Ngày 14/8, tại thành phố Đồng Nai, Báo Thanh Niên phối hợp cùng các đơn vị tổ chức Tọa đàm "Đào tạo nguồn nhân lực cho hệ sinh thái sân bay quốc tế Long Thành." Đây là diễn đàn kết nối giữa đơn vị vận hành-các cơ sở đào tạo-doanh nghiệp sử dụng lao động.
Nhiều khoảng trống
Ông Trương Trung Thành, Phó Giám đốc Cảng hàng không quốc tế Long Thành cho biết, sân bay Long Thành là sân bay lớn nhất Việt Nam, với diện tích hơn 5.000ha, công suất 100 triệu hành khách và 5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm khi hoàn thành các giai đoạn, hướng tới trở thành trung tâm trung chuyển hàng không của khu vực.
Dự án không chỉ là một cảng hàng không mà còn là một hệ sinh thái kinh tế, nơi cùng lúc vận hành các hoạt động khai thác bay, phục vụ mặt đất, logistics, thương mại, kỹ thuật và công nghệ số.
Điểm khác biệt lớn nhất giữa sân bay Long Thành với các sân bay hiện hữu ở nước ta là dự án được định hướng trở thành sân bay xanh-thông minh, hành khách trải nghiệm hành trình số liền mạch với sinh trắc học từ khâu làm thủ tục, gửi hành lý tự động đến xuất cảnh.
Tại các sân bay truyền thống, nhân viên trực tiếp thực hiện những khâu này, nhưng tại Long Thành phần lớn do hành khách tự thực hiện trên thiết bị tự động.
Nhân lực vận hành sân bay Long Thành là vấn đề lớn, hệ trọng, đây cũng là một trong những yếu tố then chốt bảo đảm phát huy hiệu quả dự án. Hiện, nguồn nhân lực nội địa phục vụ dự án đã được chuẩn bị tốt nhưng vẫn còn những khoảng trống, cần có sự tính toán cẩn trọng, chuẩn bị kỹ lưỡng ngay từ giai đoạn chuẩn bị khai thác.
Khoảng trống lớn nhất là năng lực xử lý tình huống khi hệ thống tích hợp phát sinh sự cố. Sân bay thông minh vận hành trên nền tảng một chuỗi hệ thống liên thông chặt chẽ. Trong điều kiện bình thường, khối lượng thao tác của nhân viên không lớn.
Tuy nhiên, khi một mắt xích trong chuỗi gặp trục trặc thì người trực tiếp vận hành phải hiểu được hệ thống đang hỏng ở đâu, hệ quả lan sang những khâu nào và chuyển sang quy trình dự phòng thủ công.
Theo ông Trương Trung Thành, hành khách thông qua trải nghiệm thực tế là chủ thể đánh giá chất lượng cuối cùng đối với chất lượng khai thác của một cảng hàng không; trải nghiệm của hành khách là yếu tố trực tiếp ảnh hưởng năng lực cạnh tranh của cảng.
Phần lớn hành khách sân bay Long Thành hướng đến khách quốc tế có quyền lựa chọn điểm trung chuyển. Trong bối cảnh các sân bay lớn trong khu vực cạnh tranh trực tiếp, hành khách sẽ đưa ra quyết định dựa trên thời gian nối chuyến, mức độ thuận tiện và cảm nhận về tính chuyên nghiệp của dịch vụ tại các sân bay.
Nhân sự làm việc tại sân bay Long Thành ngoài trình độ cần được trang bị kỹ năng để phát hiện sớm, chủ động thông tin và kịp thời điều tiết hành khách sang luồng dự phòng. Năng lực này chỉ hình thành qua các tình huống diễn tập lặp đi lặp lại trong giai đoạn sân bay vận hành thử nghiệm.
Tại sân bay Long Thành có hệ thống xử lý hành lý tự động, cổng kiểm soát tự động, thiết bị soi chiếu thế hệ mới mà thị trường lao động Việt Nam gần như chưa có sẵn người từng vận hành.
Trong giai đoạn đầu, sân bay buộc phải dựa vào hỗ trợ kỹ thuật của nhà sản xuất, đồng thời xây dựng đội ngũ kỹ sư nội bộ để tiếp nhận chuyển giao việc bảo trì, sửa chữa thiết bị công nghệ cao.
Ngoài ra, nhân lực làm việc tại sân bay Long Thành còn có yêu cầu lớn về năng lực làm việc trên dữ liệu và kỹ năng phục vụ hành khách trong môi trường tự phục vụ.
Khi hành khách tự làm thủ tục, vai trò của nhân viên không mất đi mà thay đổi bản chất từ người làm thay khách trở thành người hướng dẫn, giám sát và xử lý ngoại lệ. Tỷ lệ khách quốc tế tại sân bay Long Thành rất lớn, đòi hỏi người lao động phải có trình độ ngoại ngữ cao và kỹ năng giao tiếp đa văn hóa tốt.
Ông Trương Trung Thành khẳng định: “Sân bay Long Thành mong muốn các cơ sở đào tạo đưa ra những giải pháp đào tạo phù hợp để bắt kịp xu hướng, dịch chuyển trong ngành hàng không. Bảo đảm nguồn lao động chất lượng, có đầy đủ kỹ năng phục vụ vận hành sân bay Long Thành.”
Cần liên kết trong đào tạo
Theo Công ty cổ phần Phục vụ Mặt đất Sài Gòn (SAGS), khi đi vào hoạt động, sân bay Long Thành cần nhân lực cho cả một hệ sinh thái rất lớn, liên quan mật thiết giữa vận chuyển, khai thác cảng hàng không; an ninh-an toàn hàng không; thương mại-dịch vụ phi hàng không và phục vụ mặt đất; hàng hóa-vận tải-chuỗi cung ứng; công nghệ thông tin-công nghệ số; kỹ thuật-bảo dưỡng.
Nhân lực phục vụ hệ sinh thái sân bay có yêu cầu đa dạng về trình độ chuyên môn, ngoại ngữ, các kỹ năng (giao tiếp, làm việc nhóm, năng lực số) nên cần được chuẩn bị liên tục, không chỉ dừng ở nhu cầu khai thác ban đầu; Nhà nước-nhà trường-doanh nghiệp-người học cần liên kết chặt chẽ trong quá trình đào tạo.
Theo Phó Giáo sư-Tiến sỹ Vũ Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu giao thông Việt Đức (Trường Đại học Việt Đức), Long Thành không chỉ là một sân bay mà còn là một hệ thống kỹ thuật-công nghệ-logistics rất phức tạp.
Dự án rất cần hai nhóm nhân lực trình độ cao là những kỹ sư có khả năng hiểu và tích hợp nhiều hệ thống khác nhau và những nhà quản lý vừa hiểu công nghệ, vừa hiểu vận hành.
Các cơ sở đào tạo cần phối hợp cùng doanh nghiệp để xác định những năng lực chuyên biệt của hệ sinh thái sân bay như: Airport và lưu thông mặt đất; Airport Cargo và Logistics thông minh; các hệ thống số và AI phục vụ sân bay, từ đó đề ra chương trình đào tạo phù hợp.
Phó Giáo sư-Tiến sỹ Cổ Tấn Anh Vũ, Phó Giám đốc Học viện Hàng không Việt Nam chia sẻ, sân bay Long Thành (giai đoạn 1) cần khoảng 14.000 lao động trong các lĩnh vực như quản lý bay, kỹ thuật tàu bay, an ninh hàng không, quản lý cảng, logistics đến chuỗi dịch vụ thương mại, mặt đất.
Hàng không là ngành công nghiệp mang tính đặc thù cao. Nhân sự làm việc trong ngành này phải có bằng cấp chuyên môn và các chứng chỉ theo tiêu chuẩn quốc tế, đòi hỏi năng lực ngoại ngữ, tư duy vận hành công nghệ cao và phản ứng linh hoạt với áp lực thực tế.
Phó Giám đốc Học viện Hàng không Việt Nam cho rằng, để vận hành thành công hệ sinh thái sân bay Long Thành cần có sự liên kết chặt chẽ giữa nhà trường, cơ quan quản lý và doanh nghiệp; trong đó, ưu tiên cơ chế đặt hàng, doanh nghiệp phối hợp với nhà trường để cùng đạt mục tiêu chung./.
Dự án mở rộng đường cao tốc TPHCM-Long Thành sẽ hoàn thành trong năm nay
Dự án mở rộng đoạn cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Long Thành khi hoàn thành và thông xe sẽ là đoạn tuyến giao thông chiến lược kết nối Thành phố Hồ Chí Minh với vùng Đông Nam Bộ.
