Nước Anh đang tìm kiếm vị Thủ tướng thứ bảy trong vòng một thập kỷ. Trong bối cảnh này, ông Andy Burnham, người được dự báo sẽ kế nhiệm ông Keir Starmer, có thể có một lộ trình hẹp nhưng khả thi để thúc đẩy nền kinh tế Anh.
Yếu tố thuận lợi đầu tiên đối với ông Burnham sẽ là thời gian. Cuộc tổng tuyển cử tiếp theo không nhất thiết phải diễn ra trong ba năm tới, tạo không gian để ông thực hiện những thay đổi căn bản nếu quyết liệt hành động sớm.
Các cuộc khảo sát cho thấy đa số người dân Anh tin rằng đất nước đang đi chệch hướng. Tăng trưởng năng suất đã đình trệ kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Tốc độ tăng trưởng kinh tế hàng năm từ mức khoảng 2,5% trước khủng hoảng đã giảm xuống còn trung bình hơn 1% kể từ thời điểm đó. Đồng thời, nợ công đã tăng từ mức khoảng 36% GDP vào năm 2007 lên gần 100% GDP hiện nay.
Nhiều cử tri có thể chấp nhận những quyết định khó khăn nếu được thuyết phục rằng các biện pháp đó sẽ tạo nền tảng cho triển vọng tốt hơn trong tương lai. Trong khi ông Starmer không cho thấy khả năng xây dựng và truyền tải thông điệp này một cách hiệu quả, ông Burnham, một chính trị gia được đánh giá có khả năng giao tiếp tốt, có thể ở vị thế thuận lợi hơn.
Nhân tố thuận lợi tiếp theo là khả năng tạo ảnh hưởng trong nội bộ đảng. Dù có đa số ghế tại Quốc hội, ông Starmer vẫn không thể tập hợp được phần lớn các nghị sỹ Công đảng ủng hộ kế hoạch cắt giảm hệ thống phúc lợi đang phình to.
Còn về phía ông Burnham với lịch sử lâu dài ủng hộ các chính sách kinh tế tiến bộ và chương trình nghị sự thân thiện với doanh nghiệp, kết hợp với mức độ được ủng hộ trong nội bộ đảng, ông có thể thuyết phục các nhóm trong đảng tin tưởng vào việc đối mặt với thực tế tài khóa của đất nước.
Vấn đề đặt ra là ông Burnham sẽ theo đuổi cải cách kinh tế như thế nào. Theo một số chuyên gia, bước đi đầu tiên là xây dựng thông điệp đủ sức thuyết phục cả nội bộ đảng lẫn các thị trường tài chính.
Vì mới được bầu lại vào Quốc hội, ông Burnham có thể lập luận rằng bối cảnh toàn cầu đã thay đổi đáng kể từ khi Công đảng nắm quyền vào năm 2024. Điều này đồng nghĩa với việc ông không bị ràng buộc bởi các cam kết trước đó của ông Starmer về việc không tăng các loại thuế cá nhân hoặc không điều chỉnh cơ chế lương hưu nhà nước được gọi là “triple lock."
Việc ông Burnham nhận được sự tư vấn từ ông Jim O’Neill, cựu Bộ trưởng và chuyên gia kinh tế của ngân hàng đầu tư Goldman Sachs, cùng ông Andy Haldane, cựu chuyên gia kinh tế của Ngân hàng trung ương Anh (BoE), được coi là khởi đầu thuận lợi. Tuy nhiên, việc lựa chọn Bộ trưởng Bộ Tài chính sẽ là bài kiểm tra lớn đối với các dự định tài khóa của ông.
Ông Jim O’Neill gần đây nhận định trên BBC rằng nước Anh cần một nhà lãnh đạo sẵn sàng đưa ra những quyết định táo bạo và khác biệt. Theo ông, ông Burnham nên tập trung cắt giảm chi tiêu cho phúc lợi, y tế và lương hưu nhà nước nhằm giải phóng nguồn lực cho các khoản đầu tư có năng suất cao hơn mà không làm gia tăng thâm hụt ngân sách.
Hướng đi này có thể giúp giành được niềm tin của các nhà đầu tư trái phiếu và cộng đồng doanh nghiệp, tương tự quyết định trao quyền kiểm soát lãi suất cho BoE của chính phủ năm 1997.
Nếu giành được niềm tin của thị trường, chính phủ có thể có thêm dư địa để đầu tư mà không làm gia tăng lo ngại trên thị trường trái phiếu. Ông cũng cho rằng Anh hiện không phải là trường hợp ngoại lệ về mức độ nợ công so với nhiều nền kinh tế phát triển khác.
Hiện tại, ông Burnham đã cam kết duy trì các quy tắc tài khóa của Bộ trưởng Bộ Tài chính đương nhiệm, bà Rachel Reeves. Theo đó, chi tiêu thường xuyên phải được bù đắp bằng nguồn thu trong vòng ba năm, trong khi tổng nợ ròng phải giảm theo tỷ lệ GDP trong vòng 5 năm. Sau bài học từ nhiệm kỳ của bà Liz Truss vào năm 2022, các chính trị gia Anh hiểu rằng họ không thể quản lý ngân sách công một cách thiếu thận trọng.
Nếu thỏa thuận hòa bình Iran được duy trì và eo biển Hormuz mở cửa trở lại hoàn toàn, lạm phát có thể sớm giảm và triển vọng cắt giảm lãi suất vào năm tới sẽ tăng lên, giúp giảm bớt lo ngại về nợ của quốc gia. Ngoài ra, sự ủng hộ từ cử tri chống lại đảng Cải cách nước Anh (Reform UK) có thể tạo thêm không gian để ông Burnham thực hiện cải cách.
Theo ông Mike Peacock, cựu Giám đốc truyền thông tại BoE, tương lai của nền kinh tế Anh từ nay đến năm 2029 phụ thuộc vào bản lĩnh và khả năng đưa ra những quyết định khó khăn của ông Burnham./.
Ông K.Starmer từ chức, Anh sẽ có thủ tướng thứ 7 trong 10 năm
Ngày 22/6, Thủ tướng Anh Keir Starmer tuyên bố sẽ rời ghế lãnh đạo Công đảng cầm quyền và sẽ tiếp tục giữ vai trò Thủ tướng tạm quyền cho đến khi Công đảng chọn được một nhà lãnh đạo mới.
