Ngày 10/9, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội đã mở phiên tòa xét xử phúc thẩm vụ án cựu Hiệu trưởng Trường Trung học Cơ sở Ba Đình (Hà Nội) Nguyễn Thị Bình thu tiền dạy thêm tại trường trong năm học 2013-2014.
Phát biểu quan điểm tại phiên tòa, đại diện Viện Kiểm sát khẳng định hành vi của hai bị cáo trong vụ án có dấu hiệu của tội “Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ” (theo quy định tại Điều 356 - Bộ luật Hình sự).
Tuy nhiên, xét thấy cần tiếp tục điều tra, làm rõ để đảm bảo việc xét xử đúng pháp luật, đại diện Viện Kiểm sát đã đề nghị Hội đồng xét xử hủy bản án sơ thẩm để tiến hành điều tra lại vụ án.
Thay đổi kháng cáo tại phiên tòa
Trước đó, trong các ngày từ 24-27/3, Tòa án nhân dân khu vực 1 - thành phố Hà Nội đã mở phiên tòa xét xử sơ thẩm và tuyên án phạt bị cáo Nguyễn Thị Bình (sinh năm 1973, ở tại phường Tây Hồ, Hà Nội - cựu Hiệu trưởng Trường Trung học Cơ sở Ba Đình) 36 tháng tù và Phạm Thị Minh Nguyệt (sinh năm 1976, ở tại phường Ngọc Hà, Hà Nội - cựu Kế toán trưởng nhà trường) 24 tháng tù nhưng cho hưởng án treo cùng về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” theo quy định tại Điều 356, khoản 3 - Bộ luật Hình sự.
Sau khi án sơ thẩm tuyên, cả 2 bị cáo Nguyễn Thị Bình và Phạm Thị Minh Nguyệt đều làm đơn kháng cáo, đề nghị Tòa cấp phúc thẩm xem xét lại vụ án này.
Bị cáo Nguyễn Thị Bình kháng cáo kêu oan, sau đó bị cáo bổ sung kháng cáo đề nghị Tòa cấp phúc thẩm tuyên bị cáo không phạm tội.
Bị cáo Phạm Thị Minh Nguyệt có đơn kháng cáo đề nghị giảm nhẹ hình phạt, xem xét miễn trách nhiệm hình sự; xem xét lại khoản tiền phải nộp sung công quỹ của bị cáo và buộc cán bộ, giáo viên của Trường Trung học Cơ sở Ba Đình được hưởng lợi phải nộp sung quỹ nhà nước.
Tại phiên tòa ngày 10/9, bị cáo Nguyệt thay đổi nội dung kháng cáo, đề nghị Tòa tuyên bị cáo không phạm tội vì Quyết định số 22/2013/QĐ/UBND của Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội ban hành ngày 25/6/2013 (Quyết định số 22) đã bị bãi bỏ.
Theo bản án sơ thẩm, trong năm học 2013-2014, Trường Trung học Cơ sở Ba Đình thực hiện tổ chức dạy thêm, học thêm trong nhà trường theo Thông tư số 17/2012/TT-BGDĐT và Quyết định số 22, Văn bản hướng dẫn số 5898/HD-SGD của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội.
Quá trình này, bị cáo Nguyễn Thị Bình với vai trò là Hiệu trưởng đã chỉ đạo kế toán Phạm Thị Minh Nguyệt và các giáo viên chủ nhiệm các khối lớp 7,8,9 thu tiền dạy thêm, học thêm theo một mức chung là 15.000 đồng/1 tiết/1 học sinh. Mức thu này cao hơn mức tối đa quy định trong Quyết định số 22.
Việc thu tiền dạy thêm cao hơn mức thu tối đa quy định đã gây thiệt hại cho phụ huynh học sinh 24 lớp khối 7,8,9 trong năm học 2013-2014 là hơn 1 tỷ đồng.
Để hợp thức việc thu mức tiền cao hơn như đã nêu trên, bị cáo Bình đã chỉ đạo Nguyệt lập hồ sơ chứng từ, chia đôi số tiền 30% thu được từ dạy thêm do giáo viên chủ nhiệm nộp về 2 nhóm lớp.
Từ đó, lập 2 hệ thống sổ sách kế toán quản lý, một hệ thống sổ sách kế toán đưa vào báo cáo tài chính, một hệ thống sổ sách kế toán để ngoài không đưa báo cáo tài chính để sử dụng chi tiêu chung cho nhà trường mà không phải chịu sự kiểm soát của cơ quan chức năng.
Sai phạm trong thu và chi
Quan điểm của Viện Kiểm sát nêu rõ tại thời điểm xét xử ngày 27/3, cấp sơ thẩm căn cứ Quyết định số 22 ngày 25/6/2013 của Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội vẫn đang có hiệu lực, quy định mức thu tối đa theo sĩ số lớp học thêm để xác định số tiền nhà trường thu vượt quá là 1.093.976.000 đồng. Đây là hành vi thu sai quy định, trực tiếp dẫn đến hậu quả thiệt hại cho phụ huynh học sinh.
Về quản lý, sử dụng số tiền đã thu từ việc dạy thêm, học thêm, công tố viên cho rằng Tòa cấp sơ thẩm chưa xem xét đầy đủ khi chỉ xác định số tiền bị cáo Bình và các cá nhân được hưởng từ khoản tiền thu vượt quá là sai phạm mà chưa xem xét cụ thể việc chi đối với số tiền 30% thu được từ việc dạy thêm, học thêm có sai phạm gì không, nếu sai thì ở mức độ nào?
Trong hồ sơ vụ án thể hiện: từ tháng 12/2013 đến tháng 5/2014, tổng số tiền 30% được trích từ nguồn thu tiền dạy thêm, học thêm là hơn 642 triệu đồng, trong đó tiền chi cho công tác quản lý là 349 triệu đồng (tương đương 54,33%, vượt quá 4,33% theo quy định).
Bị cáo Bình với tư cách là hiệu trưởng được hưởng lợi hơn 132 triệu đồng (chiếm gần 38% số tiền chi cho công tác quản lý) và một số người khác như phó hiệu trưởng, kế toán, thủ quỹ cũng được hưởng với tỷ lệ cao, trong khi tổng số tiền 24 giáo viên chủ nhiệm chỉ được nhận 26,4 triệu đồng (tương đương 7,56%). Như vậy, bị cáo Bình có dấu hiệu tư lợi cá nhân.
Mặt khác, theo quy định tại điểm e, khoản 1, Điều 12, Quyết định số 22 thì mức chi và tỷ lệ phân bổ chi phải được Hội đồng giáo dục nhà trường thông qua và được quy định cụ thể trong quy chế chi tiêu nội bộ hằng năm của đơn vị nhưng Trường Trung học Cơ sở Ba Đình đã không thực hiện.
Bên cạnh đó, trong hồ sơ còn thể hiện việc Trường Trung học Cơ sở Ba Đình thu tiền học thêm của khối 6 nhưng chưa được cấp sơ thẩm điều tra làm rõ.
Viện Kiểm sát yêu cầu cần có văn bản pháp lý về Quyết định số 22
Phát biểu quan điểm tại phiên tòa phúc thẩm, đại diện Viện Kiểm sát phân tích, tại thời điểm xét xử ngày 27/3, cấp sơ thẩm đã căn cứ Quyết định số 22 vẫn đang có hiệu lực, quy định mức thu tối đa theo sĩ số lớp học thêm để xác định số tiền nhà trường thu vượt quá là hơn 1 tỷ đồng.
Tuy nhiên ngày 4/5, Cục Kiểm tra văn bản và tổ chức thi hành pháp luật (Bộ Tư pháp) đã ban hành Kết luận số 01 với nội dung: Quyết định số 22 và Hướng dẫn 5898 giới hạn mức thỏa thuận giữa phụ huynh học sinh và nhà trường là chưa phù hợp với Thông tư số 17.
Tại phiên tòa ngày 10/9, đại diện của Cục Kiểm tra văn bản và tổ chức thi hành pháp luật cho rằng Quyết định số 22 là trái pháp luật. Trong khi đó, đại diện theo ủy quyền của Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội và Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội nêu quan điểm sẽ trả lời bằng văn bản sau.
Vì vậy, kiểm sát viên cho rằng cần xin ý kiến bằng văn bản của cơ quan ban hành văn bản, cơ quan kiểm tra văn bản và cơ quan quản lý nhà nước về tính hợp pháp của Quyết định số 22 tại thời điểm năm 2013-2014.
Chưa xem xét đầy đủ vai trò của người liên quan
Theo đại diện Viện Kiểm sát, trong vụ án này, các giáo viên tại trường Trung học Cơ sở Ba Đình là người trực tiếp thu tiền, được hưởng lợi tiền dạy thêm, học thêm và là người phải chịu trách nhiệm trong việc lập danh sách học sinh nộp tiền học thêm, thành viên Ban giám hiệu nhà trường (bà Hoàng Hạnh Tường Vân, ông Hoàng Mạnh Hà)... phải được tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan. Tuy nhiên, cấp sơ thẩm chưa xem xét đầy đủ vai trò của người liên quan như đã nêu trên là thiếu sót.
Mặt khác, theo quy định tại khoản 1, Điều 5 - Thông tư 17: Học sinh có nguyện vọng học thêm phải viết đơn xin học thêm gửi nhà trường; cha mẹ học sinh hoặc người giám hộ có con em xin học thêm trực tiếp ký, ghi cam kết với nhà trường về dạy thêm, học thêm vào đơn xin học thêm và chịu trách nhiệm thực hiện cam kết.
Tuy nhiên cơ quan điều tra chưa thu giữ được các đơn này, chưa lấy lời khai của học sinh và phụ huynh học sinh, do đó cần tiếp tục điều tra làm rõ.Trên cơ sở những phân tích này, đại diện Viện Kiểm sát kết luận, hành vi của các bị cáo Nguyễn Thị Bình và Phạm Thị Minh Nguyệt có dấu hiệu của tội “Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ” (theo quy định tại Điều 356 - Bộ luật Hình sự).
Tuy nhiên, xét thấy cần tiếp tục điều tra làm rõ để đảm bảo việc xét xử đúng pháp luật, đại diện Viện Kiểm sát đã đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm để điều tra lại vụ án./.
Hà Nội: Cựu Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Ba Đình bị phạt 3 năm tù
Tòa đã tuyên án phạt cựu Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Ba Đình Nguyễn Thị Bình 3 năm tù, Phạm Thị Minh Nguyệt (cựu Kế toán trưởng nhà trường) 2 năm tù nhưng cho hưởng án treo.
