Kế hoạch xây dựng đồng tiền chung Eco của Cộng đồng Kinh tế các quốc gia Tây Phi (ECOWAS) xuất hiện trở ngại đầu tiên khi Guinea trở thành quốc gia thành viên đầu tiên chính thức tuyên bố không tham gia, lựa chọn tiếp tục duy trì đồng franc Guinea trong bối cảnh khối khu vực đang tiến gần hơn tới việc thành lập liên minh tiền tệ.
ECOWAS dự kiến triển khai đồng Eco từ tháng 7/2027 theo lộ trình từng bước, trước mắt chỉ dành cho các quốc gia đáp ứng các tiêu chí kinh tế quan trọng như kiểm soát lạm phát, nợ công, kỷ luật tài khóa và ổn định tiền tệ.
Quyết định của Guinea phản ánh những lo ngại về việc mất quyền tự chủ trong điều hành chính sách tiền tệ, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế nước này vẫn phụ thuộc lớn vào xuất khẩu nguyên liệu và nhập khẩu nhiều hàng hóa thiết yếu.
Các chuyên gia cho rằng việc duy trì đồng tiền quốc gia giúp Guinea linh hoạt hơn trong điều chỉnh tỷ giá, ứng phó với các cú sốc kinh tế và hỗ trợ các mục tiêu phát triển trong nước.
Đây là yếu tố quan trọng đối với một nền kinh tế giàu tài nguyên với các mặt hàng xuất khẩu chủ lực như bauxite, vàng và quặng sắt nhưng vẫn còn hạn chế về năng lực sản xuất nội địa.
Ngoài yếu tố chính sách tiền tệ, cơ cấu thương mại cũng là một trong những nguyên nhân khiến Guinea thận trọng với đồng Eco.
Phần lớn hàng xuất khẩu của Guinea hiện hướng tới các thị trường ngoài Tây Phi, đặc biệt là châu Á, khu vực chiếm tỷ trọng lớn trong hoạt động thương mại của nước này.
Giới phân tích nhận định việc tham gia một đồng tiền khu vực có thể làm giảm khả năng điều chỉnh chính sách tiền tệ phù hợp với các đối tác thương mại chính.
Trong hơn hai thập kỷ qua, ECOWAS coi việc xây dựng đồng tiền chung là một trụ cột quan trọng nhằm thúc đẩy hội nhập kinh tế, giảm chi phí giao dịch, tăng cường thương mại nội khối và tạo nền tảng cho thị trường chung Tây Phi.
Tuy nhiên, tiến trình này liên tục bị trì hoãn do những khác biệt về mức độ phát triển kinh tế, ổn định tài chính và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn chung giữa các nước thành viên.
Việc Burkina Faso, Mali và Niger rút khỏi ECOWAS năm 2024 cũng tạo thêm sức ép đối với quá trình hội nhập khu vực.
Các nhà lãnh đạo ECOWAS dự kiến thảo luận thêm về cơ chế quản trị ngân hàng trung ương khu vực, quy trình ra quyết định và danh sách các quốc gia đủ điều kiện tham gia giai đoạn đầu của Eco tại hội nghị vào tháng 12 tới.
Theo giới quan sát, lựa chọn của Guinea không đồng nghĩa với việc kế hoạch Eco thất bại, nhưng cho thấy thách thức lớn nhất của liên minh tiền tệ Tây Phi không chỉ nằm ở kỹ thuật tài chính, mà còn ở việc cân bằng giữa lợi ích hội nhập khu vực và quyền tự chủ kinh tế của từng quốc gia thành viên./.
Châu Phi trở thành “điểm tựa” mới của tuyến vận tải biển toàn cầu
Căng thẳng tại Biển Đỏ và việc eo biển Hormuz bị gián đoạn buộc các hãng tàu biển tái định hình mạng lưới vận tải, đẩy luồng hàng hóa chuyển hướng qua châu Phi, đặc biệt là tuyến Mũi Hảo Vọng.
