Trong một động thái được cho là nhằm thúc đẩy tiến trình đạt được một thỏa thuận với Iran để chấm dứt xung đột tại Trung Đông, ngày 5/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington sẽ tạm dừng chiến dịch quân sự “Dự án Tự do” (Project Freedom) nhằm hỗ trợ tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz. Đáng chú ý quyết định được đưa ra một ngày sau khi dự án được triển khai.
Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cho biết chiến dịch bảo đảm tự do hàng hải tại eo biển Hormuz sẽ được “tạm dừng trong một thời gian ngắn” để đánh giá liệu các bên có thể hoàn tất và ký kết thỏa thuận hay không.
Theo nhà lãnh đạo Mỹ, quyết định này được đưa ra sau đề nghị của Pakistan và một số quốc gia khác, đồng thời dựa trên những gì ông mô tả là “thành công quân sự lớn” của Mỹ trong chiến dịch nhằm vào Iran cũng như “những tiến triển lớn” hướng tới một “thỏa thuận hoàn chỉnh và cuối cùng” với Tehran.
Tuy nhiên, Tổng thống Trump nhấn mạnh lệnh phong tỏa vẫn sẽ “được duy trì đầy đủ và có hiệu lực,” cho thấy Mỹ chưa chấm dứt sức ép quân sự và kinh tế đối với Iran.
Chiến dịch “Dự án Tự do” được Washington triển khai ngày 4/5 nhằm mở hành lang hàng hải an toàn cho các tàu thương mại qua eo biển Hormuz sau khi xung đột tại khu vực leo thang, khiến hàng trăm tàu mắc kẹt và làm gián đoạn hoạt động vận tải năng lượng toàn cầu.
Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải chiến lược kết nối Vịnh Persian với Ấn Độ Dương, nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu thương mại toàn cầu.
Những tuần gần đây, khu vực này trở thành tâm điểm căng thẳng sau các cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran, khiến giá dầu và chi phí vận tải quốc tế tăng mạnh.
Trước đó, Mỹ cho biết đã thiết lập một tuyến hàng hải được bảo vệ tại Hormuz và triển khai lực lượng không quân, hải quân quy mô lớn để hỗ trợ tàu dân sự đi qua khu vực.
Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định việc duy trì hoạt động quân sự lâu dài tại eo biển hẹp và có mật độ giao thông dày đặc này tiềm ẩn nhiều rủi ro an ninh.
Cũng trong ngày 5/5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth khẳng định lệnh ngừng bắn tại Trung Đông về cơ bản vẫn có hiệu lực, dù tình hình chưa hoàn toàn ổn định.
Washington cho biết chiến dịch quân sự quy mô lớn nhằm vào Iran hiện đã kết thúc, song các hoạt động quân sự “mang tính phòng vệ” vẫn tiếp diễn tại khu vực eo biển Hormuz.
Phát biểu tại Nhà Trắng, Ngoại trưởng Rubio nhấn mạnh để đạt được hòa bình lâu dài, Iran cần chấp nhận các yêu cầu của Mỹ liên quan tới chương trình hạt nhân, đồng thời mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng huyết mạch của thế giới.
Ông cũng bày tỏ hy vọng Trung Quốc sẽ gia tăng sức ép với Tehran trong chuyến thăm ngày 6/5 của Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tới Bắc Kinh.
Theo Ngoại trưởng Mỹ, việc Hormuz bị phong tỏa không chỉ gây ảnh hưởng tới Mỹ hay phương Tây mà còn tác động trực tiếp tới lợi ích năng lượng của Trung Quốc và nhiều nền kinh tế châu Á./.
Mỹ mở chiến dịch phá thế phong tỏa Hormuz, Hàn Quốc cân nhắc tham gia
Theo quân đội Mỹ, ngay trong ngày đầu của chiến dịch mang tên "Dự án Tự do," hai tàu thương mại treo cờ Mỹ đã đi qua eo biển an toàn.
