Từ bao đời nay, những sản vật bản địa của vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc vốn chỉ quen thuộc nơi góc bếp, vuông tôm hay những cánh rừng ngập mặn bao la.
Giờ đây, trong kỷ nguyên đổi mới và hội nhập, những sản vật trăm năm ấy đang được đánh thức, trở thành nguồn tài nguyên vô giá và là động lực mạnh mẽ thôi thúc thế hệ trẻ Cà Mau dấn thân khởi nghiệp.
Thông qua Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP), thế hệ thanh niên Đất Mũi đã và đang viết nên một chương mới cho nông sản quê hương theo hướng chuyên nghiệp hơn, giá trị hơn và tự tin vươn mình ra thế giới bằng tư duy kinh tế số.
Khát vọng nâng tầm sản vật địa phương
Gần 7 năm qua, Chương trình OCOP đã tạo nên cuộc bứt phá ngoạn mục cho kinh tế nông thôn tỉnh Cà Mau, với 330 sản phẩm đã được công nhận; trong đó có 2 sản phẩm 5 sao, 74 sản phẩm 4 sao và 254 sản phẩm 3 sao.
Đằng sau những logo OCOP ấy là tâm huyết của hơn 150 chủ thể, mà lực lượng tiên phong, tạo ra luồng sinh khí mới mạnh mẽ nhất chính là những trí thức trẻ quyết tâm lập nghiệp trên mảnh đất quê hương.
Điển hình cho tư duy đổi mới này là anh Nguyễn Trường Hải (ngụ xã Tam Giang). Năm 2021, nhận thấy tiềm năng to lớn từ con tôm quê nhà, anh bắt đầu hành trình khởi nghiệp.
Không đi theo lối mòn bán sản phẩm thô, sau hai năm tích lũy kinh nghiệm, anh Hải mạnh dạn đầu tư hàng trăm triệu đồng máy móc để chuyển hẳn sang chế biến sâu các dòng sản phẩm như tôm khô, chả tôm, bánh phồng tôm và tôm sú cấp đông.
Kiên định với triết lý sản phẩm sạch, nói không với hóa chất và phụ gia, cơ sở của anh Hải từng bước chinh phục các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội, đưa doanh thu đạt khoảng 10 tỷ đồng mỗi năm.
Đạt giải thưởng Lương Định Của năm 2025, sản phẩm tôm khô OCOP 3 sao của anh Hải không chỉ khẳng định vị thế tôm sinh thái Cà Mau mà còn tạo việc làm cho hàng chục lao động địa phương.
Anh Nguyễn Trường Hải đặt mục tiêu trong thời gian tới sẽ tiếp tục mở rộng sản xuất, hướng đến đưa sản phẩm từ con tôm sinh thái Cà Mau tiếp cận thị trường nước ngoài.
Ngoài ra, anh còn dự định thành lập làng nghề tôm khô để kết hợp với trải nghiệm làm du lịch cộng đồng. “Hướng đi này không chỉ giúp phát triển sản xuất mà còn giúp nông dân địa phương có thêm nguồn thu ổn định,” anh Hải tâm sự.
Cùng chung khát vọng lập nghiệp, anh Khưu Văn Chương, ngụ xã Trần Văn Thời, đã từ bỏ công việc viễn thông ổn định tại Thành phố Hồ Chí Minh để trở về quê hương nâng tầm cây nhàu - loại thực vật vốn được ví như sản vật tự nhiên của vùng đất này.
Năm 2018, anh Chương đầu tư gần 1 tỷ đồng để chuyển đổi 5ha đất nuôi tôm sang trồng 15.000 gốc nhàu hữu cơ. Vượt qua những khó khăn ban đầu về thổ nhưỡng, anh Chương đã nghiên cứu thành công quy trình ủ lên men tự nhiên suốt 12 tháng, xử lý triệt để mùi hăng nhưng giữ trọn vẹn hoạt chất của trái nhàu tươi.
Nhận diện rõ tiềm năng lớn của sản phẩm chăm sóc sức khỏe trên thị trường quốc tế, anh Chương cho biết tại các nước như Mỹ, Australia... sản phẩm nước cốt nhàu không còn xa lạ, giúp cải thiện và nâng cao sức khỏe, tăng cường sức đề kháng.
Đến nay, thương hiệu nước cốt nhàu SK NONI của anh đã xuất sắc đạt chứng nhận OCOP 4 sao, xây dựng được mạng lưới 30 đại lý toàn quốc và mở rộng vùng nguyên liệu liên kết lên 50ha để bảo đảm cung ứng ổn định.
Bệ đỡ từ chiến lược phát triển đa giá trị cho sản vật bản địa
Sự bứt phá của những người trẻ như anh Hải, anh Chương không đơn độc mà luôn nhận được sự đồng hành, kiến tạo cơ chế từ các cấp chính quyền tỉnh Cà Mau.
Địa phương đã thúc đẩy một bước đi đột phá: chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế số và phát triển nông nghiệp đa giá trị gắn liền với văn hóa, du lịch bản địa.
Trong xu thế chuyển đổi số, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Cà Mau Dương Vũ Nam cho biết trong việc xúc tiến thương mại, các nền tảng trực tuyến đóng vai trò ngày càng quan trọng, từ đó địa phương đã nỗ lực tạo công cụ tiếp thị mạnh mẽ giúp đặc sản OCOP nâng cao năng lực cạnh tranh trên các nền tảng này.
Nhằm cụ thể hóa chiến lược đó, ngay từ đầu năm 2026, Liên minh Hợp tác xã tỉnh đã phối hợp cùng Báo và Phát thanh, Truyền hình Cà Mau khai trương cửa hàng trưng bày và tổ chức các phiên livestream định kỳ theo hướng chuyên nghiệp. Mô hình này đã thay đổi tư duy làm kinh tế của các chủ thể là cá nhân cũng như các doanh nghiệp, hợp tác xã OCOP.
Về tầm nhìn chiến lược, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã tỉnh Cà Mau Nguyễn Văn Vũ khẳng định cửa hàng được xây dựng không chỉ với vai trò là kênh bán hàng mà hướng đến trở thành mô hình tổng hợp, đa chức năng, đóng vai trò trung tâm trong hoạt động xúc tiến thương mại của khu vực kinh tế tập thể trên địa bàn tỉnh.
“Thông qua các nền tảng số, sản phẩm OCOP có thể tiếp cận người tiêu dùng nhanh, rộng và hiệu quả hơn. Ðây là kênh quan trọng giúp giới thiệu sản phẩm của hợp tác xã đến khách hàng trong và ngoài nước, mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao giá trị sản phẩm và tăng sức cạnh tranh trên thị trường,” ông Nguyễn Văn Vũ chia sẻ.
Sau thời gian triển khai, thực tế đã chứng minh sự hỗ trợ bài bản này là bước ngoặt lớn cho các chủ thể. “Việc livestream thực tế không mới, nhưng trước đây chúng tôi chỉ làm tự phát nên hiệu quả chưa cao. Nay được sự hỗ trợ chuyên nghiệp từ cơ quan truyền thông, từ kịch bản đến hạ tầng kỹ thuật, đây thực sự là bước ngoặt giúp chúng tôi chuyển từ quảng bá đơn thuần sang bán hàng thực chất, tiếp cận thị trường toàn quốc một cách bài bản hơn,” anh Nông Văn Thạch, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp tổng hợp Ba Đình (xã Vĩnh Lộc), đánh giá.
Năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu nâng tổng số sản phẩm OCOP lên 460, trong đó phấn đấu có ít nhất 70 sản phẩm mới đạt 3-4 sao và nâng hạng 18 sản phẩm lên 4-5 sao.
Trọng tâm sẽ chuyển dịch mạnh sang khu vực hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ, với mục tiêu ít nhất 30% sản phẩm được phân phối trên các kênh bán hàng hiện đại, đồng thời phát triển thêm các điểm trưng bày kiểu mẫu.
Đánh giá về chặng đường phía trước, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử khẳng định Cà Mau đang đi những bước đi vững chắc, chuyên nghiệp. Từ bãi bồi phù sa đến những thị trường khó tính như Nhật Bản, EU, Úc hay Canada..., OCOP Cà Mau đã và đang kiêu hãnh khẳng định vị thế. Đó là hành trình không có điểm dừng, bởi khát vọng nâng tầm giá trị sẽ luôn cháy bỏng nơi địa đầu cực Nam Tổ quốc.
“Tỉnh Cà Mau sẽ tập trung chuyển đổi từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp đa giá trị; phát triển sản phẩm OCOP gắn với văn hóa bản địa, du lịch sinh thái và tài nguyên đặc trưng của địa phương, nhất là khu vực rừng U Minh Hạ. Bên cạnh đó, Cà Mau cũng xác định tiếp tục củng cố, nâng cao hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã, xem đây là trung tâm liên kết sản xuất, tiêu thụ và kết nối thị trường cho nông dân,” Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử chia sẻ.
Có thể khẳng định Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) đã lan tỏa mạnh mẽ, góp phần khơi dậy tiềm năng, lợi thế, làm thay đổi rõ nét diện mạo kinh tế nông thôn địa phương.
Như nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan gợi mở, xây dựng nông thôn đáng sống không chỉ là đầu tư hạ tầng mà còn phải tạo dựng sinh kế bền vững, giữ gìn tài nguyên và tạo niềm tin để người dân gắn bó với quê hương.
“Nông dân là chủ thể trong quá trình xây dựng nông thôn bền vững, vì vậy cần chủ động học hỏi, thay đổi tư duy sản xuất, nâng cao kiến thức, kỹ năng và tăng cường liên kết để thích ứng với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới,” nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan nhấn mạnh.
Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa sức trẻ, tư duy đổi mới sáng tạo của thanh niên cùng định hướng chiến lược căn cơ, bài bản của ngành chức năng chính là chìa khóa khơi nguồn “tinh hoa” từ phù sa vun đắp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số mà địa phương đang quyết tâm hướng đến./.
Sản phẩm OCOP đồng hành du lịch sinh thái: Động lực thúc đẩy văn hóa bản địa
Việc đưa dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, điểm du lịch vào hệ thống phân hạng OCOP là cơ sở để các địa phương phát huy giá trị văn hóa truyền thống, làng nghề và sản phẩm bản địa.
