Khu kinh tế Vũng Áng được phát triển theo mô hình khu kinh tế ven biển tổng hợp, đa ngành, đa chức năng; lấy công nghiệp, cảng biển và dịch vụ logistics làm động lực phát triển; phát triển đồng bộ hệ thống đô thị, dịch vụ, hạ tầng xã hội và không gian sinh thái.
Đây là một trong những nội dung chính của Quyết định số 1487/QĐ-TTg ngày 05/8/2026 phê duyệt Điều chỉnh Quy hoạch chung Khu kinh tế Vũng Áng, tỉnh Hà Tĩnh đến năm 2050, được Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc ký ban hành.
Theo điều chỉnh phê duyệt, phạm vi lập Điều chỉnh Quy hoạch chung Khu kinh tế Vũng Áng, tỉnh Hà Tĩnh đến năm 2050 gồm toàn bộ diện tích Khu kinh tế Vũng Áng được phê duyệt theo Quyết định số 1076/QĐ-TTg ngày 20/8/2007 (toàn bộ ranh giới các phường Vũng Áng, Hoành Sơn và một phần diện tích phường Sông Trí, Hải Ninh, tỉnh Hà Tĩnh), có tổng diện tích 22.781ha.
Mục tiêu điều chỉnh quy hoạch nhằm định hướng phân bố không gian phát triển hợp lý, khai thác tốt các tiềm năng, lợi thế và bảo đảm cơ hội cho các hoạt động phát triển trong Khu kinh tế Vũng Áng; kế thừa các định hướng còn phù hợp tại Quy hoạch chung đã được phê duyệt trước đây.
Tạo động lực phát triển đột phá về kinh tế-xã hội của tỉnh Hà Tĩnh; có hệ thống cơ sở kết cấu hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đồng bộ, hiện đại; không gian kiến trúc cảnh quan, đô thị văn minh, tiên tiến, thích ứng với biến đổi khí hậu và sử dụng đất đai hiệu quả. Đồng thời, làm cơ sở pháp lý để quản lý xây dựng theo quy hoạch, bảo đảm các mục tiêu phát triển bền vững.
Về quy mô dân số, dự báo đến năm 2030 là khoảng 181.000 người; đến năm 2050 là khoảng 249.000 người.
Về quy mô sử dụng đất xây dựng: Đến năm 2030 là 13.139ha, chiếm 58% diện tích tự nhiên của Khu kinh tế Vũng Áng. Đến năm 2050 là 14.785 ha, chiếm 65% diện tích tự nhiên của Khu kinh tế Vũng Áng.
Theo phê duyệt, điều chỉnh quy hoạch gồm các nội dung chính sau: Định hướng phát triển không gian Khu kinh tế (bao gồm: mô hình, cấu trúc phát triển, định hướng phát triển các khu vực chức năng chính, tổ chức hệ thống trung tâm, hệ thống công viên cây xanh, định hướng không gian kiến trúc cảnh quan); quy hoạch sử dụng đất; quy hoạch hệ thống hạ tầng kỹ thuật (chuẩn bị kỹ thuật, giao thông, cấp nước, thoát nước thải và vệ sinh môi trường, cấp điện, viễn thông, hạ tầng số, yêu cầu về bảo vệ môi trường).
Cấu trúc không gian được tổ chức theo nguyên tắc: Phát triển tập trung các khu công nghiệp, cảng biển và logistics; phát triển các đô thị, dịch vụ gắn với nhu cầu của khu kinh tế; bảo tồn không gian sinh thái, cảnh quan tự nhiên; kết nối đồng bộ bằng hệ thống hạ tầng kỹ thuật và giao thông.
Các khu vực chức năng được tổ chức phù hợp với mô hình và cấu trúc phát triển của Khu kinh tế Vũng Áng, bảo đảm phát huy lợi thế về công nghiệp, cảng biển, dịch vụ logistics, sử dụng hiệu quả tài nguyên, đất đai, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Các khu vực chức năng chính được định hướng cụ thể.
Khu công nghiệp và cảng biển: Phát triển các khu công nghiệp tập trung gắn với hệ thống cảng biển Vũng Áng, Sơn Dương; hình thành các khu công nghiệp luyện kim, năng lượng, chế biến, chế tạo, tái chế, xử lý chất thải rắn và công nghiệp hỗ trợ.
Khu logistics và dịch vụ hậu cần cảng: Phát triển gắn với hệ thống cảng biển Vũng Áng và Sơn Dương, bảo đảm kết nối đồng bộ với mạng lưới giao thông đối ngoại, hình thành trung tâm logistics của khu vực.
Khu đô thị và trung tâm dịch vụ: Bố trí tại khu vực Sông Trí, khu vực Hồ Tàu Voi và các khu vực phía Tây các khu công nghiệp, dọc các trục giao thông chính, đồng thời phát triển các khu đô thị mới, đô thị đa chức năng kết hợp nhà ở, thương mại - dịch vụ, không gian công cộng và cảnh quan mặt nước nhằm đáp ứng nhu cầu ở, dịch vụ và hạ tầng xã hội cho người lao động và chuyên gia.
Khu du lịch và dịch vụ biển: Phát triển các khu du lịch nghỉ dưỡng, du lịch sinh thái và dịch vụ ven biển trên cơ sở khai thác hợp lý tiềm năng, lợi thế cảnh quan, bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và thích ứng với biến đổi khí hậu; tập trung tại khu vực Hải Ninh-Hoành Sơn và các bãi biển có điều kiện thuận lợi.
Không gian sinh thái, cây xanh và mặt nước: Bảo tồn các khu vực sinh thái tự nhiên; ưu tiên phát triển tại khu vực núi phía Tây của khu kinh tế, dọc các sông, hồ, ven biển và các hành lang sinh thái, kết hợp bảo tồn cảnh quan tự nhiên, hình thành hệ thống công viên, cây xanh cách ly và không gian mở.
Các khu đầu mối hạ tầng kỹ thuật: Phát triển, bố trí phân tán theo yêu cầu của từng hệ thống hạ tầng, ưu tiên gần các khu công nghiệp và các đầu mối giao thông để bảo đảm cấp điện, cấp nước, xử lý nước thải, chất thải rắn và các công trình đầu mối khác phục vụ toàn Khu kinh tế.
Để tạo nền tảng thực hiện các mục tiêu và định hướng phát triển Khu kinh tế Vũng Áng đến năm 2050, ưu tiên triển khai các nhóm dự án đầu tư trong giai đoạn đến năm 2030 gồm các dự án trọng điểm, động lực nhằm thực hiện các mục tiêu, chiến lược phát triển Khu kinh tế Vũng Áng; các dự án có tính lan tỏa, tạo động lực thu hút đầu tư, thúc đẩy hình thành và phát triển các dự án, khu chức năng khác trong Khu kinh tế; các dự án chỉnh trang, cải tạo, nâng cấp chất lượng đô thị và hoàn thiện hệ thống hạ tầng xã hội tại các đô thị hiện hữu; các dự án đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật khung, hạ tầng giao thông và các công trình đầu mối, bảo đảm kết nối đồng bộ giữa các khu chức năng trong Khu kinh tế Vũng Áng; các dự án công trình bảo vệ môi trường, hạ tầng xã hội và thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo đảm phát triển bền vững.
Khu kinh tế Vũng Áng có lợi thế nổi bật về cảng nước sâu, hạ tầng giao thông kết nối, quỹ đất công nghiệp lớn và vị trí cửa ngõ giao thương với Lào, Đông Bắc Thái Lan. Đây là những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp thuận lợi trong nhập khẩu nguyên liệu, xuất khẩu sản phẩm và phát triển chuỗi cung ứng.
Theo Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Hà Tĩnh, sự phát triển của Khu kinh tế Vũng Áng được tạo nên từ ba yếu tố quan trọng: hạ tầng và quỹ đất được đầu tư đồng bộ; sự đồng hành quyết liệt của tỉnh trong cải cách thủ tục hành chính, hỗ trợ doanh nghiệp; cùng với định hướng thu hút đầu tư có chọn lọc, ưu tiên các dự án quy mô lớn để hình thành chuỗi liên kết và tạo động lực tăng trưởng lâu dài.
Hiện nay, cùng với các dự án sản xuất quy mô lớn, hệ thống cảng biển, logistics, doanh nghiệp vệ tinh và công nghiệp hỗ trợ cũng phát triển nhanh, góp phần hoàn thiện chuỗi cung ứng ngay tại Khu kinh tế Vũng Áng.
Tỉnh Hà Tĩnh sẽ tiếp tục triển khai hiệu quả quy hoạch tỉnh sau điều chỉnh; mở rộng Khu kinh tế Vũng Áng theo định hướng trở thành trung tâm công nghiệp, năng lượng, cảng biển và logistics của khu vực; đồng thời từng bước hình thành Khu thương mại tự do Vũng Áng.
Việc phát huy vai trò đầu tàu của Khu kinh tế Vũng Áng cùng các dự án trọng điểm sẽ tạo thêm dư địa tăng trưởng, góp phần đưa khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trở thành động lực mới, hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của Hà Tĩnh./.
