Sau khi hợp nhất đơn vị hành chính, tỉnh Phú Thọ đang triển khai sắp xếp toàn diện các đơn vị sự nghiệp công lập lĩnh vực giáo dục theo hướng tinh gọn, đồng bộ và hiện đại.
Việc giảm hàng trăm đầu mối trường học, điểm trường và các trung tâm giáo dục được kỳ vọng sẽ tạo dư địa nâng cao chất lượng đào tạo, sử dụng hiệu quả nguồn lực. Tuy nhiên, quá trình triển khai bộc lộ nhiều khó khăn về nhân sự, cơ sở vật chất, khoảng cách đi học của học sinh và xử lý tài sản công, đòi hỏi cơ chế hỗ trợ từ Trung ương.
Giảm đầu mối, tăng hiệu quả quản lý và đầu tư
Sau khi hợp nhất ba tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình, ngành Giáo dục tỉnh Phú Thọ có quy mô đứng thứ ba trong số 34 tỉnh, thành phố cả nước với mạng lưới trường, lớp phủ rộng, cơ bản đáp ứng nhu cầu học tập của người dân.
Tuy nhiên, cùng với quy mô lớn, nhiều bất cập trong tổ chức hệ thống giáo dục cũng bộc lộ rõ. Mạng lưới trường học còn dàn trải, nhiều trường có quy mô nhỏ, còn tồn tại nhiều điểm trường lẻ, lớp ghép khiến việc bố trí đội ngũ giáo viên và đầu tư cơ sở vật chất thiếu hiệu quả.
Ở lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp, hệ thống đào tạo còn manh mún, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong khi đó, nhiều trường vẫn thiếu phòng học, phòng chức năng, thiết bị phục vụ chương trình giáo dục phổ thông.
Tình trạng thiếu giáo viên, nhất là ở bậc mầm non, tiểu học và các môn học đặc thù vẫn chưa được giải quyết triệt để. Khoảng cách chất lượng giáo dục giữa vùng thuận lợi và vùng khó khăn còn khá lớn, trong khi sự tham gia của doanh nghiệp và các tổ chức xã hội vào phát triển giáo dục còn hạn chế.
Trong bối cảnh tỉnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp và thực hiện yêu cầu đột phá phát triển giáo dục theo Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, việc tái cấu trúc toàn diện ngành Giáo dục trở thành yêu cầu cấp thiết.
Theo đó, hệ thống trường học cần được quy hoạch lại theo hướng tinh gọn; đội ngũ giáo viên được chuẩn hóa; cơ sở vật chất và chuyển đổi số tiếp tục được đầu tư đồng bộ; cơ chế quản lý và phân bổ nguồn lực được điều chỉnh phù hợp mô hình hành chính mới.
Trên cơ sở đó, UBND tỉnh Phú Thọ ban hành Quyết định số 1058/QĐ-UBND phê duyệt Đề án "Sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực giáo dục; các đầu mối bên trong Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Phú Thọ."
Đề án hướng tới cơ cấu lại toàn diện hệ thống giáo dục theo hướng tinh gọn, hiệu quả, phù hợp mô hình hành chính mới, đồng thời bảo đảm quyền học tập của người dân.
Theo phương án, Sở Giáo dục và Đào tạo giữ ổn định 11 phòng chuyên môn, nghiệp vụ; hệ thống trường trung học phổ thông cơ bản được giữ nguyên, đồng thời thành lập mới Trường Trung học phổ thông Quang Trung tại thành phố Việt Trì (cũ), dự kiến hoàn thành trong tháng 4/2026 nhằm đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh khu vực trung tâm.
Một trong những nội dung đáng chú ý của đề án là sắp xếp mạnh hệ thống trung tâm giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên. Sau sắp xếp, toàn tỉnh còn 23 trung tâm, giảm 10 đơn vị, tương đương giảm hơn 30% đầu mối. Trong đó, 16 trung tâm được sáp nhập thành 8 trung tâm mới; một số đơn vị được định hướng phát triển thành cơ sở 2 để hình thành các trường trung học nghề trong thời gian tới.
Đối với giáo dục phổ thông, tổng số cơ sở giáo dục công lập giảm từ 1.701 xuống còn 1.610 trường, giảm 91 cơ sở; số điểm trường giảm từ 722 xuống còn 672 điểm, giảm 50 điểm trường. Trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp và đại học, nhiều trường cao đẳng được sáp nhập, tổ chức lại nhằm hình thành các cơ sở đào tạo quy mô lớn, nâng cao chất lượng đào tạo và sử dụng hiệu quả nguồn lực.
Còn nhiều khó khăn cần tháo gỡ
Theo đánh giá của ngành Giáo dục, việc sắp xếp sẽ giúp giảm đầu mối quản lý, tập trung nguồn lực đầu tư, nâng cao chất lượng đào tạo và từng bước hình thành hệ thống giáo dục hiện đại. Tuy nhiên, quá trình triển khai phát sinh nhiều khó khăn.
Sau sáp nhập trường học, số lượng hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, nhân viên hành chính, kế toán dôi dư khá lớn, đòi hỏi phải có lộ trình bố trí, sắp xếp phù hợp để bảo đảm quyền lợi cho cán bộ, giáo viên. Một bộ phận giáo viên gặp khó khăn khi phải thay đổi nơi công tác hoặc di chuyển xa hơn đến điểm trường mới, ảnh hưởng tới tâm lý và điều kiện làm việc.
Bên cạnh đó, việc tập trung học sinh về các trường chính khiến nhiều cơ sở giáo dục rơi vào tình trạng quá tải, thiếu phòng học, phòng bộ môn và các công trình phụ trợ.
Đây là áp lực lớn đối với ngân sách địa phương khi phải đầu tư bổ sung trong thời gian ngắn. Việc xử lý tài sản công, nhà đất dôi dư sau sáp nhập cũng gặp không ít vướng mắc do quy trình, thủ tục pháp lý còn phức tạp.
Đáng chú ý, việc xóa các điểm trường lẻ khiến quãng đường đến trường của nhiều học sinh, nhất là trẻ mầm non, tiểu học ở vùng núi, vùng có địa hình chia cắt kéo dài hơn, đặt ra yêu cầu phải có các giải pháp hỗ trợ phù hợp bảo đảm quyền tiếp cận giáo dục.
Ông Nguyễn Khắc Hiếu, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh cho biết, để triển khai hiệu quả đề án, Ủy ban Nhân dân tỉnh Phú Thọ giao Sở Giáo dục và Đào tạo chủ trì phối hợp với các sở, ngành và địa phương xây dựng phương án sắp xếp cụ thể, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, tạo sự đồng thuận trong nhân dân.
Sở Nội vụ, Sở Tài chính tham mưu chế độ, chính sách đối với đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên chịu tác động; đồng thời bố trí nguồn lực bảo đảm hoạt động dạy và học diễn ra ổn định sau sắp xếp.
Tỉnh đề nghị Bộ ưu tiên phân bổ hoặc tham mưu cấp có thẩm quyền bố trí nguồn vốn hỗ trợ có mục tiêu để đầu tư xây dựng bổ sung phòng học, phòng chức năng, nhà công vụ giáo viên, khu bán trú tại các trường chính sau khi sáp nhập, góp phần khắc phục tình trạng quá tải phát sinh từ việc giảm 91 cơ sở giáo dục và 50 điểm trường lẻ.
Phú Thọ cũng đề xuất nghiên cứu ban hành chính sách đặc thù hỗ trợ chi phí đi lại và tổ chức bán trú cho học sinh mầm non, tiểu học ở vùng khó khăn, nơi các em phải đi học xa hơn do sắp xếp lại mạng lưới trường lớp, góp phần bảo đảm việc sắp xếp mạng lưới trường học thực sự mang lại hiệu quả, nâng cao chất lượng giáo dục và tạo nền tảng để địa phương phát triển thành trung tâm giáo dục của khu vực trung du và miền núi phía Bắc.
Với sự phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ngành, chính quyền địa phương cùng sự hỗ trợ từ Trung ương, tỉnh kỳ vọng từng bước hoàn thiện hệ thống giáo dục đồng bộ, bảo đảm mọi học sinh đều được học tập trong điều kiện tốt hơn, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong giai đoạn mới./.
Phú Thọ chuyển công năng gần 300 trụ sở dư thừa sang làm giáo dục, y tế
Phú Thọ đề xuất chuyển 116 trụ sở thành nơi làm việc cho các cơ quan nhà nước, 291 cơ sở chuyển đổi công năng thành trường học, trạm y tế, nhà văn hóa... nhằm phục vụ nhu cầu phát triển xã hội.
