Công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ tại tỉnh Lào Cai tiếp tục được đẩy mạnh với nhiều nguồn tin quý giá từ các cựu chiến binh, nhân chứng-điểm tựa để lực lượng chức năng tiếp tục hành trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ, nối dài những dấu tích tưởng chừng đã bị thời gian xóa nhòa để không một người lính nào bị lãng quên.
Nguồn tin vô giá
Chiến tranh đã lùi xa, những dòng suối, con đường, núi đồi, làng bản... nhiều nơi tại Lào Cai đã đổi thay nhưng ký ức của những cựu chiến binh từng tham gia các trận đánh, trực tiếp thực hiện công tác tử sỹ vẫn chưa phai mờ, thậm chí trở thành nỗi niềm đau đáu khi các phần mộ của đồng đội chưa được quy tập, cất bốc, trả lại tên và an nghỉ tại các nghĩa trang quê mẹ.
Ở tuổi 69, sức khỏe đã suy giảm nhiều do vết thương từ chiến tranh, nhưng khi nhắc đến những trận đánh diễn ra tại khu vực biên giới vào tháng 2/1979, ký ức về một thời bi tráng trong thanh xuân của Thượng tá Trần Minh Bài (trú tại phường Lào Cai), cựu chiến binh Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 121, Sư đoàn 345 vẫn hiện lên rõ mồn một như thước phim quay chậm.
Ông Bài cho biết, hài cốt liệt sỹ của Trung đoàn 121 ban đầu chủ yếu được chôn cất tại hai nghĩa trang tạm là Khu vực đồi Đá Vôi (phường Cam Đường) và Khe Tôm (xã Gia Phú). Sau đó, vào năm 1982, hài cốt liệt sỹ tại khu vực đồi Đá Vôi được quy tập về Nghĩa trang liệt sỹ Nam Cường (phường Cam Đường), còn hài cốt liệt sỹ tại khu vực Khe Tôm được quy tập về nghĩa trang Phố Lu (xã Bảo Thắng). Vào thời điểm quy tập lúc đầu, bia mộ được làm bằng gỗ, viết bằng sơn nên thời gian đã khiến bia mối mục không còn dấu vết. Do đó, những thông tin, chỉ dẫn mà ông Bài cùng các nhân chứng khác cung cấp đã mở ra hướng tìm kiếm những phần mộ còn nằm lại.
Ông Bài chia sẻ, khi Chiến dịch 500 ngày đêm được phát động, bộ đội và chính quyền tập trung tìm kiếm hài cốt liệt sỹ, ông rất xúc động. Khi được Thượng tá Phùng Đức Anh, Đội trưởng Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ (lâm thời), Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Lào Cai liên hệ, ông nhanh chóng theo chân lực lượng chức năng ra hiện trường, cung cấp thông tin chỉ ra nơi các đồng đội được chôn cất. Niềm đau đáu hàng chục năm qua của ông nguôi ngoai dần khi được góp phần chia sẻ thông tin cùng lực lượng chức năng tìm thấy hài cốt liệt sỹ. Ông mong muốn các anh sớm được trả lại tên tuổi, trở về trong vòng tay yêu thương của gia đình.
Từ nguồn tin quý giá của cựu chiến binh Trần Minh Bài, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Lào Cai đã bắt đầu tiến hành tìm kiếm tại khu vực đồi Đá Vôi từ ngày 3/9 đến nay. Đến ngày 9/9, lực lượng quy tập đã phát hiện 19 mộ có hài cốt được chôn cất theo hàng ngang, mỗi mộ cách nhau khoảng 2,5-3m, ở độ sâu từ 1,2m. Đến ngày 12/9, lực lượng chức năng phát hiện thêm 6 mộ liệt sỹ tại khu vực đồi Đá Vôi (tổ 39, phường Cam Đường), nâng tổng số mộ liệt sỹ được phát hiện tại đây lên 28. Quá trình tìm kiếm tại hiện trường, lực lượng chức năng phát hiện một tấm bia mộ ghi tên liệt sỹ Phan Lê Nghi, hi sinh ngày 24/2/1979, quê Thanh Chương, Nghệ Tĩnh.
Thông qua trang thông tin tìm đồng đội, tìm mộ liệt sỹ của một số kênh truyền thông, gia đình ông Phan Lê Minh (trú tại xã Thanh Chương, tỉnh Nghệ An) đã đến hiện trường xác minh phần mộ.
Ông Minh cho biết, khi tình cờ thấy được thông tin về bố mình trên kênh Truyền hình Quốc phòng, ông lập tức liên hệ với anh trai ruột là ông Phan Lê Văn (hiện đang trú tại tổ 33, phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai) đến hiện trường xác minh. Bố ông mất khi ông mới tròn 6 tháng tuổi. Gia đình ông đang mong chờ kết quả ADN trùng khớp để có thể nhanh chóng đưa bố về bên mẹ sau gần nửa thế kỷ chia xa.
Đưa các liệt sỹ về nơi an nghỉ
Ngày 13/9, tại khu vực đồi Đá Vôi, tổ 39, phường Cam Đường, các lực lượng chức năng của tỉnh Lào Cai đã tiến hành cất bốc, quy tập hài cốt liệt sỹ được tìm thấy trong quá trình tìm kiếm, quy tập.
Cán bộ, chiến sỹ chia nhau rà soát từng vị trí, kiên trì đào, xúc từng lớp đất, lần tìm những dấu tích còn lại của các liệt sỹ; cất bốc từng phần mộ, kiểm tra kỹ khu vực, thu thập và bảo quản các di vật, dấu tích liên quan. Từng lớp đất được kiểm tra kỹ, các dấu tích, di vật liên quan được thu thập, phân loại và bảo quản. Quá trình thực hiện được tiến hành thận trọng, bảo đảm yêu cầu về chuyên môn, thể hiện sự trân trọng, thành kính đối với người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Trực tiếp kiểm tra, chỉ đạo quá trình cất bốc, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Lào Cai Giàng Quốc Hưng, Trưởng ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ tỉnh yêu cầu các lực lượng thực hiện nhiệm vụ với tinh thần trách nhiệm cao nhất, bảo đảm trang nghiêm, chu đáo, chính xác và an toàn.
Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Lào Cai lưu ý các lực lượng phải kiểm tra kỹ từng lớp đất, từng vị trí, thu gom đầy đủ hài cốt và di vật liên quan, không để sót dấu tích. Việc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ là nhiệm vụ đặc biệt, thể hiện trách nhiệm và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của Đảng, Nhà nước và nhân dân đối với những người đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Vì vậy, mỗi công đoạn phải được thực hiện bằng sự tận tâm, thành kính và trách nhiệm cao nhất. Việc cất bốc hài cốt liệt sỹ tại đồi Đá Vôi là bước tiếp theo trong quá trình tìm kiếm, quy tập tại khu vực này. Các lực lượng sẽ tiếp tục rà soát, mở rộng tìm kiếm khu vực đồi Đá Vôi với quyết tâm làm rõ thông tin, đưa các liệt sỹ về nơi an nghỉ, đáp ứng nguyện vọng của thân nhân và nhân dân.
Theo Thượng tá Lương Hoàng Giang, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Lào Cai, Phó Trưởng ban Thường trực Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ tỉnh Lào Cai, Bộ Chỉ huy Quân sự đã chỉ đạo quyết liệt, huy động hơn 50 cán bộ, chiến sỹ thực hiện nhiệm vụ tại đồi Đá Vôi và cùng các phương tiện tối ưu phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập song song với việc rà phá vật liệu nổ còn sót lại, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho các đồng chí thực hiện nhiệm vụ.
Trong quá trình tìm kiếm, phường Cam Đường huy động lực lượng bộ đội địa phương, dân quân tự vệ, các tổ chức đoàn thể phối hợp lực lượng chức năng tìm kiếm hài cốt.
Bí thư Đảng ủy phường Cam Đường Vũ Hùng Dũng nêu rõ, phường sẽ tiếp tục tìm kiếm thêm các nhân chứng lịch sử cung cấp thêm thông tin, mở rộng phạm vi tìm kiếm, phấn đấu tìm được toàn bộ hài cốt các liệt sỹ tại khu vực này. Sau này, phường xác định khu vực đồi Đá Vôi sẽ là địa danh lịch sử giáo dục truyền thống cho người dân Cam Đường, đặc biệt là thế hệ trẻ./.
Từ những nguồn tin quý giá đến hành trình đưa liệt sỹ trở về
Các thông tin ban đầu liên quan đến các khu vực chôn cất liệt sỹ đang được cơ quan chức năng tiếp tục xác minh, đối chiếu để phục vụ công tác tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sỹ.
