Sau một thập kỷ tăng trưởng nhanh, thương mại điện tử Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới. Khi quy mô thị trường đã đạt hàng chục tỷ USD, mục tiêu không còn chỉ là mở rộng số lượng người mua, người bán hay gia tăng doanh số trực tuyến.
An toàn giao dịch, niềm tin của người tiêu dùng, khả năng xây dựng thương hiệu số lâu dài và thu hẹp khoảng cách giữa các địa phương đang trở thành những điều kiện quan trọng của tăng trưởng bền vững.
Trong bức tranh đó, tên miền quốc gia .VN có thể góp phần tạo dựng một nền tảng hiện diện số chính thức, ổn định và đáng tin cậy cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh và các chủ thể kinh tế Việt Nam.
Thương mại điện tử bước sang một giai đoạn phát triển mới
Báo cáo Chỉ số Thương mại điện tử Việt Nam 2026 (EBI 2026) do Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) công bố ngày 29/5/2026 cho thấy năm 2025, quy mô thương mại điện tử Việt Nam ước đạt 38,5 tỷ USD, tăng 21%. Từ mức khoảng 4 tỷ USD năm 2015, thị trường đã tăng gần 10 lần chỉ trong một thập kỷ.
Tuy nhiên, Báo cáo cũng nhận định từ năm 2026, thương mại điện tử Việt Nam sẽ bước vào giai đoạn phát triển ổn định và bền vững hơn, chú trọng bảo vệ người tiêu dùng, hỗ trợ xuất khẩu, giảm tác động tiêu cực tới môi trường và thu hẹp khoảng cách số. Sự chuyển dịch này cho thấy thương mại điện tử Việt Nam đang đi từ bài toán "mở rộng thật nhanh" sang bài toán
"phát triển thật chắc."
Nhưng khi thương mại điện tử đã trở thành một cấu phần quan trọng của nền kinh tế, tốc độ tăng trưởng thôi là chưa đủ. Một thị trường hàng chục tỷ USD cần được xây dựng trên những nền tảng vững chắc hơn: người tiêu dùng phải có khả năng nhận diện người bán; doanh nghiệp phải xây dựng được uy tín và thương hiệu lâu dài; dữ liệu và giao dịch cần được bảo vệ; đồng thời cơ hội tham gia kinh tế số cần được lan tỏa rộng hơn tới các địa phương, doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh.
Cuối năm 2025, cả nước có khoảng 685.000 tên miền .VN đang được duy trì, trong đó Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh chiếm tới 63,3% tổng số tên miền của cả nước, dù hai thành phố chỉ chiếm khoảng 22% dân số.
Đề cập đến phân bổ tên miền .VN theo địa lý, báo cáo cũng cho thấy khoảng cách đáng kể: Hà Nội có khoảng 204.700 tên miền, tương đương khoảng 43 người dân trên một tên miền; Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 60 người trên một tên miền. Trong khi đó, tại Điện Biên, con số này là hơn 2.000 người trên một tên miền; Sơn La và Lai Châu cũng ở mức rất thấp.
Những con số đó cho thấy một thực tế: khả năng tạo lập hiện diện số chính thức của doanh nghiệp và người dân giữa các địa phương còn rất khác nhau. Khoảng cách số vì vậy không chỉ là chuyện có hay không có Internet. Đó còn là khoảng cách về kỹ năng sử dụng và đặc biệt là khả năng biến công nghệ thành giá trị thực tế.
Website riêng vẫn là một tài sản quan trọng
Theo đại diện Trung tâm Internet Việt Nam (VNNIC), trong bối cảnh bán hàng trên sàn và mạng xã hội ngày càng phổ biến, website riêng vẫn giữ vai trò đáng kể. Theo EBI 2026, 46% doanh nghiệp được khảo sát có website riêng để phục vụ hoạt động quảng bá và kinh doanh. Trong số các loại tên miền được doanh nghiệp ưu tiên sử dụng, .VN đứng đầu với 50%, tiếp theo là .COM với 43%.
Đáng chú ý hơn, có tới 83% doanh nghiệp cho biết mục đích lớn nhất khi xây dựng website là xây dựng uy tín, quảng bá và nâng tầm thương hiệu; 70% dùng website để quảng cáo, tiếp thị, giới thiệu sản phẩm và dịch vụ. Điều này cho thấy website không chỉ là một kênh bán hàng.
Trong mô hình thương mại điện tử đa kênh, sàn giúp doanh nghiệp bán hàng nhanh, mạng xã hội giúp tiếp cận khách hàng rộng, nhưng website riêng có thể đóng vai trò như 'điểm neo' của thương hiệu số.
Sàn và mạng xã hội đều là không gian do nền tảng khác kiểm soát. Chính sách hiển thị có thể thay đổi, chi phí quảng cáo có thể tăng, tài khoản có thể bị hạn chế. Trong khi đó, một website gắn với tên miền riêng là không gian mà doanh nghiệp có thể chủ động duy trì lâu dài, tích lũy nội dung, thương hiệu và quan hệ với khách hàng.
Vì thế, câu chuyện của thương mại điện tử bền vững không phải là website hay sàn, mà là sự kết hợp đa kênh, trong đó doanh nghiệp vừa khai thác các nền tảng lớn để mở rộng thị trường, vừa xây dựng một hiện diện số riêng thuộc quyền chủ động của mình.
Một điểm đáng chú ý khác trong EBI 2026 là vấn đề an toàn và niềm tin. Có 45% doanh nghiệp đánh giá bảo đảm an toàn, bảo mật dữ liệu là khó khăn lớn nhất khi triển khai thương mại điện tử.
Ở phía người tiêu dùng, 58% quan tâm tới uy tín của website, ứng dụng thương mại điện tử hoặc người bán; 35% quan tâm đến bảo mật thông tin cá nhân. Đặc biệt, 57% coi nguy cơ thông tin cá nhân bị tiết lộ là một trở ngại đối với mua sắm trực tuyến.
Điều đó cho thấy trong giai đoạn tới, tăng trưởng của thương mại điện tử sẽ phụ thuộc ngày càng nhiều vào khả năng trả lời một câu hỏi rất cơ bản: Người tiêu dùng có biết mình đang giao dịch với ai và có đủ cơ sở để tin tưởng hay không? Đây chính là nơi vai trò của hiện diện số chính thức trở nên quan trọng. Tên miền .VN đóng vai trò là lớp nền cho một hiện diện số chính thức và ổn định.
Một website sử dụng tên miền riêng giúp doanh nghiệp có địa chỉ chính thức để công bố thông tin pháp lý, sản phẩm, chính sách bán hàng, bảo hành, đổi trả và thông tin liên hệ. Tên miền riêng cũng giúp doanh nghiệp sử dụng email mang thương hiệu của mình, thay vì hoàn toàn phụ thuộc vào tài khoản miễn phí hoặc tin nhắn trên các nền tảng.
Quan trọng hơn, website với tên miền .VN có thể trở thành điểm tham chiếu chính thức của doanh nghiệp trong hệ sinh thái đa kênh. Facebook, TikTok, Zalo, gian hàng trên sàn hay mã QR trên bao bì đều có thể dẫn về cùng một địa chỉ website chính thức.
Khi đó, doanh nghiệp có một 'địa chỉ gốc' cho thương hiệu số; người tiêu dùng cũng có một điểm để kiểm chứng thông tin. Đây là đóng góp thiết thực của tên miền đối với việc xây dựng niềm tin số. Một website sử dụng tên miền .VN có thể đóng vai trò như 'hồ sơ thương mại số' tập hợp thông tin về nguồn gốc, quy trình sản xuất, chứng nhận, câu chuyện vùng miền, mã QR và các kênh bán hàng.
Cách tiếp cận này hoàn toàn có thể mở rộng cho doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh, hợp tác xã và các chủ thể sản xuất tại địa phương. Một tên miền gắn với website, nội dung và thương hiệu có khả năng trở thành tài sản số được tích lũy theo thời gian của chính chủ thể kinh doanh.
Thương mại điện tử Việt Nam đang bước sang một ngưỡng phát triển mới. Nếu giai đoạn trước đặt ra câu hỏi "Làm thế nào để đưa nhiều doanh nghiệp lên môi trường số?" thì giai đoạn tới cần đặt thêm một câu hỏi quan trọng hơn: "Làm thế nào để doanh nghiệp hiện diện trên môi trường số một cách chính thức, an toàn, tin cậy và tạo ra giá trị lâu dài?"
Đó là sự chuyển dịch từ kết nối số sang hiện diện số, từ bán hàng trực tuyến sang xây dựng tài sản số và từ tăng trưởng nhanh sang phát triển bền vững.
Tên miền quốc gia .VN không phải là toàn bộ lời giải cho bài toán đó. Nhưng với vai trò là địa chỉ của website, email và thương hiệu trực tuyến, Tên miền .VN có thể trở thành một trong những lớp nền quan trọng giúp doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người dân Việt Nam xây dựng hiện diện số chính thức hơn, chủ động hơn và lâu dài hơn.
Sở hữu tên miền không đồng nghĩa với việc một doanh nghiệp được xác thực hay một website mặc nhiên an toàn. An toàn số vẫn cần được bảo đảm bằng cả hệ thống giải pháp về xác thực, bảo vệ dữ liệu, an ninh mạng, bảo mật giao dịch và tuân thủ pháp luật. Nhưng việc xây dựng một 'địa chỉ số chính thức' là bước quan trọng để xác lập danh tính và trách nhiệm của chủ thể kinh doanh trên không gian mạng.
Điều này cũng phù hợp với cách tiếp cận của Nghị quyết 18-NQ/TW khi đặt vấn đề xây dựng kỷ cương xã hội trong bối cảnh công nghệ số phát triển nhanh. Nếu trong môi trường truyền thống, một cửa hàng có địa chỉ cụ thể, biển hiệu và thông tin pháp lý là những yếu tố giúp người tiêu dùng nhận diện chủ thể kinh doanh, thì trên môi trường số, website và tên miền có thể đóng vai trò tương tự như một "địa chỉ" của doanh nghiệp trên Internet.
Như vậy, yêu cầu xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn trong Nghị quyết 18-NQ/TW có thể được nhìn nhận như một tầng yêu cầu mới đối với quá trình phát triển kinh tế số: không chỉ đưa hoạt động kinh doanh lên môi trường số, mà còn phải từng bước hình thành một môi trường số có danh tính, có trách nhiệm, có khả năng kiểm chứng và có niềm tin.
Đó cũng là cơ sở để câu chuyện về tên miền .VN được đặt trong một bức tranh lớn hơn. Tên miền không phải là giải pháp duy nhất cho an toàn số, nhưng có thể là một trong những lớp nền của quá trình xây dựng hiện diện số chính thức, qua đó góp phần hình thành một môi trường thương mại điện tử minh bạch, có trách nhiệm và bền vững hơn./.
