Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng năm 2026 được đặt ở mức cao, Tuyên Quang xác định đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.
Từ các dự án giao thông, y tế, giáo dục đến những công trình thiết yếu tại cơ sở, tỉnh đang chuyển mạnh từ đôn đốc chung sang rà soát từng dự án, xử lý từng vướng mắc, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện, đưa nguồn vốn sớm tạo ra sản phẩm và đóng góp cho tăng trưởng.
Nhận diện những điểm nghẽn
Năm 2026, Tuyên Quang triển khai đồng thời nhiều công trình giao thông, trường học, cơ sở y tế, hạ tầng đô thị, nông nghiệp và các dự án trọng điểm. Đầu tư công vì thế giữ vai trò dẫn dắt, trực tiếp hoàn thiện kết cấu hạ tầng, mở rộng không gian phát triển và tạo điều kiện thu hút các nguồn vốn ngoài ngân sách.
Tuy nhiên, tiến độ giải ngân trong những tháng đầu năm chưa đáp ứng yêu cầu, trong khi khối lượng công việc còn lại lớn và thời gian thực hiện kế hoạch không còn nhiều.
Tính đến ngày 15/7/2026, tổng vốn đầu tư công toàn tỉnh đã giải ngân đạt 4.331 tỷ đồng, bằng 32% kế hoạch. Riêng khối xã, phường đạt tỷ lệ giải ngân 58,1%; trong đó, 115/124 địa phương có kết quả cao hơn mức bình quân chung của tỉnh.
Tuy nhiên, nguồn vốn các Chương trình mục tiêu quốc gia năm 2025 chuyển sang năm 2026 mới giải ngân chưa đạt 27% kế hoạch được giao.
Đối với 23 dự án đầu tư công thuộc diện Ban Chỉ đạo thực hiện các dự án trọng điểm của tỉnh theo dõi, kế hoạch vốn bố trí trong năm 2026 là hơn 9.753 tỷ đồng; lũy kế giải ngân đạt trên 2.906 tỷ đồng, tương đương 29,8% kế hoạch. Hai số liệu có phạm vi thống kê khác nhau nhưng cùng cho thấy áp lực giải ngân trong những tháng còn lại của năm rất lớn.
Trong số 23 dự án trọng điểm, có 21 dự án đang triển khai và hai dự án chuẩn bị đầu tư. Nổi bật là cao tốc Tuyên Quang-Hà Giang; Bệnh viện Đa khoa tỉnh Tuyên Quang; 17 trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới; Chương trình phát triển các đô thị loại II, đô thị xanh - Tiểu dự án tại Hà Giang.
Đây là những công trình có tác động trực tiếp đến kết nối giao thông, chăm sóc sức khỏe, giáo dục vùng biên và quá trình phát triển đô thị của tỉnh.
Khó khăn lớn nhất hiện nay vẫn là bồi thường, giải phóng mặt bằng; biến động giá nguyên, nhiên liệu và vật liệu xây dựng; thiếu nguồn đất đắp, bãi đổ thải; một số thủ tục liên quan đến đất đai, môi trường, lâm nghiệp và khoáng sản còn kéo dài.
Tại một số dự án, việc huy động nhân lực, máy móc chưa đáp ứng tiến độ; có công trình đã phát sinh khối lượng nhưng chậm hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu, thanh toán. Khoảng cách giữa tiến độ thi công trên hiện trường và tiến độ giải ngân vì thế vẫn chưa được rút ngắn.
Với các dự án chuyển tiếp sau khi kết thúc hoạt động của cấp huyện, việc bàn giao hồ sơ, điều chỉnh chủ đầu tư, cập nhật dữ liệu trên hệ thống quản lý và hoàn thiện thủ tục thanh quyết toán cũng cần nhiều thời gian.
Khó khăn thể hiện rõ tại cấp xã, khi các địa phương vừa phải tổ chức thực hiện nhiệm vụ thường xuyên, vừa tiếp nhận khối lượng lớn hồ sơ đầu tư, thiết kế, dự toán và thanh quyết toán từ các đơn vị trước đây. Trong khi đó, một bộ phận cán bộ mới được giao nhiệm vụ hoặc phải kiêm nhiệm, còn quản lý đầu tư xây dựng cơ bản và nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia đòi hỏi chuyên môn sâu, quy trình chặt chẽ.
Tại xã Yên Cường, tổng nguồn vốn được giao năm 2026 khoảng 24 tỷ đồng nhưng thời điểm giữa năm mới giải ngân được trên 18%; riêng nguồn vốn sự nghiệp thuộc hai Chương trình mục tiêu quốc gia đạt khoảng 11%, vốn đầu tư đạt khoảng 28%.
Ở xã Minh Sơn, trong tổng số 3,27 tỷ đồng vốn đầu tư công được phân bổ, địa phương mới giải ngân 892 triệu đồng, đạt 27%. Thực tế này cho thấy điểm nghẽn không chỉ nằm tại những dự án quy mô lớn mà còn xuất hiện ở nhiều công trình cơ sở, nơi năng lực tổ chức thực hiện và hoàn thiện thủ tục có ý nghĩa quyết định.
Rõ người, rõ việc, rõ tiến độ
Tuyên Quang đặt mục tiêu hoàn thành 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026. Theo lộ trình đã đề ra, tỷ lệ giải ngân vốn kế hoạch năm 2026 phải đạt trên 55% vào cuối tháng 8, trên 65% vào cuối tháng 9, trên 75% vào cuối tháng 10, trên 90% vào cuối tháng 11 và hoàn thành 100% trước ngày 31/12. Riêng nguồn vốn năm 2025 kéo dài sang năm 2026 phải hoàn thành giải ngân trước ngày 30/9.
Bí thư Tỉnh ủy Tuyên Quang Hầu A Lềnh nhấn mạnh tiến độ các dự án trọng điểm có ý nghĩa quan trọng đối với giải ngân vốn đầu tư công, thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao thu nhập bình quân đầu người và thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội. Các cấp, ngành, địa phương và chủ đầu tư phải chủ động nhận diện khó khăn có thể phát sinh, phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm; gắn trách nhiệm của từng tập thể, cá nhân với tiến độ và kết quả của mỗi công trình.
Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Tuyên Quang Phan Huy Ngọc yêu cầu người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, địa phương trực tiếp theo dõi từng dự án, xây dựng tiến độ theo ngày, tuần và tháng; chịu trách nhiệm nếu để chậm giải ngân do nguyên nhân chủ quan.
Kết quả giải ngân được coi là căn cứ đánh giá năng lực lãnh đạo, điều hành và mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tập thể, cá nhân. Những đơn vị làm tốt được biểu dương, nhân rộng; đơn vị chậm tiến độ phải kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm.
Tỉnh đang tập trung tháo gỡ những thủ tục thường kéo dài thời gian thực hiện dự án, nhất là về đất đai, giải phóng mặt bằng, môi trường, lâm nghiệp, khoáng sản và bãi đổ thải. Chủ đầu tư được yêu cầu phối hợp chặt chẽ với cơ quan chuyên môn, Trung tâm Phát triển quỹ đất và Ủy ban Nhân dân cấp xã, xử lý ngay những vướng mắc thuộc thẩm quyền; nội dung vượt thẩm quyền phải kịp thời tổng hợp, báo cáo, không để hồ sơ kéo dài qua nhiều cấp, nhiều ngành.
Phương thức điều hành tại các công trường cũng được đổi mới theo hướng bám sát tiến độ thực tế. Thay vì chờ đến các cuộc họp định kỳ, khó khăn phát sinh phải được báo cáo và xử lý ngay tại hiện trường. Chủ đầu tư, chính quyền địa phương và nhà thầu cùng rà soát mặt bằng, nguồn vật liệu, hồ sơ pháp lý và kế hoạch thi công.
Những dự án có đủ điều kiện phải tăng nhân lực, thiết bị, tổ chức thi công nhiều ca để bù tiến độ; hồ sơ nghiệm thu, thanh toán được chuẩn bị song song với quá trình thi công, tránh tình trạng công trình đã có khối lượng nhưng nguồn vốn vẫn chờ thủ tục.
Thực tế tại một số địa phương cho thấy, khi trách nhiệm được giao cụ thể và cán bộ bám sát từng công trình, tiến độ giải ngân có thể chuyển biến rõ rệt. Xã Đồng Văn được giao trên 21 tỷ đồng vốn đầu tư công, gồm cả vốn chuyển nguồn, đã ước thực hiện đạt 100% kế hoạch nhờ thường xuyên kiểm tra hiện trường và hoàn thiện hồ sơ thanh toán ngay khi có khối lượng.
Tại xã Nghĩa Thuận, địa bàn biên giới còn nhiều khó khăn, đến ngày 24/7 đã giải ngân hơn 7,27 tỷ đồng trong tổng số trên 10,2 tỷ đồng, đạt 71,3%.
Tuyến đường ĐĐT08 từ km39 đến nghĩa trang Đồng Bàng, Tân Yên, khu vực Hàm Yên, là một ví dụ về sự chủ động khắc phục khó khăn. Mặc dù giá vật liệu, nhiên liệu và nhân công tăng, đơn vị thi công đã điều chỉnh phương án, huy động máy móc, bố trí nhân lực linh hoạt. Công trình có tổng mức đầu tư 12 tỷ đồng đã hoàn thành, chuẩn bị bàn giao, tạo thuận lợi cho người dân đi lại, mở rộng không gian đô thị và hình thành thêm quỹ đất phục vụ dân sinh, thu hút đầu tư.
Đối với các dự án trọng điểm, tỉnh đang tập trung tháo gỡ mặt bằng cho cao tốc Tuyên Quang-Hà Giang giai đoạn 1, chuẩn bị các điều kiện triển khai giai đoạn tiếp theo; đồng thời, đẩy nhanh tiến độ Bệnh viện Đa khoa tỉnh và các trường học vùng biên.
Trong số 17 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới, sáu dự án triển khai trong giai đoạn đầu đang được tập trung hoàn thiện. Đến cuối tháng 8, khối lượng thực hiện tại các công trình đạt từ trên 75% đến khoảng 98%; hai trường tại xã Thanh Thủy và Minh Tân bàn giao và đưa vào sử dụng trong dịp khai giảng năm học mới, bốn trường còn lại phấn đấu hoàn thành trong tháng 10 và tháng 11/2026.
Cùng với đẩy nhanh tiến độ các công trình trọng điểm, Tuyên Quang đang phát huy vai trò dẫn dắt của đầu tư công trong chuẩn bị hạ tầng, tạo mặt bằng và thu hút nguồn lực xã hội. Năm 2026, tỉnh công bố danh mục 54 dự án thu hút đầu tư ngoài ngân sách, trong đó có 24 dự án thuộc lĩnh vực công nghiệp. Hạ tầng tại bảy cụm công nghiệp đang được tập trung tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ.
Riêng Cụm công nghiệp Phúc Ứng 2, 3 đã hoàn thành khoảng 75% khối lượng san lấp. Mục tiêu đến năm 2030, tỉnh thu hút khoảng 150 dự án mới, với tổng vốn đầu tư tăng thêm từ 70.000 đến 75.000 tỷ đồng.
Từ đầu năm 2026 đến nay, GRDP của Tuyên Quang ước tăng 7,72%, cao hơn cùng kỳ năm trước nhưng chưa đạt kịch bản đề ra. Tỉnh phấn đấu đưa mức tăng trưởng cả năm lên 10,17%.
Trong bối cảnh đó, đẩy nhanh đầu tư công không đơn thuần là hoàn thành một chỉ tiêu tài chính. Mỗi dự án được khơi thông sẽ tạo thêm nhu cầu về vật liệu, vận tải, lao động và dịch vụ; mỗi tuyến đường, trường học, bệnh viện hoàn thành sẽ nâng cao năng lực phục vụ người dân, cải thiện môi trường đầu tư và mở ra dư địa phát triển lâu dài.
Từ những dự án quy mô lớn đến các tuyến đường liên thôn, công trình nước sinh hoạt và trường học vùng biên, hiệu quả của vốn đầu tư công được đo bằng những thay đổi cụ thể trong đời sống và khả năng phát triển của từng địa bàn.
Khi trách nhiệm được xác định đến từng người, khó khăn được xử lý tại từng dự án và nguồn vốn được giải ngân theo khối lượng thực tế, những định hướng phát triển của Tuyên Quang sẽ từng bước hiện hữu trên mỗi công trình, vùng đất./.
Đà Nẵng lấy kết quả giải ngân vốn đầu tư công là thước đo năng lực lãnh đạo