Sau khi tổ chức thí điểm khai quật, lấy mẫu sinh phẩm di truyền ADN tại Nghĩa trang Liệt sỹ Yên Viên (xã Phù Đổng, Hà Nội), tạo cơ sở thực tiễn vững chắc trước khi triển khai đồng loạt trên diện rộng, ngày 30/7, Ban Chỉ đạo thành phố Hà Nội về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ (Ban Chỉ đạo 515) đã tổ chức triển khai lấy mẫu hài cốt liệt sỹ tại Nghĩa trang Liệt sỹ Ngọc Hồi (xã Thanh Trì).
Đây là nghĩa trang liệt sỹ đầu tiên của Hà Nội triển khai công tác khai quật, lấy mẫu hài cốt liệt sỹ.
Sau đó, các Nghĩa trang Liệt sỹ Nhổn, Nghĩa trang Liệt sỹ Mai Dịch cùng 337 nghĩa trang liệt sỹ trên địa bàn 126 xã, phường của Hà Nội sẽ tiến hành theo kế hoạch.
Theo ông Nguyễn Tây Nam, Phó Giám đốc Sở Nội vụ, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo thành phố Hà Nội về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ, Nghĩa trang Liệt sỹ Ngọc Hồi là nơi yên nghỉ của 1.297 phần mộ liệt sỹ, trong đó có 48 phần mộ chưa xác định được thông tin.
Với trách nhiệm, tình cảm và lòng biết ơn sâu sắc đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc, các cấp, ngành, cơ quan chức năng sẽ nỗ lực, ứng dụng thành tựu của khoa học và công nghệ hiện đại để sớm đưa các Anh hùng liệt sỹ trở về với tên tuổi của mình, trở về trong vòng tay của gia đình, quê hương và đồng đội.
Trực tiếp chỉ đạo, động viên cán bộ, chiến sỹ và lực lượng làm nhiệm vụ tại hiện trường, Thiếu tướng Đào Văn Nhận, Tư lệnh Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội xúc động chia sẻ: “Tôi luôn mong hài cốt các liệt sỹ khi khai quật lên vẫn còn đủ điều kiện để lấy được mẫu. Các đồng chí cố gắng thực hiện bằng cả lương tâm và trách nhiệm. Nếu không thu được thông tin liệt sỹ thì vô cùng đáng tiếc. Để xảy ra sai sót bởi sự thiếu cẩn trọng là có lỗi với các thế hệ đi trước. Nên dù thời tiết mưa nắng thất thường, điều kiện làm việc nhiều khó khăn, các đồng chí cần xác định rõ tư tưởng, coi đây là trách nhiệm và cũng là vinh dự, góp phần đưa các liệt sỹ trở về trong sự ngóng trông của các gia đình.”
Theo kế hoạch, việc lấy mẫu, bàn giao mẫu hài cốt liệt sỹ tại 3 nghĩa trang liệt sỹ do thành phố quản lý gồm Nghĩa trang Liệt sỹ Nhổn, Nghĩa trang Liệt sỹ Mai Dịch và Nghĩa trang Liệt sỹ Ngọc Hồi sẽ hoàn thành trước tháng 11/2026.
Với 337 nghĩa trang liệt sỹ tại địa bàn 126 xã, phường, việc lấy mẫu, bàn giao mẫu hài cốt liệt sỹ sẽ hoàn thành trước tháng 12/2026.
Triển khai kế hoạch lấy mẫu, bàn giao mẫu hài cốt liệt sỹ, Ban Chỉ đạo 515 thành phố Hà Nội đã thành lập 20 tổ (đội) lấy mẫu, bàn giao mẫu hài cốt liệt sỹ, trong đó có 16 tổ chính thức và 4 tổ dự phòng.
Các tổ (đội) này sẽ phối hợp với các cơ quan, đơn vị hướng dẫn, hỗ trợ các địa phương tổ chức lấy mẫu, bàn giao mẫu và số hóa thông tin mẫu hài cốt liệt sỹ bảo đảm đúng quy trình, kỹ thuật theo hướng dẫn của Ban Chỉ đạo quốc gia; bảo đảm tính pháp lý, khách quan, chính xác theo quy định.
Tính đến cuối tháng 6/2026, toàn bộ 340 nghĩa trang liệt sỹ trên địa bàn Thủ đô đã hoàn thành công tác khảo sát, gắn định danh và phân loại khoa học.
Toàn thành phố có 54.200 mộ liệt sỹ, gồm 54.191 mộ đơn và 9 mộ tập thể. Số mộ có đầy đủ thông tin là 23.202 mộ; có một phần thông tin là 25.808 mộ và số mộ cần lấy mẫu hài cốt để giám định ADN là 8.059 mộ.
Phần lớn các trường hợp cần xác định danh tính đều liên quan đến thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, chất lượng mẫu sinh phẩm đã suy giảm đáng kể.
Với vai trò cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo 515 thành phố Hà Nội, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội đã chủ động, đi đầu trong việc hiện đại hóa công tác chính sách, áp dụng công nghệ số để hiện thực hóa các chỉ tiêu của chiến dịch.
Các đơn vị thuộc Bộ Tư lệnh Thủ đô đang tập trung cao độ lực lượng số hóa dữ liệu, tạo nền tảng cốt lõi để tích hợp vào hệ thống dùng chung của Bộ Quốc phòng.
Trung tá Vũ Thùy Dương, Trưởng ban Bản đồ, Phòng Tác chiến, Cục Chính trị, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội cho biết, đơn vị đã triển khai lập sơ đồ của từng nghĩa trang liệt sỹ, đồng thời lấy tọa độ chính xác của những mộ liệt sỹ chưa xác định được thông tin phục vụ quá trình số hóa. Việc làm này sẽ giúp xác định ADN chính xác đối với từng phần mộ liệt sỹ còn thiếu thông tin, phục vụ lâu dài cho công tác tra cứu.
Phần lớn các trường hợp cần xác định danh tính đều liên quan đến thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, chất lượng mẫu sinh phẩm đã suy giảm đáng kể.
Với tinh thần vào cuộc chủ động, quyết liệt nhưng thận trọng, chắc chắn và phương châm "làm đến đâu chắc đến đó", Hà Nội đang chạy đua với thời gian để lưu giữ những thông tin, chứng cứ còn lại sau chiến tranh, giữ lại những manh mối trước khi tiếp tục bị mai một./.