Việt Nam đang bước vào giai đoạn mới của quá trình tích lũy tài sản, khi số lượng người giàu tăng nhanh và nhu cầu tài chính ngày càng chuyển từ “tạo dựng” sang “bảo vệ, gia tăng và chuyển giao” tài sản. Theo HSBC Việt Nam, đây là thời điểm thị trường quản lý tài sản cần thay đổi cách tiếp cận, lấy mục tiêu dài hạn và kế hoạch tài chính của khách hàng làm trung tâm.
Gần 19.000 triệu phú USD tại Việt Nam
Theo ông Ranganath Ananth - Giám đốc cấp cao, Khối Khách hàng cá nhân và Quản lý tài sản HSBC Việt Nam, Việt Nam nổi bật tại châu Á không chỉ bởi tốc độ tạo dựng tài sản mà còn bởi đặc điểm nguồn tài sản. Phần lớn tài sản của nhóm khách hàng khá giả là tài sản thế hệ đầu, hình thành từ khởi nghiệp, bất động sản và quá trình tăng trưởng kinh doanh trong thời gian tương đối ngắn.
Quy mô của nhóm khách hàng này đang tăng đáng kể. Theo số liệu ông Ananth dẫn, đến cuối năm 2023, Việt Nam có khoảng 19.000 triệu phú USD, tăng gần gấp đôi so với một thập kỷ trước và thuộc nhóm có tốc độ tăng nhanh trên thế giới. Trong khi đó, tổng tài sản tại Việt Nam được dự báo tăng thêm 125% vào năm 2034.
Ông Ananth cho rằng những con số này cho thấy thị trường đang dần chuyển từ giai đoạn “tạo lập tài sản” sang “quản lý tài sản” trên quy mô lớn. Tuy nhiên, đặc điểm của tài sản thế hệ đầu cũng tạo ra những thách thức riêng.
Nếu trước đây câu hỏi chính là làm thế nào để tạo dựng gia sản, khách hàng hiện quan tâm nhiều hơn đến việc bảo vệ, gia tăng và chuyển giao tài sản, đồng thời chuẩn bị cho giáo dục con cái, duy trì hoạt động kinh doanh, nghỉ hưu và thừa kế.
Theo ông Ananth, nhóm khách hàng khá giả tại Việt Nam có năng lực tài chính cao nhưng quỹ thời gian hạn chế. Nhiều người vừa điều hành doanh nghiệp vừa đảm nhiệm các quyết định lớn của gia đình. Vì vậy, họ cần những lựa chọn đơn giản, thông tin rõ ràng và một kế hoạch có thể kiên trì thực hiện hơn là các sản phẩm quá phức tạp. Trong khi đó, tiền gửi, bất động sản và vàng vẫn tạo cảm giác an toàn, hữu hình.
Một sản phẩm tài chính thường trả lời câu hỏi “tôi có thể mua gì?” Trong khi đó, quản lý tài sản phải trả lời câu hỏi “điều gì giúp tôi đạt mục tiêu với mức rủi ro có thể chấp nhận?”
Theo lãnh đạo HSBC, quá trình tư vấn nên bắt đầu bằng ba câu hỏi: mục tiêu tài chính là gì, thời hạn đầu tư bao lâu và mức rủi ro có thể chấp nhận như thế nào. Sau đó mới thiết kế danh mục phù hợp.
Đây cũng là sự thay đổi từ mô hình “phân phối sản phẩm” sang cách tiếp cận lấy kế hoạch làm trung tâm. Khi số lượng sản phẩm tài chính ngày càng tăng, điều khách hàng cần không chỉ là thêm lựa chọn mà còn là ngữ cảnh, tính cá nhân hóa và định hướng dài hạn.
Bên cạnh đó, hành vi của khách hàng khá giả cũng thay đổi nhanh. Họ ngày càng quan tâm đến quản lý danh mục chuyên nghiệp, quản trị rủi ro và tìm kiếm cơ hội ngoài các tài sản truyền thống như bất động sản, vàng hay cổ phiếu trực tiếp.
Tuy nhiên, yếu tố con người vẫn đóng vai trò quan trọng. Trong những giai đoạn thị trường biến động, nhà đầu tư dễ đưa ra quyết định dựa trên cảm xúc. Vì vậy, thách thức đối với tài sản dài hạn không chỉ nằm ở diễn biến thị trường mà còn ở cách khách hàng phản ứng trước biến động.
Thị trường quản lý tài sản bước sang giai đoạn mới
Tài sản tài chính cá nhân tại Việt Nam được dự báo vượt 600 tỷ USD, nhưng một phần đáng kể vẫn nằm trong tiền gửi. Theo chuyên gia HSBC, khách hàng sẽ không thay đổi thói quen chỉ vì thị trường xuất hiện thêm sản phẩm mới. Sự chuyển dịch thường xảy ra khi ba yếu tố hội tụ là niềm tin, hiểu biết và giải pháp phù hợp.
Niềm tin đặc biệt quan trọng trong giai đoạn thị trường biến động. Khách hàng có xu hướng gắn bó với những tổ chức tài chính có năng lực, minh bạch, tư vấn nhất quán và giải thích rõ ràng về rủi ro.
Cùng với đó là giáo dục tài chính. Theo chuyên gia HSBC, nội dung hiệu quả không nhất thiết mang tính hàn lâm mà cần giải đáp những vấn đề thực tế như biến động thị trường, lợi ích của đa dạng hóa hay cách chủ động lập kế hoạch thanh khoản.
Các giải pháp cũng cần phù hợp với đời sống thực tế: dễ theo dõi, có phương án thanh khoản rõ ràng và báo cáo minh bạch.
Theo ông Ranganath Ananth, hệ sinh thái quản lý tài sản tại Việt Nam đang phát triển nhanh, song chuẩn mực ngành, năng lực tư vấn và một phần khung pháp lý vẫn tiếp tục hoàn thiện.
Các định chế tài chính toàn cầu có thể đóng góp không chỉ bằng sản phẩm mà còn bằng quy trình, kỷ luật quản trị rủi ro và phương pháp lập kế hoạch theo thông lệ quốc tế.
Tuy nhiên, kinh nghiệm quốc tế không thể sao chép nguyên trạng. Mô hình phù hợp cần kết hợp chuẩn mực toàn cầu với mục tiêu và ưu tiên riêng của khách hàng Việt Nam.
Khi tài sản được tạo dựng nhanh hơn, bài toán của thị trường cũng thay đổi: không chỉ là làm thế nào để có thêm tài sản, mà còn là giữ gìn, gia tăng có kỷ luật và chuyển giao tài sản cho thế hệ sau. Đây có thể là bước tiến tiếp theo của thị trường quản lý tài sản Việt Nam: từ thị trường của sản phẩm trở thành thị trường của niềm tin, kế hoạch và kỷ luật tài chính dài hạn./.
Đại biểu Quốc hội đề xuất kết nối dữ liệu để ngăn chặn hành vi rửa tiền
Các đại biểu cho rằng bên cạnh hoàn thiện quy định pháp luật, cần xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa Ngân hàng Nhà nước, Công an, Thuế, Hải quan và các tổ chức tín dụng để kịp thời phát hiện rủi ro.
