Thực hiện nhiệm vụ được Quốc hội và Chính phủ giao, Bộ Tài chính đã có Tờ trình số 558/TTr-BTC ngày 29/7/2026 trình Chính phủ về các chính sách của Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi).
Bên cạnh đó, ngày 4/8, Bộ Tài chính đã tổ chức Hội nghị lấy ý kiến sửa đổi Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản nhằm tháo gỡ những bất cập phát sinh trong thực tế.
Dự án dự kiến trình Quốc hội khóa XVI thông qua tại kỳ họp thứ hai.
Tháo gỡ rào cản thực tiễn
Phát biểu chủ trì hội nghị, ông Nguyễn Tân Thịnh, Cục trưởng Cục Quản lý công sản thuộc Bộ Tài chính, cho biết cơ quan soạn thảo đã trình Chính phủ năm chính sách cốt lõi, bao gồm: hoàn thiện quy định về trường hợp trưng mua, trưng dụng; Thu hẹp loại tài sản trưng mua và mở rộng loại tài sản trưng dụng; Hoàn thiện thẩm quyền, thủ tục; Đổi mới cách định giá trưng mua, bồi thường; Bổ sung quy định về công khai, giám sát, giải trình và miễn trừ trách nhiệm.
Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản năm 2008 đã tạo hành lang pháp lý quan trọng huy động nguồn lực trong các tình huống cấp bách, như trong đại dịch COVID-19 với 124 quyết định trưng dụng tại 7 địa phương.
Tuy nhiên, trước mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên từ năm 2026 và yêu cầu tinh gọn bộ máy, việc sửa đổi luật là đòi hỏi tất yếu nhằm thể chế hóa Hiến pháp năm 2013 và các chủ trương của Đảng (Nghị quyết Đại hội XIV, Nghị quyết 66-NQ/TW, Kết luận 09-KL/TW). Đồng thời, dự thảo đáp ứng mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh phân cấp theo Nghị quyết số 190/2025/QH15 trước ngày 1/3/2027.
Luật mới cũng giúp giải quyết các bất cập thực tiễn về thẩm quyền cứng nhắc, thủ tục thiếu linh hoạt khi khẩn cấp, khó khăn trong định giá tài sản chuyên dùng và yêu cầu nâng cao cơ chế bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người có tài sản.
Bà Lê Ngọc Lan, Phó chánh văn phòng Cục Quản lý công sản, thông tin dự thảo gồm 4 chương, 30 điều (giữ nguyên 3, sửa đổi 21, bổ sung 3 và lược bỏ 13 điều so với luật năm 2008).
“Những điểm mới đột phá trong nội dung dự thảo luật là việc trưng mua, trưng dụng tài sản chỉ được thực hiện trong trường hợp thật cần thiết,” bà Lan nhấn mạnh.
Theo bà Lan, việc này chỉ diễn ra khi không có hàng dự trữ quốc gia hoặc việc xuất cấp không kịp thời và đã áp dụng các biện pháp huy động tự nguyện nhưng không thực hiện được. Bên cạnh đó, dự thảo thu hẹp tối đa loại tài sản trưng mua (thuốc, vaccine, lương thực, xăng dầu, hóa chất) để bảo vệ quyền sở hữu tài sản hợp pháp của người có tài sản, đồng thời loại trừ tài sản công của Đảng, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị-xã hội.
Phạm vi trưng dụng được mở rộng, bổ sung vật nuôi, hạ tầng viễn thông, hạ tầng số, tài sản số, kết cấu hạ tầng và khu vực biển (trừ lấn biển theo Luật Đất đai). Thẩm quyền quyết định được phân cấp cho Chủ tịch Ủy ban Nhân dân cấp xã, lược bỏ thẩm quyền hủy quyết định của Thủ tướng để gắn quyền hạn với trách nhiệm người ban hành. Dự thảo áp dụng linh hoạt định giá, quy định bồi thường chậm thanh toán theo luật thuế, bảo vệ dữ liệu cá nhân, bí mật kinh doanh và miễn trừ trách nhiệm cho người thực thi công vụ đúng thẩm quyền, không vụ lợi.
Hành lang pháp lý linh hoạt, đồng bộ
Góp ý về dự thảo luật, ông Cầm Anh Tuấn, Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, nhấn mạnh tính đặc thù của hạ tầng đường sắt quốc gia khi tài sản này không mang tính chất đơn lẻ mà trải dài xuyên suốt, gồm đầu máy, toa xe, đường ray, cầu, hầm, nhà ga và hệ thống thông tin tín hiệu. Do đó, ông đề nghị: “Trong dự thảo luật làm rõ cho cái đối tượng áp dụng ở đây, kết cấu hạ tầng đường sắt thì có cần tính chất đặc thù riêng hay không?”
Đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết đã hoàn thành tổng hợp ý kiến, đang trình lãnh đạo bộ ký trả lời chính thức đồng thời ghi nhận sự thống nhất của Cục Quản lý đất đai về tính đồng bộ với Luật Đất đai.
Ở góc độ địa phương, các tỉnh Bắc Ninh, Tuyên Quang, Ninh Bình và Hải Phòng nhất trí hoàn toàn với dự thảo. Trong đó, Hải Phòng đánh giá cao việc phân cấp thẩm quyền cho cấp tỉnh và cấp xã.
Góp ý chi tiết, tỉnh Phú Thọ kiến nghị gộp tiêu đề Điều 6, làm rõ thời hạn ra văn bản sau khi ra lệnh bằng lời nói, bổ sung cơ chế trưng dụng tức khắc để cứu người và bảo vệ dữ liệu khi trưng dụng thiết bị số. Đại diện tỉnh Phú Thọ đề xuất cho phép ủy quyền khi vắng mặt và kiểm soát quy định miễn trừ trách nhiệm tránh lạm dụng.
Bên cạnh đó, đại tiện tỉnh Quảng Ninh đề nghị làm rõ khái niệm "chưa được thực hiện" tại Điều 8, quy trình phân cấp và bồi thường khi cưỡng chế ở cấp xã, đồng thời cân nhắc phương án xử lý tài sản của tổ chức chính trị-xã hội từng được giao sở hữu riêng.
Phát biểu kết luận hội nghị, ông Nguyễn Tân Thịnh khẳng định sự cần thiết ban hành luật mới thay thế Luật năm 2008 nhằm tạo hành lang pháp lý linh hoạt, đồng bộ, đặc biệt là đưa các điều khoản lược bỏ xuống quy định chi tiết tại nghị định để đảm bảo ứng phó nhạy bén với thực tế.
Theo ông Nguyễn Tân Thịnh, thiết kế Luật này có tính đặc thù cao vì chứa đựng nhiều tình huống trưng mua, trưng dụng mang tính chất giả định cho tương lai. Liên quan đến lo ngại lạm quyền, ông giải thích thẩm quyền phân cấp cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã chủ yếu để xử lý thiên tai, dịch bệnh cục bộ trên địa bàn, hoàn toàn không áp dụng đối với các hệ thống hạ tầng liên tỉnh, xuyên suốt (như đường sắt hay mạng cáp quang quốc gia).
Ông cũng ghi nhận các ý kiến đóng góp về bảo vệ bí mật kinh doanh, dữ liệu cá nhân sẽ được rà soát kỹ để bảo đảm quyền lợi tối đa cho người dân.
Cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tổng hợp đầy đủ và xây dựng báo cáo giải trình chi tiết để trình cấp có thẩm quyền xem xét trước khi trình Quốc hội./.
Chủ tịch Quốc hội làm việc với các Trưởng cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài
Quốc hội luôn đồng hành, ủng hộ ngành ngoại giao, chủ động hoàn thiện khuôn khổ pháp luật về đối ngoại, điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế và hoạt động của các cơ quan đại diện.
