Theo thông tin báo chí ngày 8/3, Bộ Tài chính công bố số liệu tổng hợp về tình hình giải ngân đầu tư công bảy tháng của năm 2026.
Số liệu cho thấy, tính từ đầu năm đến hết ngày 31/7, tổng khối lượng giải ngân vốn đầu tư công đạt 425.312 tỷ đồng, tương đương 41,9% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.
Cơ cấu giải ngân từ vốn ngân sách Trung ương đạt 117.554,1 tỷ đồng, đạt tỷ lệ 32,3%, vốn ngân sách địa phương đạt 307.757,9 tỷ đồng, đạt tỷ lệ 47,3%. So với cùng kỳ năm 2025, kết quả này cao hơn 3,6% về mặt tỷ lệ và tăng 86.813,2 tỷ đồng về số tuyệt đối.
Nếu loại trừ 5% kế hoạch vốn đầu tư công ngân sách địa phương (tương đương 32.511,3 tỷ đồng) tiết kiệm để dự kiến đầu tư cho tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng và không tính số vốn mới được Thủ tướng Chính phủ giao bổ sung trong tháng là 9.648,2 tỷ đồng, tỷ lệ giải ngân cả nước tính đến hết ngày 31/7 đạt 43,8% kế hoạch Thủ tướng giao (tương đương 972.074,7 tỷ đồng).
Về phân bổ chi tiết, tổng số vốn Quốc hội phân bổ và Thủ tướng Chính phủ giao đạt 1.014.234,2 tỷ đồng. Số vốn còn lại chưa phân bổ thuộc thẩm quyền của Chính phủ là 83.216,4 tỷ đồng. Khoản vốn này gồm: 44.810,55 tỷ đồng bố trí cho dự án khởi công mới sau khi đánh giá hiệu quả và được giao kế hoạch trung hạn 2026-2030; 9.900 tỷ đồng dự kiến bố trí cho Chương trình mục tiêu quốc gia; 9.877,95 tỷ đồng cho dự án khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; và 18.627,9 tỷ đồng từ nguồn giảm kế hoạch vốn năm 2026 theo Nghị quyết số 176/NQ-CP ngày 3/7/2026.
Những nút thắt cần tháo gỡ
Trên cơ sở báo cáo định kỳ của các Bộ, cơ quan Trung ương và địa phương, bên cạnh các nguyên nhân đã được nêu tại báo cáo hằng tháng, Bộ Tài chính đã tổng hợp các khó khăn, vướng mắc chính ảnh hưởng đến tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công trong bảy tháng qua thành năm nhóm vấn đề cụ thể.
Thứ nhất là tình trạng khan hiếm nguồn cung vật liệu xây dựng chưa đáp ứng kịp thời nhu cầu gia tăng nhanh chóng trong giai đoạn đẩy mạnh đầu tư công. Thêm vào đó, sự tăng mạnh của giá nguyên vật liệu và xăng dầu đã phát sinh việc phải tiến hành điều chỉnh, đàm phán hợp đồng, kéo dài thời gian làm các thủ tục.
Thứ hai, công tác giải phóng mặt bằng tại một số địa phương còn gặp nhiều khó khăn do phải điều chỉnh quy hoạch xây dựng, dự án phát sinh diện tích giải tỏa hoặc yêu cầu di dời hạ tầng kỹ thuật phức tạp. Một số dự án còn vướng quy hoạch, chưa có sự đồng thuận từ người dân hoặc chưa được giao đất để triển khai đầu tư.
Thứ ba, việc lập kế hoạch vốn của một số Bộ, ngành, địa phương chưa thực sự sát với thực tế thực hiện. Các dự án khởi công mới phải tập trung nhiều thời gian để hoàn thiện thủ tục đầu tư và lựa chọn nhà thầu. Đối với các dự án sử dụng vốn ODA, quy trình giải ngân, đấu thầu phức tạp, đi kèm yêu cầu khắt khe về tài sản bảo đảm và biến động tỷ giá USD/VND phát sinh chi phí điều chỉnh hợp đồng.
Thứ tư, nhóm dự án khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số mang tính đặc thù cao và sử dụng công nghệ tiên tiến. Do đó, việc nghiên cứu, lựa chọn giải pháp công nghệ, đồng bộ các tiêu chuẩn quốc tế với hệ thống quy chuẩn trong nước và hoàn thiện Báo cáo nghiên cứu khả thi đòi hỏi rất nhiều thời gian thực hiện.
Thứ năm, yếu tố thời tiết không thuận lợi trong tháng Bảy với mưa lớn kéo dài tại nhiều địa phương đã gây gián đoạn trực tiếp đến quá trình thi công thực địa. Cụ thể, thời tiết bất lợi gây hạn chế trong việc huy động nhân lực, thiết bị, vận chuyển vật tư đồng thời làm chậm tiến độ nghiệm thu khối lượng hoàn thành và thanh toán vốn.
Công cụ chấm điểm để thúc đẩy tiến độ
Nhằm chủ động tháo gỡ vướng mắc và thúc đẩy tiến độ giải ngân, Bộ Tài chính khuyến nghị các Bộ, cơ quan Trung ương và địa phương tập trung triển khai các nhiệm vụ cụ thể. Các đơn vị cần quản lý chặt chẽ nguồn cung, bình ổn giá vật liệu xây dựng và nghiên cứu sử dụng vật liệu thay thế. Đồng thời, tập trung tháo gỡ khó khăn để đẩy nhanh công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư và tăng tốc giải ngân tại các dự án giao thông trọng điểm.
Bên cạnh đó, các cơ quan cần tăng cường tổ chức thực hiện dự án, chủ động điều chuyển kế hoạch vốn một cách linh hoạt nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và đẩy nhanh tiến độ thi công trên công trường. Công tác nghiệm thu, thanh toán vốn đầu tư công cần được thực hiện khẩn trương. Các đơn vị cũng phải thực hiện nghiêm chế độ báo cáo, cập nhật đầy đủ dữ liệu giải ngân và áp dụng chấm điểm giải ngân theo đúng quy định.
Một điểm mới đáng chú ý là thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Quyết định số 1129/QĐ-TTg ngày 24/6/2026 phê duyệt phương án chấm điểm các Bộ, cơ quan Trung ương và địa phương về thực hiện giải ngân vốn đầu tư công. Để triển khai phương án chấm điểm công khai, minh bạch, đảm bảo chất lượng thông tin dữ liệu, Bộ Tài chính đã chủ động nghiên cứu, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu chấm điểm giải ngân vốn đầu tư công.
Ngày 24/7/2026, Bộ Tài chính đã ban hành văn bản hướng dẫn số 10950/BTC-PTHT hướng dẫn chi tiết cách thức chấm điểm để các Bộ, cơ quan Trung ương và địa phương áp dụng triển khai. Hệ thống này được chạy thử nghiệm đối với các kỳ báo cáo tháng 7, 8 và 9/2026. Sau giai đoạn chạy thử, hệ thống sẽ chính thức áp dụng và đánh giá chấm điểm từ kỳ báo cáo tháng 10/2026.
Bên cạnh đó, Bộ Tài chính cũng khẳng định sẽ tích cực phối hợp chặt chẽ với các Bộ, cơ quan Trung ương và địa phương trong quá trình chạy thử nghiệm. Sau đó, Bộ sẽ tổng hợp các khó khăn, vướng mắc phát sinh để tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện hệ thống đồng thời báo cáo cấp có thẩm quyền giải quyết đối với các nội dung vượt thẩm quyền, bảo đảm công tác chấm điểm chính thức từ tháng 10/2026 đạt kết quả tốt nhất./.
Bộ Xây dựng: Trung bình mỗi tháng phải giải ngân vốn hơn 5.000 tỷ đồng
Bộ Xây dựng sẽ tăng cường theo dõi các dự án xây dựng trọng điểm để đảm bảo tiến độ triển khai dự án; tháo gỡ kịp thời vướng mắc, bất cập để quyết tâm giải ngân 100% vốn đầu tư công được giao.
