Từ những gốc cây được trồng trong vườn nhà để lấy quả ăn, hồng da tre đang dần trở thành cây trồng mang lại giá trị kinh tế khá cao cho người dân xã Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. Hương vị riêng biệt, được thị trường ưa chuộng cùng giá bán ở mức cao đang tạo động lực để người dân gìn giữ những gốc hồng lâu năm, chủ động nhân giống, từng bước mở rộng diện tích.
Tại gia đình chị Trần Thị Vân ở xóm 8, xã Đồng Hỷ thời điểm này, không khí nhộn nhịp, khẩn trương thu hoạch hồng để kịp đóng hàng chuyển cho khách. Những quả hồng to, tròn đều được xếp ngay ngắn vào thùng. Người thu hoạch, người phân loại, đóng hàng, trong khi điện thoại của khách đặt hàng liên tục đổ chuông.
Vừa làm chị Vân vừa chia sẻ, gia đình hiện có hơn 100 gốc hồng, trong đó có những cây đã 60 năm tuổi. Bình quân mỗi cây cho thu hoạch từ 1-2 tạ quả. Mỗi vụ, gia đình thu về khoảng 200 triệu đồng từ cây hồng da tre. Với thời vụ thu hoạch ngắn chỉ trong 40 ngày thì con số này lại không hề nhỏ.
"Cây hồng đã có từ rất lâu đời. Trước đây, mỗi nhà chỉ trồng vài cây, chủ yếu để gia đình ăn. Những năm gần đây, nhiều người biết đến hồng da tre và tìm mua nên nhu cầu tăng lên. Có những ngày gia đình không đủ nguồn hàng để phục vụ khách", chị Vân nói.
Tại Thái Nguyên, hồng da tre được trồng tập trung ở một số địa phương như xã La Hiên, Nam Hòa, Đồng Hỷ, Trại Cau… Riêng xã Đồng Hỷ hiện có khoảng 13,5 ha, phân bố rải rác tại các hộ gia đình. Đây cũng là vùng có điều kiện đất đai, khí hậu phù hợp, giúp cây hồng sinh trưởng tốt, tích lũy dinh dưỡng và tạo nên hương vị đặc trưng.
Quả hồng da tre có kích thước khá lớn, trung bình 5-6 quả/kg. Khi còn non, quả có màu xanh mướt, căng mọng; đến khi chín chuyển dần sang màu vàng óng. Bên trong, thịt quả giòn, vị ngọt thanh, mát, tạo cảm giác khác biệt so với nhiều giống hồng phổ biến.
Với giá bán dao động từ 80.000-120.000 đồng/kg, hồng da tre hiện được tiêu thụ chủ yếu tại Hà Nội, Hải Phòng, Thanh Hóa và một số địa phương khác. Sản phẩm được người tiêu dùng tìm mua không chỉ để sử dụng trong gia đình mà còn làm quà biếu mỗi khi vào mùa.
Là khách hàng thường xuyên tìm mua hồng da tre, chị Nguyễn Như Hoa ở Hà Nội cho biết, năm nào chị cũng chờ đến mùa hồng để mua. Theo chị Hoa, vị ngọt mát, giòn cùng hương vị đặc trưng của loại quả này khiến nhiều người nhớ mãi.
Không chỉ mang lại giá trị từ sản phẩm, cây hồng còn gắn bó với đời sống của người dân địa phương qua nhiều thế hệ. Ông Lương Văn Cường, người dân xóm 7, năm nay đã ngoài 70 tuổi cho biết, khi ông sinh ra, trong vườn nhà đã có cây hồng da tre. Ngày trước, cây hồng da tre chỉ là cây ăn quả phụ của gia đình. Việc quan tâm chú trọng dành cho cây nhãn, vải và chè.
Gần 10 năm trở lại đây, khi quả hồng da tre được ưa chuộng, ông bắt đầu chuyển hướng sản xuất. Hiện gia đình ông có khoảng 30 cây hồng cho thu hoạch và đang tiếp tục tự nhân giống để mở rộng diện tích. Nếu so với những loại cây mà gia đình từng trồng thì hiện nay cây hồng da tre đang cho hiệu quả kinh tế cao nhất. Sau cây hồng mới đến cây nhãn và các loại cây ăn quả khác - ông Cường cho biết.
Theo những người trồng hồng lâu năm, để cây cho năng suất, chất lượng quả tốt, người trồng phải có kinh nghiệm và chăm sóc đúng kỹ thuật. Hồng da tre không chịu được úng nhưng cũng không thích hợp với khô hạn kéo dài, vì vậy đất trồng cần cao ráo, thoát nước tốt. Cây chủ yếu được chăm sóc theo phương thức truyền thống, sử dụng phân chuồng, phân hữu cơ và hạn chế tối đa thuốc bảo vệ thực vật. Đặc biệt, thời điểm bón phân có ảnh hưởng lớn đến khả năng đậu quả, chất lượng và độ bền của quả sau thu hoạch.
Khác với cây chè, hồng không cần bón nhiều phân để thúc cây phát triển nhanh. Nếu bón quá nhiều đạm, cây phát triển mạnh về cành lá nhưng có thể ảnh hưởng đến khả năng đậu quả. Ngoài ra, sản lượng hồng mỗi năm vì thế phụ thuộc khá lớn vào thời tiết và kinh nghiệm chăm sóc của người trồng.
Theo ông Vũ Văn Vụ, Trưởng xóm 7, xã Đồng Hỷ, đây là một trong những vùng lõi của giống hồng da tre. Cây hồng đã xuất hiện tại địa phương từ những năm 1970 và được người dân xem là giống cây bản địa của vùng đất này. Trước đây, hồng da tre được trồng khá nhiều trong các hộ gia đình. Tuy nhiên, có thời gian đầu ra khó khăn, quả lại chín nhanh, khó bảo quản nên diện tích dần bị thu hẹp. Một số hộ đã chặt bỏ cây hồng để chuyển sang cây ngắn ngày hoặc những loại cây có thị trường thuận lợi hơn.
Khoảng hơn 10 năm trở lại đây, khi thị trường biết đến hồng da tre nhiều hơn, giá trị kinh tế của loại quả này từng bước được khẳng định. Những gốc hồng già được người dân giữ lại, chăm sóc; đồng thời nhiều hộ chủ động nhân giống để khôi phục và mở rộng diện tích.
Với hồng da tre, dù chưa có hợp tác xã chuyên ngành, địa phương đã có những bước đi ban đầu trong việc khôi phục giống cây này. Đặc biệt, tại xã Việt Cường, huyện Đồng Hỷ cũ (nay là xóm 7, xã Đồng Hỷ) từ năm 2021, Trường Đại học Nông lâm-Đại học Thái Nguyên đã triển khai dự án trồng trên 2.000 gốc hồng da tre với diện tích hơn 3ha.
Hiện nay, diện tích này đang sinh trưởng và phát triển tốt. Đây là cơ sở để từng bước hình thành vùng sản xuất, tạo nguồn nguyên liệu ổn định và nâng cao giá trị sản phẩm. Theo người dân địa phương, việc duy trì những gốc hồng lâu năm hiện có và chủ động nhân giống là hướng đi phù hợp.
Tuy nhiên, để hồng da tre thực sự trở thành sản phẩm hàng hóa có giá trị, cần có sự đầu tư đồng bộ từ khâu sản xuất, chăm sóc, thu hoạch đến bảo quản và tiêu thụ; trong đó, việc xây dựng vùng nguyên liệu, hình thành tổ hợp tác, hợp tác xã, áp dụng quy trình chăm sóc phù hợp và tăng cường liên kết với doanh nghiệp sẽ giúp người dân chủ động hơn trong sản xuất, tiêu thụ. Cùng đó, việc quảng bá, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc cũng cần được quan tâm để nâng cao giá trị của sản phẩm.
Từ một loại quả từng chỉ hiện diện trong những khu vườn gia đình, hồng da tre đang có cơ hội trở thành sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của Đồng Hỷ. Những gốc hồng già tiếp tục được gìn giữ, những cây mới được nhân lên, mở ra kỳ vọng khôi phục giống cây bản địa và tạo thêm sinh kế cho người dân.
Nếu được đầu tư bài bản, với sự đồng hành của chính quyền, nhà khoa học, người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, hồng da tre không chỉ mang lại nguồn thu nhập tốt cho người trồng mà còn góp phần bảo tồn một giống cây quý, tạo thêm sản phẩm đặc trưng cho nông nghiệp Thái Nguyên./.
Khám phá sự khác biệt đặc sắc của hồng da tre với các loại quả hồng khác
Sự khác biệt không chỉ thể hiện trong vẻ ngoài mà còn trong công dụng và giá trị dinh dưỡng của mỗi loại quả, giúp người tiêu dùng có thể lựa chọn phù hợp với sở thích và nhu cầu của mình.
