Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã được Cà Mau triển khai sâu rộng, đồng bộ tới các cấp, ngành, địa phương.
Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Cà Mau Nguyễn Minh Luân đã trao đổi với phóng viên TTXVN, làm rõ những kết quả thực hiện trong thời gian qua cũng như định hướng giải pháp để tiếp tục thực hiện có hiệu quả trong thời gian tới.
- Sau gần 2 năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, ông có thể cho biết những kết quả nổi bật đã đạt được cũng như những thay đổi tích cực ở Cà Mau?
Phó Chủ tịch Nguyễn Minh Luân: Từ khi triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, công tác khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên địa bàn tỉnh Cà Mau có nhiều chuyển biến rõ nét, từng bước đi vào chiều sâu, gắn với cải cách hành chính, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Trong đó, công tác lãnh đạo, chỉ đạo có chuyển biến mạnh, quyết liệt và thực chất. Nghị quyết 57 được cụ thể hóa, triển khai đồng bộ trong hệ thống chính trị; chuyển đổi số từng bước trở thành phương thức hoạt động, quản lý, điều hành mới, nhất là trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Dữ liệu được xác định là nền tảng của chuyển đổi số và bước đầu hình thành hệ thống dữ liệu quy mô lớn.
Hiện nay, tỉnh đang triển khai 113 cơ sở dữ liệu theo chỉ đạo của Trung ương và 42 cơ sở dữ liệu đặc thù của tỉnh. Đối với các cơ sở dữ liệu đặc thù, tỉnh đã hoàn thành và đưa vào sử dụng 36/43 cơ sở dữ liệu; trong đó 26 cơ sở dữ liệu cơ bản bảo đảm yêu cầu “đúng-đủ-sạch-sống”. Có 9 cơ sở dữ liệu kết nối với Trung tâm IOC và 13 cơ sở dữ liệu kết nối, liên thông với các hệ thống, cơ sở dữ liệu khác để phục vụ quản lý, giải quyết thủ tục hành chính và khai thác dùng chung.
Chuyển đổi số gắn ngày càng chặt chẽ với cải cách hành chính và phục vụ người dân, doanh nghiệp. Một số cơ sở dữ liệu nền tảng đạt kết quả nổi bật, tạo giá trị trực tiếp cho quản lý nhà nước. Cụ thể, tỉnh đã hoàn thành số hóa 100% cơ sở dữ liệu hộ tịch; tạo lập và cập nhật 1.069.657 thửa đất vào cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai, đạt 100%. Các cơ sở dữ liệu này đã được kết nối, liên thông với các hệ thống của Trung ương, phục vụ giải quyết thủ tục hành chính, tra cứu, xác minh và cung cấp dịch vụ công trực tuyến. Qua đó, từng bước chuyển từ xử lý công việc dựa trên hồ sơ, giấy tờ sang khai thác, tái sử dụng dữ liệu đã có.
Hạ tầng số tiếp tục được củng cố: 100% ấp, khóm được phủ sóng di động và kết nối cáp quang, không còn khu vực lõm sóng, trắng sóng. Hệ thống quản lý văn bản và điều hành đã liên thông 3 cấp (Trung ương, tỉnh, xã); nền tảng LGSP (Local Government Service Platform-tích hợp và chia sẻ) đã kết nối với 35 hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu…
Tỉnh từng bước hình thành hệ thống hạ tầng, nền tảng phục vụ điều hành, giám sát và kết nối, chia sẻ dữ liệu; tạo tiền đề để chuyển từ quản lý hành chính truyền thống sang quản trị dựa trên dữ liệu. Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo bước đầu gắn với lợi thế, sản phẩm chủ lực của tỉnh.
Cà Mau đã nhân rộng mô hình nuôi tôm tuần hoàn, là một trong những mô hình được Trung ương ghi nhận là mô hình gắn khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo với lợi thế, sản phẩm chủ lực của tỉnh, góp phần cho phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh.
Chuyển đổi số đã có những tác động tích cực vào đời sống, sản xuất và kinh doanh. Đến nay, tỉnh có trên 3.365 doanh nghiệp sử dụng tên miền “.vn”; gần 547.000 tài khoản đăng ký dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt; 114 website thương mại điện tử bán hàng. Tỉnh đã hỗ trợ 56 chủ thể OCOP đưa 110 sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử.
Phong trào “Bình dân học vụ số” đạt được những kết quả tích cực. Tỉnh đã tổ chức 41 khóa học, 74 video/bài giảng, hàng chục nghìn tài khoản và hàng trăm nghìn lượt học tập, tương tác. Cùng với đó, 100% ấp, khóm trên địa bàn tỉnh có Tổ Công nghệ số cộng đồng đã trực tiếp hỗ trợ hơn 358.000 hộ gia đình tiếp cận các nền tảng và dịch vụ số.
Nhìn chung, qua triển khai Nghị quyết 57, Cà Mau đã có bước chuyển quan trọng từ “ứng dụng công nghệ” sang “chuyển đổi phương thức quản trị, lấy dữ liệu làm nền tảng” trong đó, xây dựng, chuẩn hóa, kết nối và khai thác dữ liệu đang trở thành một trong những kết quả và nhiệm vụ trọng tâm, tạo nền tảng để nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp và hiệu quả chỉ đạo, điều hành của tỉnh.
- Tỉnh xác định đâu là khâu đột phá trong triển khai thực hiện Nghị quyết 57 và đóng góp vào tăng trưởng GRDP của địa phương?
Phó Chủ tịch Nguyễn Minh Luân: Cà Mau có nhiều lợi thế để tạo đột phá, nhưng điểm quan trọng nhất là phải đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào từng ngành, từng lĩnh vực có thế mạnh của tỉnh, qua đó chuyển lợi thế sẵn có thành giá trị và năng lực cạnh tranh mới.
Trước hết, thủy sản là lợi thế lớn nhất và cần ưu tiên đột phá. Tỉnh sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao, dữ liệu, IoT, AI, tự động hóa, truy xuất nguồn gốc và công nghệ tuần hoàn trong nuôi trồng, chế biến, quản lý môi trường và dịch bệnh, nhằm tăng năng suất, chất lượng và giá trị trên một đơn vị diện tích, phát triển chuỗi giá trị thủy sản hiện đại, bền vững.
Cùng với đó, Cà Mau có 310km bờ biển và khoảng 120.000km² vùng biển, tạo dư địa rất lớn cho phát triển kinh tế biển và năng lượng tái tạo. Khoa học công nghệ và chuyển đổi số sẽ được tập trung để nâng cao năng lực quản trị biển, logistics, nuôi biển, bảo vệ môi trường; đồng thời thúc đẩy phát triển điện gió, hydrogen và các ngành công nghiệp năng lượng mới. Đây là hướng có thể tạo thêm chuỗi giá trị mới, thay vì chỉ khai thác các ngành nghề truyền thống.
Du lịch và thương hiệu “Địa đầu cực Nam” cũng cần được nâng tầm bằng công nghệ số, xây dựng hệ sinh thái du lịch thông minh, dữ liệu du khách, bản đồ số, trải nghiệm số và các dịch vụ số thuận tiện cho người dân, doanh nghiệp và du khách. Đồng thời, ứng dụng công nghệ để quảng bá thương hiệu “Địa đầu cực Nam”. Mục tiêu là tăng số khách, kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách.
Nói cách khác, Cà Mau không chỉ khai thác những gì mình đang có, mà phải dùng khoa học công nghệ và chuyển đổi số để làm cho những lợi thế đó có giá trị cao hơn, cạnh tranh hơn, phát triển bền vững hơn và cuối cùng là làm tăng giá trị gia tăng, tăng GRDP của tỉnh. Đây chính là khâu đột phá quan trọng trong thực hiện Nghị quyết 57 của tỉnh trong thời gian tới.
- Trong quá trình triển khai Nghị quyết 57, tỉnh có gặp những khó khăn, vướng mắc, hạn chế nào về cơ chế, chính sách, nguồn vốn, nhân lực hay sự phối hợp giữa các ngành, địa phương không, thưa ông?
Phó Chủ tịch Nguyễn Minh Luân: Thứ nhất, dữ liệu tuy đã được quan tâm nhưng chưa thật sự trở thành nền tảng thống nhất cho quản trị và ra quyết định. Số lượng cơ sở dữ liệu được xây dựng, cập nhật khá lớn nhưng vẫn còn tình trạng dữ liệu phân tán, chưa đồng bộ, chất lượng và khả năng kết nối, chia sẻ, tái sử dụng chưa đồng đều. Việc khai thác dữ liệu để phục vụ phân tích, dự báo, điều hành và kiểm tra trên môi trường số còn hạn chế. Đây cũng là điểm nghẽn chung.
Thứ hai, các nền tảng, hệ thống số chưa thật sự đồng bộ và thuận tiện trong sử dụng. Một số còn phân tán, khả năng liên thông chưa cao làm tăng chi phí vận hành, dẫn đến tình trạng cán bộ phải thực hiện nhiều thao tác trên nhiều hệ thống, trong khi người dân và doanh nghiệp chưa cảm nhận đầy đủ sự thuận tiện của chuyển đổi số.
Thứ ba, nguồn lực đầu tư cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã được quan tâm, năm 2026 tỷ lệ kinh phí bố trí đạt 3,2 % tổng chi ngân sách địa phương, đạt và vượt theo yêu cầu của Nghị quyết số 57-NQ/TW; tuy nhiên, tiến độ giải ngân chưa đáp ứng yêu cầu. Khó khăn không chỉ nằm ở khâu tổ chức thực hiện mà còn ở quy trình, thủ tục đầu tư, định mức, hồ sơ kỹ thuật và năng lực chuẩn bị dự án. Đây là một điểm nghẽn lớn, cần khắc phục trong thời gian tới.
Thứ tư, nhân lực về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chưa đáp ứng yêu cầu. Nguồn nhân lực chuyên sâu về công nghệ số, dữ liệu, an toàn thông tin, AI và quản trị số còn thiếu; năng lực số giữa đội ngũ cán bộ chưa đồng đều.
Thứ năm, đổi mới sáng tạo và ứng dụng khoa học, công nghệ chưa tạo ra nhiều sản phẩm có giá trị và khả năng thương mại hóa cao. Việc gắn nghiên cứu, đổi mới sáng tạo với những bài toán lớn và lợi thế đặc thù của Cà Mau đã được quan tâm, nhưng cần tiếp tục chuyển mạnh từ nghiên cứu, thử nghiệm sang sản phẩm cụ thể, có doanh nghiệp tham gia, có khả năng nhân rộng và tạo giá trị kinh tế.
- Để khắc phục những hạn chế và thực hiện có hiệu quả Nghị quyết 57 trong thời gian tới, đặc biệt là các mục tiêu dài hạn, Cà Mau có những định hướng, giải pháp và kiến nghị cụ thể nào, thưa ông?
Phó Chủ tịch Nguyễn Minh Luân: Thời gian tới, Cà Mau xác định phải chuyển mạnh từ giai đoạn “khởi động, chạy đà” sang “tăng tốc”, với phương châm hành động “Kỷ cương đi trước-Nguồn lực đi cùng-Kết quả là thước đo”. Chúng tôi sẽ tập trung vào một số nhiệm vụ, giải pháp sau:
Một là, tập trung xây dựng, hoàn thiện và khai thác hiệu quả dữ liệu. Rà soát, chuẩn hóa, làm sạch và đồng bộ các cơ sở dữ liệu; ưu tiên các dữ liệu dùng chung, dữ liệu phục vụ trực tiếp người dân, doanh nghiệp và công tác chỉ đạo, điều hành. Phấn đấu dữ liệu bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung, có kiểm chứng”; từng bước chuyển từ quản lý, kiểm tra dựa trên hồ sơ sang quản trị dựa trên dữ liệu.
Hai là đồng bộ hạ tầng, nền tảng và các hệ thống số. Rà soát, khắc phục tình trạng đầu tư phân tán, trùng lặp; tăng cường kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống. Ưu tiên các nền tảng dùng chung, bảo đảm ổn định, an toàn, dễ sử dụng và phục vụ hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Ba là đẩy mạnh chuyển đổi số gắn với cải cách hành chính và đổi mới phương thức làm việc. Tập trung số hóa và tái cấu trúc quy trình, cắt giảm khâu trung gian, giảm giấy tờ và thời gian xử lý. Lấy mức độ thuận tiện của người dân, doanh nghiệp và hiệu quả công việc của cơ quan nhà nước làm thước đo kết quả chuyển đổi số.
Bốn là tập trung nguồn lực cho những nhiệm vụ trọng tâm, có tính lan tỏa.
Rà soát toàn bộ chương trình, dự án về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; ưu tiên đầu tư những nhiệm vụ cấp thiết, có khả năng tạo ra sản phẩm cụ thể, tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế-xã hội, góp phần tăng trưởng kinh tế và nâng cao hiệu quả quản trị; đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị, triển khai và giải ngân.
Năm là xây dựng đội ngũ nhân lực đáp ứng yêu cầu mới. Có giải pháp thu hút, đào tạo và sử dụng nhân lực chuyên sâu về công nghệ số, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, an toàn thông tin và đổi mới sáng tạo; nâng cao năng lực số cho cán bộ, công chức ở tất cả các cấp, nhất là cấp xã.
Sáu là đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào giải quyết các bài toán thực tiễn của tỉnh. Tập trung nghiên cứu, ứng dụng công nghệ vào những lĩnh vực Cà Mau có tiềm năng, lợi thế và nhu cầu cấp thiết; ưu tiên các sản phẩm, mô hình có khả năng ứng dụng rộng, tạo giá trị gia tăng và thương mại hóa. Tăng cường liên kết với doanh nghiệp, viện, trường để đưa kết quả nghiên cứu nhanh chóng vào thực tiễn.
Bảy là đổi mới mạnh mẽ phương thức tổ chức thực hiện. Chuyển từ tư duy “hoàn thành nhiệm vụ” sang “tạo ra sản phẩm, hiệu quả và giá trị thực tế”; siết chặt kỷ luật thực thi, đề cao trách nhiệm người đứng đầu. Quán triệt nguyên tắc làm việc: “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ sản phẩm, rõ kết quả”. Lấy kết quả thực chất làm thước đo đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ hàng năm.
- Trân trọng cảm ơn ông!
Cà Mau xây dựng mô hình thúc đẩy chuyển đổi số địa phương
Phường An Xuyên, tỉnh Cà Mau, bắt đầu triển khai mô hình số nhằm nâng cao hiệu quả chuyển đổi số, hướng đến dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không tiền mặt và phát triển xã hội số.
