Dữ liệu, công nghệ và chất lượng nguồn nhân lực đang trở thành những yếu tố tạo nên năng lực cạnh tranh mới và quyết định sức hấp dẫn của điểm đến. Cũng vì thế, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh đã định hình lại cách mà ngành du lịch kiến tạo giá trị trong tương lai.
Thay đổi tư duy để "chuyển mình"
Các chuyên gia cho rằng chuyển đổi số đang làm thay đổi căn bản phương thức quản lý, quản trị doanh nghiệp, xúc tiến quảng bá, quản trị điểm đến và cá nhân hóa trải nghiệm du khách. Trong khi đó, chuyển đổi xanh đặt ra yêu cầu sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo tồn các giá trị văn hóa, nâng cao trách nhiệm với môi trường và tăng khả năng thích ứng trước biến đổi khí hậu.
“Hai tiến trình này không tách rời mà bổ trợ lẫn nhau, cùng hướng tới xây dựng một nền du lịch liên thông, thông minh, xanh và phát triển bền vững,” Phó Giáo sư, tiến sỹ Đào Thị Thu Giang, Hiệu trưởng Trường Đại học Đại Nam nhấn mạnh.
Theo đó, từ góc độ quản trị ngành, hệ sinh thái phát triển mới sẽ hội tụ từ chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Đặc biệt, dữ liệu, công nghệ, con người và tài nguyên văn hóa trở thành những trụ cột tạo năng lực cạnh tranh cho du lịch Việt Nam trong kỷ nguyên số. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia trở thành “bệ đỡ” cho tăng trưởng du lịch.
Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Trùng Khánh cho biết trong 6 tháng đầu năm, ngành du lịch đã đón 12,2 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 81 triệu lượt khách nội địa, tổng thu từ khách du lịch đạt khoảng 569 nghìn tỷ đồng… Kết quả đều vượt 50% kế hoạch năm.
Tuy nhiên, lãnh đạo ngành nhận định vẫn du lịch Việt còn nhiều “điểm nghẽn” như ứng dụng công nghệ số tại các doanh nghiệp, địa phương chưa đồng bộ; các mô hình du lịch xanh, kinh tế tuần hoàn, quản trị phát triển bền vững mới ở giai đoạn khởi đầu...
Bên cạnh đó, thị trường lao động du lịch hiện đang đối mặt với thực trạng thiếu hụt nhân sự, đồng thời thiếu hụt cả các kỹ năng số cần thiết trong việc vận hành hệ sinh thái du lịch thông minh và tư duy xanh để thực thi các cam kết môi trường.
Muốn “chuyển mình,” các chuyên gia khẳng định toàn ngành cần một tư duy phát triển mới, một hệ sinh thái sáng tạo mạnh mẽ, một nền tảng dữ liệu hiện đại cùng mô hình quản trị thông minh, cam kết mạnh mẽ đối với bảo vệ môi trường, bảo tồn tài nguyên và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc.
Phó Giáo sư, tiến sỹ Lê Anh Tuấn (nguyên Vụ trưởng Vụ Đào tạo, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cũng đồng tình, để thực hiện được yêu cầu số hóa và xanh hóa trong du lịch, điều cốt lõi là cần phải thay đổi tư duy.
Giải pháp cho sứ mệnh mới
Phó Giáo sư, tiến sỹ Lê Anh Tuấn cho rằng những người làm nghề cần ứng dụng chuyển đổi số trong các hoạt động du lịch nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, xúc tiến quảng bá, xây dựng sản phẩm, nâng cao trải nghiệm. Đồng thời, liên tục cập nhật kiến thức, kỹ năng nhằm nâng cao năng lực, thực hành xanh, và thích ứng với xu hướng phát triển của xã hội.
Để góp phần kiến tạo hệ sinh thái việc làm xanh bền vững giúp du lịch phát triển đồng bộ trong nền kinh tế số, Phó Giáo sư, tiến sỹ Phạm Hồng Long (Khoa Du lịch học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội) đề xuất giải pháp liên kết giữa “ba nhà”: nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp. Trong đó, nhà nước kiến tạo thể chế, nhà trường đồng kiến tạo năng lực, doanh nghiệp thực thi và tạo môi trường.
Cục trưởng Nguyễn Trùng Khánh khẳng định trong giai đoạn phát triển mới, sứ mệnh của du lịch không chỉ là đóng góp vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, quảng bá hình ảnh quốc gia, mà phải góp phần hiện thực hóa các mục tiêu phát triển bền vững, xây dựng nền kinh tế xanh, kinh tế số và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.
Hiện ngành du lịch đang xây dựng, hình thành hệ sinh thái dữ liệu quốc gia theo mô hình “1+34+N,” trong đó nền tảng cốt lõi do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì phát triển và vận hành kết hợp với cơ sở dữ liệu của 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các bộ, ngành, doanh nghiệp cùng tham gia kết nối.
Theo lãnh đạo ngành, mô hình này hướng tới việc hình thành hồ sơ du khách số, nâng cao năng lực dự báo, điều hành và cá nhân hóa dịch vụ theo thời gian thực; phát triển hệ sinh thái du lịch thông minh đồng bộ từ Trung ương đến địa phương; đổi mới công tác xúc tiến quảng bá theo hướng số hóa, ứng dụng trí tuệ nhân tạo để cá nhân hóa thông điệp quảng bá phù hợp với từng thị trường mục tiêu.
Bên cạnh đó, việc ứng dụng hệ sinh thái dữ liệu quốc gia theo mô hình “1+34+N” giúp rà soát, hoàn thiện thể chế, chính sách nhằm tháo gỡ rào cản, khuyến khích đổi mới sáng tạo trong toàn ngành; lấy chuyển đổi số làm động lực thúc đẩy chuyển đổi xanh; ứng dụng công nghệ quản lý, giám sát tài nguyên du lịch, giảm phát thải, hướng tới mô hình du lịch Net Zero; xây dựng các điểm đến xanh gắn với bảo tồn di sản văn hóa và môi trường; đẩy mạnh đào tạo, tập huấn chuyển đổi số cho địa phương, doanh nghiệp; hướng dẫn, hỗ trợ kết nối liên thông hệ thống thông tin quản lý du lịch giữa Trung ương và địa phương./.
Tuyên Quang: Lâm Bình xây dựng “Làng sáng tạo nội dung số" gắn với du lịch
Lâm Bình xác định giai đoạn 2026-2030 phát triển du lịch gắn với chuyển đổi số, kinh tế số là nhiệm vụ trọng tâm, là hướng đi quan trọng nhằm tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho nhân dân.
