Những chính sách phát triển khoa học công nghệ, chuyển đổi số của Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đang được triển khai rộng khắp trên cả nước.
Chuyển đổi số không chỉ diễn ra ở đô thị. Những nơi còn nhiều khó khăn lại càng cần công nghệ để giảm gánh nặng cho cán bộ, góp phần nâng cao hiệu quả công tác điều hành của chính quyền, chất lượng phục vụ người dân.
Cùng với đó, nhiều công nghệ được nghiên cứu và ứng dụng, mở ra những cơ hội phát triển mới.
Cả cộng đồng cùng chuyển đổi số
Sau sáp nhập đơn vị hành chính, khối lượng công việc tại địa phương tăng lên đáng kể trong khi đội ngũ cán bộ không tăng tương ứng.
Tại các xã vùng sâu, vùng xa, hạ tầng cơ sở vật chất chưa đáp ứng về điều kiện làm việc và vận hành nền tảng hạ tầng số. Khắc phục những khó khăn, nhiều cách làm hay trong chuyển đổi số đã được triển khai hiệu quả và nhân rộng phù hợp thực tế của địa phương.
Nhiều xã miền núi phía Tây Đà Nẵng đã tổ chức các lớp tập huấn ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cho cán bộ, công chức, viên chức và giáo viên nhằm nâng cao kỹ năng số, từng bước đưa công nghệ vào giải quyết những công việc hằng ngày.
Các trường đại học trên địa bàn thành phố đồng hành cùng địa phương trong hành trình này. Theo Thạc sỹ Lê Vũ, Giám đốc Trung tâm Tin học, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật, Đại học Đà Nẵng, nhu cầu tiếp cận công nghệ tại các địa phương miền núi hiện rất lớn. Trong điều kiện nhân lực còn thiếu, địa bàn rộng và hạ tầng còn nhiều hạn chế, AI có thể trở thành công cụ hỗ trợ thiết thực cho cả chính quyền lẫn ngành giáo dục.
Tại các xã Trà Leng, Trà Vân, nhiều giáo viên phải vượt hàng chục kilômét đường rừng, lội suối rồi tiếp tục đi xe máy trên những tuyến đường dốc để đến lớp học AI.
Nhiều cán bộ xã dù điều kiện làm việc còn thiếu nhưng vẫn chăm chú thực hành từng nội dung ứng dụng công nghệ vào công việc hằng ngày. Bí thư Đảng ủy xã Trà Vân Nguyễn Văn Cẩn chia sẻ, AI có thể hỗ trợ cán bộ tóm tắt văn bản, tổng hợp thông tin, tra cứu dữ liệu và xây dựng báo cáo nhanh hơn.
Đây không chỉ là giải pháp nâng cao hiệu quả công việc mà còn góp phần cải cách hành chính, phục vụ người dân tốt hơn.
Xã Hòa An, tỉnh Cao Bằng có địa bàn rộng, nhiều xóm vùng cao chỉ có đồng bào Mông, Dao sinh sống. Để thông tin kịp thời, lãnh đạo xã đề nghị các xóm rà soát các hộ dân và mỗi hộ có ít nhất một người biết cách sử dụng điện thoại thông minh, thành lập các nhóm chung của xóm.
Khi xã phổ biến các chương trình mới, thành viên có trách nhiệm thông báo các thông tin của xã, xóm cho gia đình. Bí thư Đảng ủy xã Hòa An Đàm Thu Hằng cho rằng, đây là cách làm rất hiệu quả và nâng cao trách nhiệm, huy động được các trưởng xóm, hộ dân ứng dụng công nghệ thông tin trong tuyên truyền, phổ biến các chủ trương, chính sách, pháp luật của Nhà nước.
Với mục tiêu phủ sóng số cho người dân vùng cao, tỉnh Cao Bằng đã huy động sự tham gia của các lực lượng. Xóm Lũng Mần (xã biên giới Cốc Pàng) có hơn 100 hộ đồng bào Mông sinh sống, phần lớn chưa biết sử dụng điện thoại thông minh để làm các thủ tục hành chính bắt buộc.
Cán bộ, chiến sỹ Đồn Biên phòng Cốc Pàng đã hướng dẫn người dân sử dụng các ứng dụng này, cùng với việc tuyên truyền các biện pháp bảo đảm an toàn, an ninh mạng trong môi trường số; nhận diện và phòng tránh các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng; sử dụng điện thoại thông minh để quét mã QR, truy cập các kênh tuyên truyền pháp luật, tra cứu văn bản pháp luật và phản ánh, tố giác hành vi liên quan an ninh trật tự biên giới.
Chủ động nghiên cứu và ứng dụng công nghệ
Nhiều quốc gia hiện xem hàng không vũ trụ và phương tiện bay không người lái (UAV) là những ngành công nghệ chiến lược. Cùng với sự phát triển của các công nghệ này, kinh tế tầm thấp đang trở thành một xu hướng mới trên thế giới.
Tại Việt Nam, việc ứng dụng UAV trong sản xuất nông nghiệp, khảo sát địa hình hay giám sát tài nguyên đã xuất hiện trong những năm gần đây.
Ngày 23/6/2026, Ủy ban Nhân dân tỉnh Điện Biên ban hành Quyết định số 1291/QĐ-UBND cấp phép thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) sản phẩm, dịch vụ ứng dụng công nghệ số phát triển kinh tế tầm thấp sử dụng phương tiện bay không người lái (UAV) trên địa bàn tỉnh.
Với khoảng 6.000 chuyến bay dự kiến trong thời gian thử nghiệm, đây là bước thử nghiệm đầu tiên nhằm tìm kiếm lời giải cho bài toán quản lý một lĩnh vực còn rất mới ở Việt Nam.
Điện Biên là một trong những địa phương đầu tiên đăng ký triển khai mô hình thử nghiệm có kiểm soát về kinh tế tầm thấp. Đây không chỉ là mô hình phát triển kinh tế mới mà còn là bước thử nghiệm chính sách quan trọng, góp phần hoàn thiện khung thể chế về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Theo Quyết định số 1291/QĐ-UBND, chương trình thử nghiệm được triển khai từ khi quyết định có hiệu lực đến hết ngày 31/5/2027. Hoạt động thử nghiệm tập trung vào bốn lĩnh vực gồm nông nghiệp, logistics, y tế và đo đạc bản đồ số.
Giai đoạn đầu, việc cấp phép bay được đề xuất thực hiện theo từng tháng. Sau mỗi giai đoạn, các cơ quan chức năng sẽ đánh giá kết quả triển khai, mức độ an toàn và những vấn đề phát sinh trước khi xem xét bước đi tiếp theo. Nếu đạt mục tiêu khoảng 6.000 chuyến bay với tỷ lệ an toàn trên 99% như kế hoạch, Điện Biên sẽ hình thành được cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý hoạt động bay, giám sát chuyến bay, xây dựng bản đồ số và mô hình địa hình số trong phạm vi thử nghiệm.
Trong kỷ nguyên số, chip bán dẫn không chỉ là một linh kiện điện tử, mà là nền tảng của hầu hết các công nghệ chiến lược: trí tuệ nhân tạo, điện toán hiệu năng cao, 5G, Internet vạn vật, robot, tự động hóa, xe điện, thiết bị thông minh, quốc phòng, an ninh và hạ tầng số quốc gia. Việt Nam chưa có năng lực sản xuất chip bán dẫn ở quy mô công nghiệp, hạ tầng nghiên cứu và sản xuất thử trong nước còn hạn chế.
Các cơ sở nghiên cứu, đào tạo và doanh nghiệp thiết kế chip chủ yếu phải đặt sản xuất thử tại các nhà máy nước ngoài, làm gia tăng chi phí, kéo dài thời gian triển khai và hạn chế khả năng thương mại hóa sản phẩm.
Chính thức ra mắt ngày 26/6/2026, Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn trực thuộc Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin (Bộ Khoa học và Công nghệ) là Trung tâm cấp quốc gia đầu tiên của Việt Nam hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn, đóng vai trò kết nối nhu cầu nghiên cứu, thiết kế chip trong nước với hệ sinh thái sản xuất bán dẫn toàn cầu.
Thông qua mô hình Multi-Project Wafer (MPW) - cơ chế gộp nhiều thiết kế chip trên cùng một đợt chế tạo để giảm chi phí, Trung tâm sẽ giúp rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm, giảm chi phí sản xuất thử và thúc đẩy sự ra đời của các sản phẩm chip "Make in Vietnam."
Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn được thành lập là khởi đầu quan trọng, thể hiện quyết tâm của Bộ Khoa học và Công nghệ, của Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin và của cộng đồng bán dẫn Việt Nam theo tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW trong việc từng bước làm chủ công nghệ chiến lược, tháo gỡ điểm nghẽn phát triển và xây dựng hệ sinh thái công nghiệp bán dẫn Việt Nam thực chất, bền vững, có năng lực cạnh tranh./.
Xây dựng Hà Nội thành trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu
Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 02-NQ/TW đặt mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, công nghệ số và dịch vụ giá trị cao của cả nước và khu vực.
