy ban Nhân dân xã Yên Đồng kiên quyết đình chỉ việc khai thác đất, sản xuấtgạch tại bãi Làn, đồng thời yêu cầu các hộ khắc phục hậu quả vi phạm.Tiếp nữa, ngày 7/5/2012, Ủy ban Nhân dân huyện ra Quyết định số 1675/QĐ-UBND vềviệc xử lý vi phạm Luật Đất đai, Luật Đê điều tại khu bãi Làn sống Đáy. Ủy ban Nhân dân xã Yên Đồng sau đó nhiều lần yêu cầu dừng hoạt động. Song, tới naycác chủ lò vẫn ngang nhiên đào đất, đe dọa sự an toàn của tuyến đê. Điều đặc biệt mà dư luận búc xúc là, vào tháng 8/2011, Ủy ban Nhân dânxã Yên Đồng ra thông báo hết thời hạn hợp đồng thì các chủ lò trình mộtbản hợp đồng khác có thời hạn tới hết năm 2013. Như vậy, việc cho thuêkhu bãi Làn có tới 2 bản hợp đồng được lập cùng ngày và đều do ôngNguyễn Văn Quang (Chủ tịch xã lúc bấy giờ, hiện là Chủ nhiệm Uỷ ban Kiểmtra Huyện ủy Ý Yên) ký. Hơn nữa, hợp đồng không cho phép chuyển nhượngnhưng đơn chuyển nhượng lại có chữ ký của ông Bùi Quang Nhàn, Phó Chủtịch Ủy ban Nhân dân xã. Làm việc với phóng viên,ông Đào Tiến Định, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Yên Đồng cho biết xã đã nhiều lầnlập biên bản, yêu cầu không đào đất, sản xuất gạch. Huyện đã ra quyếtđịnh xử lý vi phạm, tỉnh cũng có công văn chỉ đạo xử lý. Nhưng khó chochúng tôi là không gặp được chủ lò vì họ ở tận Phú Xuyên. Còn giải thíchcâu hỏi tại sao hợp đồng có hai bản ký cùng ngày nhưng thời hạn khácnhau, ông Định nói lúc đó ông là Bí thư, việc ký là do ông Nguyễn VănQuang làm. Còn ông Phạm Mạnh Tiếp, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân huyện Ý Yên cho hay:"Chúng tôi đang đôn đốc xã yêu cầu các chủ lò dừng sản xuất gạch; về hợpđồng có hai bản là do "sơ suất" của Chủ tịch xã"./.
Nguyễn Trường (TTXVN)
