Được định vị là trung tâm du lịch sinh thái, động lực kinh tế biển tầm cỡ quốc gia và quốc tế, Phú Quốc, tỉnh An Giang chuyển mình trong kỷ nguyên xanh, hướng tới APEC 2027, đưa đảo Ngọc trở thành hình mẫu đô thị thông minh, phát thải thấp và phát triển bền vững.
Sức ép từ tăng trưởng
Bước vào giai đoạn phát triển mới, Phú Quốc được chọn đăng cai Hội nghị Cấp cao APEC 2027 không chỉ mang đến cơ hội vàng để quảng bá thương hiệu đảo Ngọc nói riêng, An Giang và Việt Nam nói chung mà còn đặt ra bài toán về chất lượng môi trường, hạ tầng đô thị.
Những năm qua, Phú Quốc cất cánh ngoạn mục về kinh tế và du lịch. Năm 2025, đảo Ngọc đón hơn 8,2 triệu lượt du khách, đạt tốc độ tăng trưởng bình quân lượng khách giai đoạn 2021-2025 khoảng 47,53%/năm; 8 tháng năm 2026, đón hơn 7,8 triệu lượt khách; trong đó, trên 1,7 triệu lượt du khách quốc tế, tăng 57,6%. Hạ tầng du lịch hơn 700 cơ sở lưu trú với trên 24.000 phòng phục vụ khách; tỷ lệ cơ sở du lịch dán nhãn xanh chỉ đạt 1-3%...
Cùng đó, nhiều “điểm nghẽn” về tỷ lệ dân số được cấp nước sạch thấp; nước thải sinh hoạt được thu gom, xử lý ở mức 17%; xử lý rác bằng công nghệ hiện đại thu hồi năng lượng bằng 0%; hộ gia đình, doanh nghiệp dùng năng lượng tái tạo tại chỗ đạt 1-3%.
Đáng lo ngại, “vốn tự nhiên” đang bị đe dọa như nhiều thảm cỏ biển biến mất, số loài trong hệ sinh thái cỏ biển và số loài rạn san hô giảm; đô thị đảo dễ tổn thương trước biến đổi khí hậu; áp lực gia tăng dân số cơ học… đã tạo gánh nặng lớn lên môi trường sinh thái Phú Quốc.
Chủ tịch Ủy ban Nhân dân đặc khu Phú Quốc Trần Minh Khoa thông tin Phú Quốc cấp bách chuyển đổi mô hình tăng trưởng và Thủ tướng Chính phủ giao tỉnh triển khai 21 dự án hạ tầng phục vụ APEC 2027 gắn với phát triển bền vững đặc khu, tổng mức đầu tư hơn 137.000 tỷ đồng.
Sự kiện APEC 2027 chính là “cú hích” lịch sử để Phú Quốc chuẩn hóa hạ tầng, chuyển đổi xanh, bảo vệ môi trường và định vị thương hiệu trên bản đồ quốc tế.
Hành động vì Phú Quốc xanh
An Giang phối hợp với Trường Đại học VinUni xây dựng, triển khai đề án “Chuyển đổi xanh đặc khu Phú Quốc giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2050”, đưa đảo Ngọc trở thành mô hình đô thị biển đảo Net-Zero, nhất là chuẩn bị cho sự kiện quốc tế APEC 2027. Đề án thiết lập mô hình xanh 6 trụ cột.
Trụ cột giao thông xanh thông minh, chuyển dịch từ phương tiện cá nhân nhiên liệu hóa thạch sang hệ thống giao thông công cộng và phương tiện điện hóa. Mục tiêu nâng tỷ lệ vận tải công cộng dùng năng lượng xanh đạt 50% năm 2027 và 100% năm 2035; phương tiện cơ giới xanh đạt 10% năm 2027 và 100% năm 2035. Phục vụ APEC 2027, Phú Quốc tập trung xây dựng hành lang di chuyển xanh kết nối sân bay, cảng biển và các điểm tổ chức sự kiện.
Tiến đến, trụ cột hạ tầng đô thị xanh và chống chịu, Phú Quốc nâng tỷ lệ dân số cấp nước sạch lên 70% năm 2027 và 100% năm 2030; thu gom nước thải đạt trên 30% năm 2027 và 80% năm 2035; tỷ lệ xử lý rác bằng công nghệ hiện đại thu hồi năng lượng đạt 30% năm 2027 và 100% năm 2035; thí điểm mô hình thoát nước chống ngập bền vững “Sponge City” (Đặc khu bọt biển với quy trình thấm hút, lưu trữ, lọc tự nhiên và tái sử dụng nước mưa…)
Đối với trụ cột du lịch xanh thông minh, ban hành bộ tiêu chí nhãn xanh du lịch, nâng tỷ lệ cơ sở du lịch dán nhãn xanh đạt 30% năm 2027 và 80% năm 2035. Phú Quốc đẩy mạnh mô hình du lịch không rác thải nhựa, dán nhãn xanh điểm tham quan, quản trị sức chứa điểm đến và tối ưu bãi biển sạch.
Ông Bùi Quốc Thái, Giám đốc Sở Du lịch An Giang nhấn mạnh chào đón APEC 2027, du lịch An Giang phối hợp với ngành chức năng và địa phương cụ thể hoá chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh. Tập trung tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng; xây dựng bộ tiêu chí du lịch xanh; đầu tư xây dựng không gian du lịch xanh; chuyển đổi số; phát triển du lịch trên cơ sở bảo vệ tài nguyên và di sản văn hóa bản địa.
Đối với trụ cột bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và đa dạng sinh học, Phú Quốc chuyển sang chủ động phục hồi, duy trì tỷ lệ che phủ rừng ổn định trên 60 - 61%; phục hồi 20% diện tích hệ sinh thái biển, đất ngập nước và rừng tự nhiên bị suy thoái vào năm 2027, đạt 70-80% năm 2035 và những vấn đề khác có liên quan bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, môi trường sinh thái.
Cùng đó, trụ cột năng lượng xanh thông minh, Phú Quốc đẩy mạnh điện mặt trời mái nhà kết hợp pin lưu trữ (BESS) tại các resort, khách sạn, công trình công cộng. Tỷ trọng điện tái tạo tiêu thụ đạt 35% năm 2027 và 50% năm 2035; lưới điện thông minh phục vụ 40% dân số năm 2027 và 90% năm 2035.
Cuối cùng trụ cột hành vi, quản trị số và công nghệ MRV, Phú Quốc yêu cầu 100% hộ gia đình phân loại rác tại nguồn từ năm 2027; tỷ lệ thu gom rác nhựa đạt 85% năm 2027 và 100% từ năm 2030. Đặc biệt, Phú Quốc xây dựng hạ tầng dữ liệu xanh dùng chung và hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV) phát thải carbon số để điều hành thời gian thực.
Đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng môi trường
Trong số 21 dự án đầu tư xây dựng hạ tầng phục vụ APEC 2027, có 5 dự án xử lý rác thải, nước thải trên đảo Phú Quốc, tổng vốn đầu tư hơn 1.900 tỷ đồng sẽ giải quyết các “điểm nghẽn” về rác thải, nước thải của đảo Ngọc.
Ban Quản lý Khu kinh tế Phú Quốc đã ký kết hợp đồng với nhà đầu tư chiến lược là Công ty Cổ phần-Tổng Công ty Nước-Môi trường Bình Dương (BIWASE) triển khai 3 dự án gồm nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt Bãi Bổn, công suất 250 tấn rác/ngày, mức đầu tư 382 tỷ đồng; nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt An Thới, công suất 110 tấn rác/ngày, mức đầu tư 140 tỷ đồng; nhà máy điện rác Bãi Bổn, công suất 200 - 300 tấn rác/ngày, mức đầu tư 300 tỷ đồng.
Tiếp đến, 2 dự án nhà máy xử lý nước thải khu vực Dương Đông, vốn đầu tư 600 tỷ đồng, công suất 15.000-20.000 m³/ngày đêm, nhà máy xử lý nước thải khu vực An Thới, vốn đầu tư 480 tỷ đồng, công suất 15.000 m³/ngày đêm do Liên danh Công ty CP Công nghệ Môi trường Xanh Seraphin và Công ty CP Phát triển Đầu tư Xây dựng Việt Nam (đại diện Liên danh là Công ty CP Công nghệ Môi trường Xanh Seraphin) thực hiện sẽ khơi thông trục xử lý nước thải đô thị.
Lãnh đạo đặc khu Phú Quốc kỳ vọng với hệ thống xử lý này sẽ giải quyết dứt điểm rác thải, toàn bộ lượng rác thải sinh hoạt hàng ngày trên đảo được thu gom và xử lý tập trung bằng công nghệ hiện đại. Xóa bỏ các điểm nóng ô nhiễm, chấm dứt hoàn toàn hoạt động tập kết tại bãi rác tạm Đồng Cây Sao, khôi phục lại môi trường trong lành cho khu vực xung quanh.
Hai nhà máy nước thải tại Dương Đông và An Thới sẽ khơi thông trục xử lý nước thải, ngăn chặn nguồn nước bẩn chưa qua xử lý xả thẳng ra môi trường. Nhà máy điện rác Bãi Bổn biến chất thải thành năng lượng sạch, cung cấp thêm nguồn điện cho mạng lưới điện địa phương.
Qua đó, góp phần bảo vệ hệ sinh thái biển, giữ gìn cảnh quan xanh-sạch-đẹp của đảo Ngọc, từ đó duy trì và nâng cao sức hấp dẫn đối với khách du lịch trong và ngoài nước; nâng cao chất lượng cuộc sống người dân, giảm thiểu ô nhiễm nguồn nước, không khí và mùi hôi, bảo vệ sức khỏe cộng đồng cư dân trên đảo. Đặc biệt, góp phần hoàn thiện hạ tầng đô thị loại 1, đưa Phú Quốc tiến gần hơn tới tiêu chuẩn của một đô thị thông minh, sinh thái và hiện đại theo định hướng phát triển dài hạn.
Cùng với đó, Phú Quốc triển khai 2 dự án hồ chứa nước ngọt chiến lược. Cụ thể là hồ nước Cửa Cạn, dung tích 7,5 triệu m³. Dự án tích hợp nhà máy nước hồ Cửa Cạn với công suất cấp nước sạch đạt 49.500-50.000 m³/ngày đêm. Hồ nước Dương Đông 2, dung tích 4,7-7,5 triệu m³. Dự án tích hợp nhà máy nước Dương Đông 2 công suất cấp nước sạch 35.000-36.500 m³/ngày đêm.
Đại diện chủ đầu tư cho biết các dự án hồ nước khi đưa vào vận hành sẽ bổ sung gần 85.000 m³/ngày đêm nước sạch cho mạng lưới cấp nước toàn đảo. Hệ thống đường ống dài hàng chục km dẫn nước linh hoạt từ các hồ chứa ở phía Bắc (Cửa Cạn) và trung tâm (Dương Đông 2) đến phía Nam đảo; đồng thời, lưu trữ nước mưa mùa mưa, chống hạn mùa khô, nâng tổng dung tích trữ nước ngọt nội đảo thêm hàng chục triệu m³, giúp tích trữ tối đa nguồn nước mưa tự nhiên để tái sử dụng. Phát triển cảnh quan đô thị, khai thác không gian quanh hồ để làm các khu du lịch sinh thái rừng kết hợp đô thị thông minh, tăng trưởng xanh.
Đảo Ngọc không có nguồn nước từ đất liền đưa ra, việc xây hồ chứa lớn giúp Phú Quốc tự chủ, thích ứng trước các kịch bản thời tiết cực đoan, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu. Việc hoàn thành tổ hợp hạ tầng xanh tạo nền tảng bảo vệ vững chắc hệ sinh thái biển, giữ gìn môi trường sống cho cộng đồng và nâng cao năng lực cạnh tranh cho thương hiệu du lịch đảo Ngọc, là “thông điệp xanh” mạnh mẽ thu hút đầu tư./.
Xây dựng Phú Quốc thành đơn vị kiểu mẫu về an ninh, trật tự và văn minh đô thị
Lãnh đạo tỉnh An Giang nhấn mạnh, xây dựng Phú Quốc thành “Đơn vị kiểu mẫu về an ninh, trật tự và văn minh đô thị” với quyết tâm chính trị phải được biến thành hành động cụ thể.
