Lịch sử cho thấy, vị trí địa lý thuận lợi tự thân không tạo nên sự phát triển. Chỉ khi những lợi thế ấy được đánh thức bằng tầm nhìn chiến lược, bằng tư duy đổi mới và bằng năng lực lãnh đạo của Đảng thì mới có thể chuyển hóa thành động lực tăng trưởng thực sự.
Quảng Trị hôm nay đang đứng trước một cơ hội như thế. Từ vùng đất tuyến lửa anh hùng, nơi từng hứng chịu những đau thương, mất mát khốc liệt của chiến tranh, Quảng Trị đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với khát vọng vươn lên mạnh mẽ.
Những tuyến giao thông huyết mạch Bắc-Nam, Hành lang Kinh tế Đông-Tây, hệ thống cửa khẩu quốc tế, cảng biển nước sâu, các khu kinh tế động lực và không gian biển rộng mở đang từng bước tạo nên diện mạo mới cho địa phương.
Đặc biệt, sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh và những định hướng phát triển mới của Trung ương, Quảng Trị không chỉ có thêm không gian phát triển rộng lớn hơn mà còn đứng trước yêu cầu phải tư duy lại về vị thế, vai trò và con đường phát triển của mình trong bức tranh kinh tế quốc gia và khu vực.
Tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Trị ngày 29/4/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đặt ra một yêu cầu có ý nghĩa chiến lược đối với tỉnh: tái định vị không gian phát triển theo hướng lấy biển làm trung tâm, thực hiện chiến lược “vươn Đông-tỏa Tây,” phát huy tối đa lợi thế của hệ thống cảng biển, cửa khẩu quốc tế và Hành lang Kinh tế Đông-Tây để tạo động lực tăng trưởng mới.
Thông điệp ấy không chỉ mở ra một hướng đi mới cho Quảng Trị mà còn xác lập một tư duy phát triển mới: từ một địa phương nằm ở trung điểm đất nước trở thành trung tâm kết nối của khu vực; từ một vùng đất chủ yếu khai thác lợi thế địa lý trở thành địa phương chủ động kiến tạo các chuỗi giá trị mới; từ vị trí “cửa ngõ” tiến tới vai trò “đầu mối liên kết” của miền Trung.
Trong tư duy phát triển ấy, logistics không còn là ngành dịch vụ hỗ trợ vận tải đơn thuần mà trở thành hạ tầng mềm của nền kinh tế, là động lực kết nối các nguồn lực phát triển và là mắt xích quan trọng để hiện thực hóa khát vọng đưa Quảng Trị trở thành cực tăng trưởng mới của khu vực miền Trung.
Quảng Trị sở hữu vị trí địa kinh tế đặc biệt, là địa phương nằm trên trục giao thông Bắc-Nam của cả nước, đồng thời là điểm kết nối quan trọng của Hành lang Kinh tế Đông-Tây - một trong những tuyến giao thương quốc tế quan trọng nhất của Tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng. Từ Quảng Trị, hàng hóa của các nước Lào, Thái Lan và Myanmar có thể tiếp cận Biển Đông thông qua hệ thống cảng biển miền Trung trong thời gian ngắn hơn và chi phí thấp hơn so với nhiều tuyến vận tải khác.
Có thể khẳng định, không nhiều địa phương có được đồng thời bốn lợi thế lớn như Quảng Trị hiện nay: lợi thế giao thông Bắc-Nam; lợi thế hành lang kinh tế quốc tế Đông-Tây; lợi thế cảng biển nước sâu và lợi thế cửa khẩu quốc tế. Ba cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, La Lay và Cha Lo cùng hệ thống quốc lộ kết nối xuyên biên giới đang tạo nên mạng lưới giao thương ngày càng hoàn thiện.
Đặc biệt, việc đầu tư tuyến Quốc lộ 15D kết nối Cửa khẩu quốc tế La Lay với Cảng Mỹ Thủy được xem là bước đi chiến lược nhằm hình thành trục logistics Đông-Tây hiện đại, rút ngắn đáng kể thời gian vận chuyển hàng hóa từ Lào, Đông Bắc Thái Lan ra biển.
Đây chính là điều kiện để Quảng Trị từng bước chuyển từ vai trò trung chuyển truyền thống sang vai trò trung tâm logistics của khu vực.
Tuy nhiên, lợi thế vị trí chỉ thực sự có giá trị khi được chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh. Nhận thức rõ điều đó, tỉnh đã và đang tập trung nguồn lực đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng chiến lược, nhất là hạ tầng giao thông, hạ tầng cảng biển và hạ tầng khu kinh tế.
Việc triển khai Dự án Cảng nước sâu Mỹ Thủy, phát triển Khu kinh tế Đông Nam Quảng Trị, mở rộng các khu công nghiệp và hệ thống kho bãi, trung tâm logistics đang tạo nền tảng để hình thành một chuỗi dịch vụ logistics hiện đại, đồng bộ và có khả năng cạnh tranh cao trong khu vực.
Trong tư duy phát triển của Quảng Trị hiện nay, logistics được đặt trong mối quan hệ hữu cơ với các trụ cột tăng trưởng của tỉnh, trở thành nhân tố kết nối, lan tỏa và nâng cao giá trị cho toàn bộ nền kinh tế.
Trước hết, logistics đang trở thành yếu tố không thể thiếu trong chiến lược xây dựng Quảng Trị thành trung tâm năng lượng của khu vực miền Trung.
Những năm qua, Quảng Trị đã từng bước khẳng định vị thế là một trong những địa phương đi đầu cả nước trong phát triển năng lượng tái tạo.
Hàng chục dự án điện gió đã được đưa vào vận hành; nhiều dự án điện khí, điện gió ngoài khơi, năng lượng sạch quy mô lớn đang được xúc tiến đầu tư. Theo định hướng phát triển của tỉnh, năng lượng không chỉ là ngành kinh tế mũi nhọn mà còn là nền tảng để hình thành các chuỗi công nghiệp mới trong tương lai.
Tuy nhiên, không thể có một trung tâm năng lượng hiện đại nếu thiếu hệ thống logistics hiện đại. Việc vận chuyển các thiết bị điện gió, thiết bị điện khí có kích thước siêu trường, siêu trọng; việc cung ứng vật tư, nguyên liệu cho các dự án năng lượng; việc tổ chức các chuỗi cung ứng phục vụ sản xuất công nghiệp đều phụ thuộc rất lớn vào năng lực logistics.
Đó cũng là lý do tỉnh Quảng Trị đang tập trung đầu tư đồng bộ hạ tầng cảng biển, giao thông kết nối và các trung tâm dịch vụ hậu cần để phục vụ trực tiếp cho chiến lược phát triển năng lượng.
Không chỉ gắn với năng lượng, logistics còn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong phát triển kinh tế biển - lĩnh vực đang được xác định là hướng phát triển chiến lược của tỉnh trong giai đoạn mới.
Chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc lấy biển làm trung tâm trong tái định vị không gian phát triển đã mở ra một cách tiếp cận mới đối với Quảng Trị.
Thay vì chỉ nhìn biển như một lợi thế tự nhiên, biển phải trở thành không gian phát triển động lực, nơi hội tụ các hoạt động kinh tế hiện đại, có khả năng tạo giá trị gia tăng cao. Trong không gian ấy, Cảng nước sâu Mỹ Thủy giữ vai trò đặc biệt quan trọng.
Dự án Khu bến cảng Mỹ Thủy với tổng vốn đầu tư khoảng 15.000 tỷ đồng đang bước vào giai đoạn tăng tốc. Bến số 1, số 2 được đưa vào khai thác từ tháng 7/2026 có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải 3 vạn tấn.
Khi hoàn thành giai đoạn 1, cảng có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải khoảng 10 vạn tấn. Đây sẽ là một trong những cảng biển nước sâu quan trọng của miền Trung, tạo động lực mạnh mẽ cho phát triển logistics, công nghiệp và kinh tế biển của tỉnh.Khi hoàn thành và vận hành đồng bộ, cảng Mỹ Thủy không chỉ phục vụ nhu cầu xuất nhập khẩu của Quảng Trị mà còn có khả năng trở thành cửa ngõ hàng hải của khu vực Bắc Trung Bộ và các nước trên tuyến Hành lang Kinh tế Đông-Tây.
Đây là điều kiện để hình thành các trung tâm logistics, kho bãi, dịch vụ hậu cần cảng biển và các chuỗi dịch vụ thương mại quốc tế. Thực tiễn cho thấy, mỗi cảng biển lớn đều kéo theo sự phát triển của một hệ sinh thái logistics quy mô lớn. Đó cũng chính là hướng đi mà Quảng Trị đang từng bước hiện thực hóa.
Đối với lĩnh vực công nghiệp, logistics càng có ý nghĩa đặc biệt. Trong những năm gần đây, các khu công nghiệp, khu kinh tế của tỉnh đang thu hút ngày càng nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước.
Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt, một trong những tiêu chí hàng đầu mà doanh nghiệp quan tâm chính là chi phí logistics.
Một địa phương có hạ tầng logistics phát triển đồng bộ sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí vận chuyển, rút ngắn thời gian lưu thông hàng hóa, nâng cao khả năng tiếp cận thị trường và gia tăng sức cạnh tranh.
Điều đó cho thấy phát triển logistics không chỉ là đầu tư cho một ngành kinh tế mà thực chất là đầu tư cho môi trường đầu tư, đầu tư cho năng lực cạnh tranh của địa phương.
Đặc biệt hơn, logistics còn là cầu nối quan trọng đưa Quảng Trị hội nhập sâu hơn vào các chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu. Trong bối cảnh các doanh nghiệp quốc tế đang tái cấu trúc chuỗi cung ứng, xu hướng dịch chuyển đầu tư sang khu vực Đông Nam Á ngày càng rõ nét, Quảng Trị có cơ hội lớn để trở thành điểm trung chuyển hàng hóa, trung tâm kết nối thương mại của khu vực nếu biết khai thác hiệu quả lợi thế địa kinh tế đặc biệt của mình.
Từ góc nhìn đó có thể thấy, logistics không chỉ là một ngành kinh tế mũi nhọn mà đang trở thành “đòn bẩy của các đòn bẩy”, kết nối các động lực phát triển, tạo sức lan tỏa cho toàn bộ nền kinh tế tỉnh nhà.
Trong tư duy phát triển mới, Quảng Trị không xem logistics là đích đến mà là công cụ để nâng cao giá trị của các ngành kinh tế khác.
Từ năng lượng, công nghiệp chế biến, kinh tế cửa khẩu đến kinh tế biển đều cần một hệ thống logistics hiện đại để giảm chi phí, tăng khả năng kết nối thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Chính vì vậy, đầu tư cho logistics thực chất là đầu tư cho năng lực cạnh tranh tổng thể của nền kinh tế địa phương.
Những năm gần đây, Đảng bộ tỉnh đã kiên trì cụ thể hóa các chủ trương của Trung ương thành các chương trình hành động, quy hoạch, đề án và dự án trọng điểm.
Từ Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 (điều chỉnh theo Quyết định số 719/QĐ-UBND của Ủy ban Nhân dân tỉnh); định hướng phát triển Khu kinh tế Đông Nam; chiến lược phát triển cảng biển Mỹ Thủy; các chương trình phát triển kinh tế biển; đến các kế hoạch đầu tư hạ tầng giao thông chiến lược đều cho thấy sự nhất quán trong mục tiêu xây dựng Quảng Trị trở thành trung tâm kết nối mới của khu vực.
Điều đáng ghi nhận là các quyết sách ấy không chỉ tập trung vào phát triển hạ tầng cứng mà còn hướng tới hoàn thiện hạ tầng thể chế và môi trường đầu tư. Trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế, tỉnh đã chủ động lựa chọn những dự án có tính động lực, có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa lớn để tập trung ưu tiên nguồn lực.
Đồng thời, đẩy mạnh cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh và đồng hành cùng doanh nghiệp. Chính sự chủ động đó đã góp phần tạo dựng niềm tin cho các nhà đầu tư và mở ra nhiều cơ hội hợp tác phát triển trong thời gian qua.
Trong bối cảnh cả nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, Quảng Trị càng cần phát huy tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám đột phá vì lợi ích chung; chủ động nắm bắt các xu hướng phát triển mới của kinh tế số, logistics xanh, logistics thông minh và các mô hình quản trị hiện đại. Đó không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là điều kiện để Quảng Trị nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn.
Từ những chỉ đạo chiến lược của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về tái định vị không gian phát triển theo hướng lấy biển làm trung tâm, thực hiện chiến lược “vươn Đông-tỏa Tây,” đến những quyết sách cụ thể của Đảng bộ tỉnh trong phát triển hạ tầng chiến lược, kinh tế biển, năng lượng và logistics, có thể thấy một sợi chỉ đỏ xuyên suốt đang từng bước được hình thành: Xây dựng Quảng Trị trở thành trung tâm kết nối mới của khu vực miền Trung và Hành lang Kinh tế Đông-Tây.
Đó là mục tiêu được xây dựng trên nền tảng của vị trí địa kinh tế đặc biệt; trên hệ thống hạ tầng đang từng bước hoàn thiện; trên tiềm năng to lớn của kinh tế biển, năng lượng và thương mại quốc tế; trên tinh thần đoàn kết, đổi mới và khát vọng vươn lên của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân tỉnh nhà.
Từ vùng đất từng là tuyến đầu của Tổ quốc trong chiến tranh, Quảng Trị hôm nay đang từng bước khẳng định vai trò là điểm kết nối của hòa bình, hợp tác và phát triển.
Hành trình xây dựng trung tâm logistics miền Trung không chỉ mang ý nghĩa kinh tế đơn thuần mà còn là minh chứng sinh động cho năng lực lãnh đạo của Đảng, cho sự đúng đắn của các chủ trương phát triển và cho khát vọng vươn lên mạnh mẽ của một vùng đất anh hùng trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.
Và khi những tuyến đường chiến lược được nối dài, những bến cảng hiện đại được hình thành, những dòng hàng hóa quốc tế ngày càng tấp nập qua các cửa khẩu và cảng biển của tỉnh, khát vọng “vươn Đông-tỏa Tây” sẽ không chỉ là một định hướng phát triển, mà sẽ trở thành hiện thực sinh động trên vùng đất Quảng Trị anh hùng./.
