Hướng tới mục tiêu gắn kết chặt chẽ giữa phát triển kinh tế biển hiện đại, thịnh vượng, với bảo vệ chủ quyền quốc gia và nâng cao đời sống nhân dân, ngày 28/7/2026, thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh (Nghị quyết số 20-NQ/TW).
Xoay quanh nội dung trên, phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus đã có cuộc phỏng vấn Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Trần Đình Luân, trong đó đề cập tới những đột phá về thể chế và quản trị nhằm đưa kinh tế biển trở thành động lực tăng trưởng chiến lược, hiện thực hóa mục tiêu phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.
Cần thiết lập các “vùng biển đa dụng”
- Thưa Cục trưởng Trần Đình Luân, trong bối cảnh mới hiện nay, tư duy quản lý biển cần thay đổi thế nào để biển thực sự trở thành động lực phát triển đất nước, thay vì chủ yếu quản lý theo ngành, lĩnh vực như trước đây?
Cục trưởng Trần Đình Luân: Nghị quyết 36-NQ/TW về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã nêu rõ quan điểm “Phát triển bền vững kinh tế biển trên nền tảng tăng trưởng xanh, bảo tồn đa dạng sinh học, các hệ sinh thái biển; bảo đảm hài hoà giữa các hệ sinh thái kinh tế và tự nhiên, giữa bảo tồn và phát triển, giữa lợi ích của địa phương có biển và địa phương không có biển; tăng cường liên kết, cơ cấu lại các ngành, lĩnh vực theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng...”
Trong chiến lược phát triển thủy sản đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 cũng đã nêu rõ quan điểm phát triển bền vững, góp phần phát triển kinh tế biển, tăng trưởng xanh, bảo tồn đa dạng sinh học, các hệ sinh thái biển.
Do vậy, công tác quản lý biển, tài nguyên biển cần chuyển đổi tư duy từ tư duy “khai thác tài nguyên” sang “quản trị không gian biển,” coi biển là một thực thể thống nhất. Việc phát triển các ngành kinh tế biển như thủy sản phải nằm trong tổng thể với các ngành khác như năng lượng tái tạo, du lịch biển và bảo tồn đa dạng sinh học. Do đó, cần thiết lập các “vùng biển đa dụng” - nơi nuôi biển công nghiệp có thể kết hợp với các công trình năng lượng hoặc các khu bảo tồn để cùng chia sẻ hạ tầng và bảo vệ môi trường.
Bên cạnh đó, việc xây dựng Hệ thống cơ sở dữ liệu về tài nguyên biển cũng rất cần thiết. Các thông tin, số liệu của các ngành kinh tế biển, số liệu về môi trường biển,… sẽ được quản lý và sử dụng chung nhằm giúp cho công tác quản lý được đồng bộ, tránh chồng chéo và có thể cập nhật kịp thời, phục vụ công tác theo dõi, chỉ đạo và sản xuất của các ngành có liên quan.
Để giúp biển trở thành động lực phát triển kinh tế, nhà nước đóng vai trò dẫn dắt, chỉ đạo và khuyến khích đầu tư tư nhân vào hạ tầng kinh tế biển, triển khai các dịch vụ kinh tế biển như hạ tầng nuôi biển công nghiệp, đầu tư cảng, dịch vụ hậu cần và các dịch vụ phụ trợ khác.
- Một trong những điểm mới trong Dự thảo Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi) là đề xuất cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng khu vực biển. Theo ông, điều này có ý nghĩa thế nào đối với việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp đầu tư trên biển?
Cục trưởng Trần Đình Luân: Đây là một bước tiến quan trọng trong hoàn thiện thể chế quản lý tài nguyên biển theo hướng hiện đại, minh bạch và phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế biển bền vững. Khi quyền sử dụng khu vực biển được xác lập rõ ràng, người dân và doanh nghiệp sẽ có cơ sở pháp lý ổn định để đầu tư dài hạn, đặc biệt trong các lĩnh vực có nhu cầu sử dụng mặt nước biển như nuôi biển công nghiệp, dịch vụ hậu cần nghề cá, cảng biển, năng lượng tái tạo và các ngành kinh tế biển khác. Điều này góp phần giảm rủi ro pháp lý, tăng niềm tin của nhà đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi trong huy động vốn, mở rộng sản xuất và ứng dụng khoa học công nghệ.
Ở góc độ quản lý, việc xác lập quyền sử dụng khu vực biển sẽ giúp quản lý thống nhất không gian biển, hạn chế chồng lấn trong sử dụng tài nguyên, nâng cao hiệu quả giám sát và sử dụng tài nguyên biển đúng quy hoạch. Đây cũng là tiền đề quan trọng để thúc đẩy phát triển kinh tế biển xanh.
Hình thành các cực tăng trưởng kinh tế biển mới, có quy mô đủ lớn
- Theo ông, việc hợp nhất các tỉnh, thành phố đang mở ra những cơ hội chiến lược gì đối với phát triển kinh tế biển và ngành thủy sản Việt Nam?
Cục trưởng Trần Đình Luân: Việc sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng hiệu quả nguồn lực và tạo động lực phát triển mới. Với các địa phương ven biển, việc mở rộng không gian phát triển sẽ tạo điều kiện thuận lợi để quy hoạch và khai thác hiệu quả hơn các tiềm năng, lợi thế về biển.
Đối với ngành thủy sản, đây là cơ hội để xây dựng quy hoạch phát triển theo quy mô vùng, thay vì chỉ trong phạm vi từng địa phương như trước đây.
Các khu vực nuôi biển, khai thác thủy sản, cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão, trung tâm chế biến và logistics có thể được bố trí đồng bộ, tạo sự kết nối trong toàn chuỗi giá trị, thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ cao, AIoT và tự động hóa. Đây là nền tảng để đưa Việt Nam sớm trở thành trung tâm nghiên cứu, sản xuất, chế biến và thương mại thủy sản của thế giới.
Quy mô sản xuất lớn hơn cũng sẽ giúp các địa phương có điều kiện thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào nuôi biển công nghiệp, chế biến sâu, dịch vụ hậu cần nghề cá và ứng dụng công nghệ cao, quy mô dân số tăng mang lại nguồn lao động dồi dào cho cả khai thác, nuôi trồng và chế biến.
Đây cũng là cơ hội để đẩy mạnh liên kết vùng, phát huy lợi thế so sánh của từng khu vực, nâng cao hiệu quả sử dụng hạ tầng và nguồn lực đầu tư công. Nếu tận dụng tốt, các địa phương ven biển sẽ trở thành những trung tâm phát triển kinh tế biển hiện đại, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển ngành thủy sản theo hướng hiện đại, bền vững và nâng cao giá trị gia tăng.
- Trong thời gian tới, theo ông các địa phương cần làm gì để tận dụng lợi thế quy mô mới của các địa phương nhằm hình thành chuỗi giá trị thủy sản khép kín từ khai thác, nuôi trồng, chế biến, logistics đến xuất khẩu?
Cục trưởng Trần Đình Luân: Tôi nghĩ, cần chuyển từ tư duy phát triển theo địa giới hành chính sang tư duy phát triển theo chuỗi giá trị và không gian kinh tế biển. Khi quy mô địa phương được mở rộng, việc quy hoạch phát triển ngành thủy sản cũng cần được thực hiện theo hướng tích hợp, đồng bộ giữa khai thác, nuôi trồng, chế biến, logistics và thị trường tiêu thụ.
Do vậy, các địa phương cần tập trung hình thành những trung tâm nghề cá hiện đại, trung tâm nuôi biển công nghiệp, trung tâm chế biến và logistics quy mô lớn gắn với hệ thống cảng cá, cảng biển và hạ tầng giao thông; tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã, ngư dân, cơ sở nghiên cứu và các tổ chức tín dụng để hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh, giảm chi phí sản xuất, nâng cao chất lượng và khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Chúng tôi kỳ vọng các địa phương sẽ hình thành các cực tăng trưởng kinh tế biển mới, có quy mô đủ lớn để thu hút các tập đoàn trong, ngoài nước đầu tư vào nuôi biển công nghệ cao, chế biến sâu, dịch vụ logistics.
Đây sẽ là động lực quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành thủy sản, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng thủy sản toàn cầu.
Đổi mới sáng tạo, xây dựng thương hiệu quốc gia cho thủy sản Việt Nam
- Từ góc độ cơ quan quản lý Nhà nước, Cục Thủy sản và Kiểm ngư muốn gửi gắm thông điệp gì tới cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư và các địa phương ven biển để cùng chung tay hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, giàu từ biển trong thế kỷ XXI?
Cục trưởng Trần Đình Luân: Để trở thành quốc gia dẫn đầu về kinh tế biển xanh, Việt Nam không chỉ cần duy trì sản lượng và kim ngạch xuất khẩu thủy sản, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng tăng trưởng, phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, xây dựng thương hiệu quốc gia cho thủy sản Việt Nam, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và hệ sinh thái biển.
Chỉ khi phát triển dựa trên nền tảng đổi mới sáng tạo, quản trị hiện đại và khai thác bền vững tài nguyên biển thì kinh tế biển mới thực sự trở thành động lực phát triển đất nước trong dài hạn.
Vì vậy, thông điệp mà ngành Thủy sản muốn gửi tới cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư và các địa phương ven biển là hãy cùng chia sẻ tầm nhìn phát triển một ngành thủy sản hiện đại, có trách nhiệm và bền vững.
Về phía ngành Thủy sản, chúng tôi cam kết sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp và địa phương trong hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính, tạo môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và thuận lợi hơn. Đồng thời, khuyến khích mạnh mẽ việc ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, phát triển kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh và xây dựng các chuỗi giá trị thủy sản hiện đại, nâng cao giá trị sản phẩm thuỷ sản.
Với sự chung tay của Nhà nước, doanh nghiệp, các nhà khoa học, ngư dân và toàn xã hội, tôi tin Việt Nam sẽ phát huy hiệu quả tiềm năng, lợi thế biển, xây dựng ngành thủy sản có năng lực cạnh tranh cao, phát triển bền vững và đóng góp tích cực vào mục tiêu đưa nước ta trở thành quốc gia biển mạnh, giàu từ biển trong thế kỷ XXI./.
Trân trọng cảm ơn ông!
Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ký ban hành Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.
