Tỉnh Điện Biên đang bước vào thời kỳ tăng tốc đầu tư hạ tầng với hàng loạt dự án giao thông, đô thị, du lịch có quy mô lớn được triển khai; trong đó, tuyến cao tốc Sơn La-Điện Biên-Cửa khẩu Tây Trang (giai đoạn 1), dự án nâng cấp Quốc lộ 12 đến Cửa khẩu A Pa Chải cùng nhiều dự án ngoài ngân sách đang tạo ra nhu cầu rất lớn về đá, cát và đất đắp.
Để chủ động nguồn cung, tỉnh Điện Biên đang cho rà soát quy hoạch khoáng sản, bổ sung các điểm mỏ, đa dạng nguồn vật liệu và xây dựng cơ chế điều phối phù hợp, nhằm đảm bảo cho các công trình trọng điểm được triển khai đúng tiến độ.
Chủ động chuẩn bị nguồn cung từ sớm
Giai đoạn 2026-2030, tỉnh Điện Biên có gần 60 dự án lớn cần sử dụng vật liệu xây dựng với tổng nhu cầu khoảng 8,058 triệu m3 đá, 4,332 triệu m3 cát và hơn 10 triệu m3 đất đắp, san lấp. Riêng hai dự án giao thông trọng điểm là cao tốc Sơn La-Điện Biên-Cửa khẩu Tây Trang (giai đoạn 1) và nâng cấp Quốc lộ 12 đến Cửa khẩu A Pa Chải đã chiếm phần lớn nhu cầu vật liệu của toàn tỉnh, với khoảng 3,2 triệu m3 đá, 600 nghìn m3 cát và 8,6 triệu m3 đất đắp.
Bên cạnh các dự án sử dụng vốn đầu tư công, nhiều dự án đô thị, du lịch, thương mại, nhà ở xã hội có quy mô lớn cũng đang được triển khai như: khu đô thị mới phía Tây Bắc phường Điện Biên Phủ, tổ hợp cáp treo kết hợp du lịch văn hóa-lịch sử Điện Biên Phủ, sân golf và các khu đô thị mới… cũng làm gia tăng nhu cầu vật liệu trong thời gian tới. Điều này đòi hỏi địa phương phải có phương án chuẩn bị nguồn cung ngay từ đầu, tránh để xảy ra tình trạng thiếu vật liệu, ảnh hưởng đến tiến độ thi công.
Qua rà soát quy hoạch khoáng sản, Điện Biên hiện có 162 điểm mỏ khoáng sản được quy hoạch; trong đó, có 76 điểm mỏ vật liệu xây dựng thông thường gồm: 39 mỏ đá, 28 mỏ cát và 9 mỏ đất đắp.
Đến nay, toàn tỉnh đã có 33 điểm mỏ được cấp phép khai thác, 11 điểm mỏ đã hoàn thành đấu giá quyền khai thác và đang hoàn thiện thủ tục cấp phép; đồng thời đề xuất bổ sung thêm 15 điểm mỏ mới và mở rộng diện tích khai thác đối với 13 điểm mỏ hiện có nhằm nâng cao năng lực cung ứng vật liệu cho các công trình trọng điểm.
Theo tính toán của cơ quan chuyên môn, tổng khả năng cung cấp vật liệu xây dựng thông thường trong giai đoạn 2026-2030 đạt khoảng 77,7 triệu m3 đá, 4,575 triệu m3 cát và 56 triệu m3 đất đắp. So với tổng nhu cầu của các dự án, nguồn cung cơ bản đáp ứng yêu cầu triển khai các công trình trên địa bàn tỉnh.
Ông Lưu Công Ruyên, Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Duyên Hùng tỉnh Điện Biên, chia sẻ hiện công ty đang có hai mỏ cát đã được cấp phép và đang trong quá trình khai thác. Việc Ủy ban Nhân dân tỉnh Điện Biên cho chủ trương mở rộng diện tích và nâng công suất mỏ cát cho thấy sự chủ động trong việc đảm bảo cung ứng vật liệu cho các công trình trọng điểm trong thời gian tới. Hiện tại công ty đang hoàn thiện các thủ tục pháp lý để đề xuất nâng công suất khai thác cả hai mỏ cát theo hướng dẫn của các cơ quan chức năng tỉnh Điện Biên.
Không chỉ dựa vào các mỏ đang khai thác, tỉnh còn chủ động khai thác nhiều nguồn vật liệu hợp pháp khác như cát thu hồi từ hoạt động nạo vét hồ chứa, hồ thủy điện; phát triển cát nghiền nhân tạo từ đá, sỏi; tận dụng đất tầng phủ từ các mỏ đá và đất đào dư trong quá trình thi công các công trình để phục vụ san lấp... Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm giảm áp lực lên nguồn tài nguyên tự nhiên, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên khoáng sản.
Ông Bùi Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Điện Biên, cho rằng việc tỉnh chủ động rà soát đầy đủ nhu cầu và nguồn cung vật liệu xây dựng có ý nghĩa rất quan trọng trong việc điều tiết hoạt động khai thác và cấp phép phù hợp với nhu cầu thực tế.
Theo ông Giang, bên cạnh việc phát huy hiệu quả các điểm mỏ hiện có, các cơ quan chức năng cần tiếp tục rà soát trữ lượng khoáng sản, phân bố hợp lý nguồn cung theo từng khu vực để giảm chi phí vận chuyển, nhất là tại những địa bàn còn thiếu mỏ vật liệu như khu vực Mường Nhé, Tủa Chùa...
Đồng bộ giải pháp để đảm bảo tiến độ các dự án
Chủ động trong việc đảm bảo nguyên vật liệu trong thực hiện các dự án, đặc biệt là các dự án lớn, tỉnh Điện Biên đã xây dựng phương án cung ứng riêng cho từng dự án trọng điểm.
Cụ thể, đối với dự án cao tốc Sơn La-Điện Biên-Cửa khẩu Tây Trang (giai đoạn 1), tỉnh ưu tiên tận dụng nguồn đá thu hồi trong quá trình đào hầm, mở tuyến; đồng thời huy động tối đa công suất các mỏ đá hiện có và bổ sung các điểm mỏ theo cơ chế đặc thù để bảo đảm nguồn cung liên tục.
Đối với cát xây dựng, ngoài các mỏ đang khai thác, địa phương sẽ tăng cường sử dụng cát nghiền nhân tạo, cát thu hồi từ hồ chứa và cấp phép thêm các mỏ mới theo cơ chế đặc thù.
Đối với đất đắp, dự án cơ bản cân bằng đào đắp và còn dư khối lượng lớn có thể điều phối phục vụ các công trình khác trên địa bàn.
Đối với dự án nâng cấp Quốc lộ 12 đến Cửa khẩu A Pa Chải, sẽ ưu tiên thu hồi đá trong quá trình thi công cắt cua, mở rộng tầm nhìn để phục vụ cho dự án; sử dụng đá xây dựng các loại của 07 điểm mỏ ở gần khu vực thi công; tập trung huy động tối đa công suất khai thác tại các mỏ cát đã được cấp phép gần khu vực triển khai dự án; sử dụng cát nhân tạo (từ nghiền đá, cuội sỏi) để giảm áp lực khai thác đối với cát tự nhiên, bảo vệ môi trường; sử dụng cát thu hồi trong quá trình nạo vét lòng hồ thuỷ lợi, thuỷ điện (Pa Khoang, Nậm Khẩu Hu); thực hiện cấp phép khai thác các điểm mỏ cát theo cơ chế đặc thù “6 không” trên lòng sông, lòng suối gần khu vực triển khai thực hiện dự án...
Song song với đó, các sở, ngành được giao nhiệm vụ đẩy nhanh hoàn thiện thủ tục cấp phép đối với các mỏ đã đấu giá, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục về khoáng sản, môi trường và lâm nghiệp; tăng cường thanh tra, kiểm tra hoạt động khai thác, xử lý nghiêm tình trạng đầu cơ, găm hàng, nâng giá vật liệu hoặc khai thác trái phép.
Theo ông Lê Xuân Cảnh, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Điện Biên, đơn vị đã hoàn thành phương án đấu giá thêm 6 mỏ khoáng sản gồm 3 mỏ đá, 2 mỏ cát và 1 mỏ đất san lấp để trình cấp có thẩm quyền xem xét. Khi hoàn thành đấu giá và cấp phép khai thác, các mỏ này sẽ bổ sung đáng kể nguồn vật liệu phục vụ các công trình trọng điểm của tỉnh.
Ông Lê Xuân Cảnh cho biết thêm ngành đang xây dựng cơ chế đặc thù về cấp mỏ vật liệu riêng cho từng dự án lớn như cao tốc Sơn La-Điện Biên-Cửa khẩu Tây Trang và dự án nâng cấp Quốc lộ 12 đến Cửa khẩu A Pa Chải. Theo đó, các cơ quan chuyên môn sẽ phối hợp với chủ đầu tư khảo sát, lựa chọn điểm mỏ phù hợp, vừa bảo đảm tiến độ thi công, vừa sử dụng hiệu quả tài nguyên khoáng sản, hạn chế tối đa tác động đến môi trường và hạ tầng giao thông...
Việc chủ động xây dựng phương án bảo đảm nguồn vật liệu ngay từ đầu cho thấy quyết tâm của Điện Biên trong việc tháo gỡ một trong những điểm nghẽn lớn nhất của đầu tư xây dựng.
Khi nguồn cung được chuẩn bị đầy đủ, thủ tục cấp phép được đẩy nhanh và cơ chế điều phối giữa các khu vực được thực hiện hiệu quả, các công trình trọng điểm sẽ có điều kiện thuận lợi để thi công đúng tiến độ, kiểm soát chi phí và nâng cao hiệu quả đầu tư.
Trong bối cảnh Điện Biên đang tập trung đẩy mạnh phát triển kết cấu hạ tầng, mở rộng không gian đô thị, thúc đẩy du lịch và tăng cường kết nối vùng, việc bảo đảm nguồn vật liệu xây dựng không chỉ giải quyết yêu cầu trước mắt của từng dự án mà còn góp phần tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút đầu tư của tỉnh trong những năm tới./.
Động thổ dự án cao tốc Sơn La-Điện Biên-Cửa khẩu Tây Trang
Khi hoàn thành, Cao tốc Sơn La-Điện Biên-Cửa khẩu Tây Trang hoàn thiện mạng lưới giao thông liên kết vùng Tây Bắc, mở ra dư địa phát triển mới cho thương mại, logistics, du lịch và kinh tế cửa khẩu.
