Vụ tấn công mới nhất nhằm vào một tàu liên quan Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) khi đi qua eo biển Hormuz đang làm gia tăng lo ngại về nguồn cung và chi phí nhiên liệu tại các quốc gia châu Phi phụ thuộc vào nhập khẩu dầu mỏ từ khu vực Vùng Vịnh.
Theo Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất, vụ việc xảy ra ngày 14/8 và không gây thương vong. Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi cho biết, tình hình đã được kiểm soát. Đây là vụ việc thứ ba liên quan các tàu của tập đoàn này trong chưa đầy một tuần.
Eo biển Hormuz là tuyến vận tải năng lượng đặc biệt quan trọng, kết nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman và Biển Arab. Trong năm 2025, khoảng 20 triệu thùng dầu thô và sản phẩm dầu mỏ đi qua tuyến đường này mỗi ngày, tương đương khoảng 25% lượng dầu được vận chuyển bằng đường biển trên toàn cầu.
Bất ổn kéo dài tại Hormuz có thể tác động trực tiếp đến các nước châu Phi nhập khẩu xăng, dầu diesel, nhiên liệu hàng không và khí đốt từ các nhà cung cấp ở Vùng Vịnh. Ngay cả khi nguồn cung chưa bị gián đoạn, nguy cơ đối với tàu chở dầu có thể khiến chi phí vận tải và bảo hiểm tăng, sau đó được chuyển vào giá nhiên liệu tại các thị trường nhập khẩu.
Mức độ phụ thuộc của các nước châu Phi vào nguồn dầu đi qua Hormuz rất khác nhau. Theo số liệu của Hội nghị Liên hợp quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD) được dẫn lại, nguồn cung liên quan tuyến đường này từng chiếm tới 99% lượng dầu nhập khẩu của Seychelles, 61,5% của Uganda, 58,3% của Mauritius, 56% của Tanzania và 44,7% của Zambia. Mozambique, Malawi, Senegal và Cabo Verde cũng nằm trong nhóm chịu ảnh hưởng đáng kể.
Các quốc gia không giáp biển như Uganda, Zambia và Malawi có thể chịu sức ép lớn hơn do nhiên liệu sau khi nhập khẩu còn phải vận chuyển từ các cảng biển vào nội địa. Đối với các quốc đảo như Seychelles và Mauritius, chi phí nhiên liệu tăng có thể ảnh hưởng tới hàng không, vận tải biển và du lịch.
Nếu tình trạng bất ổn kéo dài và giá dầu tăng mạnh, các nước nhập khẩu có thể phải đối mặt với chi phí nhiên liệu cao hơn, lạm phát gia tăng và sức ép lên dự trữ ngoại hối. Giá vận tải và sản xuất điện tăng cũng có thể tác động đến giá lương thực và hoạt động sản xuất.
Trong khi đó, các nước xuất khẩu dầu thô của châu Phi như Nigeria, Angola và Libya có khả năng hưởng lợi từ giá dầu tăng thông qua nguồn thu xuất khẩu. Tuy nhiên, lợi ích này có thể bị hạn chế do một số nước vẫn phải nhập khẩu các sản phẩm dầu đã qua chế biến.
Các diễn biến mới tại Hormuz vì vậy đang tạo thêm sức ép đối với an ninh năng lượng của châu Phi trong bối cảnh nhiều nền kinh tế trên lục địa vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhiên liệu nhập khẩu./.