Các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) mã nguồn mở của Trung Quốc đang tạo ra một "cơn địa chấn" tại Thung lũng Silicon trong năm nay nhờ lợi thế giá rẻ, dễ tùy chỉnh và khả năng lập trình ưu việt. Sự trỗi dậy mạnh mẽ này buộc các tập đoàn công nghệ Mỹ phải thay đổi chiến lược và nhanh chóng tìm cách đối phó để giành lại thị phần.
Đầu tuần này, Meta (công ty mẹ của Facebook) thông báo sẽ nối lại việc phát hành các mô hình mở, bao gồm cả phiên bản mạnh nhất hiện tại là Muse Spark 1.2. Đi kèm với động thái này là một bài luận dài 6.500 chữ của Giám đốc điều hành (CEO) Mark Zuckerberg nhằm ủng hộ việc phổ cập AI.
Tương tự, nhà sản xuất chip Nvidia, một trong những đơn vị phát triển mô hình mở nổi bật nhất tại Mỹ, cũng vừa giới thiệu một hệ thống quy mô nhỏ và có thông tin cho biết đang xây dựng một mô hình lớn hơn để cạnh tranh với các sản phẩm trọng số mở dẫn đầu thị trường.
Sự thay đổi trên thị trường xuất phát từ việc các doanh nghiệp đang ngày càng siết chặt bài toán hiệu quả đầu tư, thay vì chi tiêu ồ ạt cho AI như trước đây.
Dữ liệu từ nền tảng tài chính Ramp cho thấy tỷ lệ doanh nghiệp Mỹ chi tiền cho các nền tảng cung cấp AI mở và AI Trung Quốc đã tăng từ 4,5% lên 6,1% trong tháng 7.
Ramp nhận định dù xu hướng này chưa làm suy giảm mạnh doanh thu của OpenAI và Anthropic, nhưng tốc độ tiếp nhận người dùng mới của hai "ông lớn" này đang chậm lại rõ rệt.
Đồng quan điểm, quỹ đầu tư General Catalyst đánh giá các tác vụ vận hành cơ bản hiện nay không nhất thiết phải dùng đến những mô hình tiên tiến và đắt đỏ nhất. Điều này đang tạo áp lực lớn buộc OpenAI và Anthropic phải chứng minh năng lực công nghệ của họ hoàn toàn xứng đáng với chi phí bỏ ra.
Dù vậy, quỹ này lưu ý việc tinh chỉnh mô hình mở để đạt chất lượng tương đương các hệ thống cao nhất là quá trình khó khăn và tốn kém, nhất là với những nhóm phát triển nhỏ. Với các tác vụ đòi hỏi cao như lập trình, sản phẩm của OpenAI và Anthropic được dự báo vẫn giữ lợi thế.
Bất chấp lợi thế về giá, các mô hình Trung Quốc như Moonshot hay Z.ai vẫn đối mặt sự e dè từ doanh nghiệp Mỹ do những lo ngại về an ninh dữ liệu và sai lệch thông tin. Theo ông Ameya Kanitkar, Giám đốc công nghệ của startup Larridin, các doanh nghiệp Mỹ vẫn ưu tiên sử dụng mô hình mở nội địa để tránh rắc rối pháp lý và địa chính trị, song mức giá quá rẻ khiến bài toán kinh tế đôi khi đẩy họ về phía các mô hình AI Trung Quốc.
Một điểm trừ khác là các công ty Trung Quốc thường chỉ công khai "trọng số" (các cài đặt định hình câu trả lời) mà giấu kín mã nguồn và dữ liệu đào tạo gốc, khác với phần mềm mã nguồn mở hoàn toàn như Linux. Ngoài ra, phần lớn các mô hình AI mã nguồn mở của Trung Quốc được vận hành bởi chính các nhà phát triển của chúng - vốn là những "gã khổng lồ" điện toán đám mây có trụ sở tại Trung Quốc mà nhiều công ty phương Tây khó có khả năng sử dụng, hoặc bởi các nhà cung cấp dịch vụ đám mây AI quy mô nhỏ hơn của Mỹ như CoreWeave.
Together AI - một trong những công ty đám mây của Mỹ đang vận hành các mô hình AI Trung Quốc - cho biết rào cản lớn nhất của các mô hình này là vấn đề quy mô. Trong khi đó, họ chia sẻ rằng một cụm máy chủ AI trị giá 240 triệu USD sử dụng công nghệ Nvidia mà công ty đang xây dựng trên nền tảng IBM Cloud dự kiến sẽ được đặt mua hết công suất vài tháng trước khi chính thức ra mắt, chủ yếu do nhu cầu thị trường rất lớn.
Bước vào cuộc đua này, các công ty Mỹ vẫn sở hữu những lợi thế nhất định. Meta dự kiến chi tới 145 tỷ USD cho hạ tầng AI trong năm nay - một con số mà các nhà phát triển độc lập khó lòng bì kịp. Số liệu thực tế từ nền tảng dành cho lập trình viên OpenRouter cho thấy mô hình Nemotron 3 Ultra của Nvidia vẫn đang được chuộng hơn mẫu M3 của MiniMax từ Trung Quốc, dù có điểm chuẩn hiệu suất thấp hơn.
Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng mức độ cam kết của Meta với AI mở vẫn cần thời gian kiểm chứng. Chìa khóa quyết định sẽ nằm ở việc Meta có sẵn sàng công khai mã nguồn của Watermelon - hệ thống siêu việt dự kiến ra mắt trong vài tháng tới - để thực sự biến mô hình mã nguồn mở của Mỹ trở thành tiêu chuẩn dẫn đầu toàn cầu hay không.
Cuộc đua giành thị phần giữa các mô hình AI mã nguồn mở của Mỹ và Trung Quốc đang dần định hình lại bức tranh công nghệ toàn cầu. Bất kể diễn biến tiếp theo ra sao, sự dịch chuyển này cũng đánh dấu hồi kết cho giai đoạn các doanh nghiệp phải phụ thuộc hoàn toàn vào những nền tảng AI đắt đỏ, mở ra một hệ sinh thái AI linh hoạt, đa dạng và tối ưu chi phí hơn./.
Trung Quốc siết quản lý dịch vụ tương tác AI “giống con người”
Trung Quốc quy định quản lý đối với các dịch vụ tương tác với AI mô phỏng con người, yêu cầu về bảo vệ thông tin cá nhân, ngăn ngừa sự phụ thuộc cảm xúc và tăng cường trách nhiệm doanh nghiệp.
