Nhằm xác lập mô hình tăng trưởng mới lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh làm động lực chủ yếu, tỉnh Quảng Ninh đang tích cực nghiên cứu, chủ động đề xuất với Trung ương các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội. Trọng tâm của chiến lược này là Đề án thí điểm thành lập Khu kinh tế số và tri thức tự do.
Theo ông Vũ Quyết Tiến, Phó Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh, Đề án thí điểm thành lập Khu kinh tế số và tri thức tự do Quảng Ninh đã được Ban Thường vụ Tỉnh ủy trình Bộ Chính trị tại Tờ trình số 20-TTr/TU ngày 11/3/2026 và Ủy ban nhân dân tỉnh trình Chính phủ tại Tờ trình số 830/TTr-UBND ngày 7/3/2026. Địa phương kỳ vọng đề xuất với các cơ chế, chính sách vượt trội so với quy định hiện hành sẽ nhận được sự đồng thuận từ Trung ương.
Dự kiến Khu kinh tế số và tri thức tự do Quảng Ninh có quy mô diện tích khoảng gần 26.400ha, nằm trên địa bàn 10 xã, phường: Hoàng Quế, Yên Tử, Đông Mai, Tuần Châu, Việt Hưng, Bãi Cháy, Hoành Bồ, Thống Nhất, Quảng La, Cao Xanh.
Không gian khu kinh tế cấu trúc thành 3 phân khu chức năng có tính liên kết và bổ trợ chặt chẽ, tạo thành một hệ sinh thái kinh tế số hoàn chỉnh. Trong đó, Phân khu 1 nằm trên địa bàn Đông Mai, Tuần Châu, Việt Hưng, có diện tích khoảng 5.770 ha; gồm các chức năng: Trung tâm nghiên cứu và phát triển trí tuệ nhân tạo (R&D AI), cụm đại học quốc tế đào tạo nhân lực số, khu đô thị thông minh ven biển…
Phân khu 2 nằm trên địa bàn xã, phường gồm Việt Hưng, Bãi Cháy, Hoành Bồ, Thống Nhất, Cao Xanh, Quảng La, có diện tích khoảng 19.380 ha; với các chức năng: Quản trị thông minh (Digital Twin), trung tâm hành chính số kiểu mẫu, đô thị sinh thái phía Bắc, trung tâm dữ liệu dự phòng sau thảm họa (DR), công nghiệp, dịch vụ logistics hỗ trợ…
Phân khu 3 nằm trên địa bàn phường Hoàng Quế, Yên Tử, có diện tích khoảng 1.230 ha; gồm các chức năng như sản xuất bán dẫn, sản xuất linh kiện phần cứng…
Ngoài cơ chế, chính sách theo quy định của pháp luật hiện hành về khu kinh tế, công nghiệp công nghệ số, công nghệ cao, tỉnh đề xuất áp dụng thí điểm khu kinh tế số và tri thức tự do Quảng Ninh với các cơ chế, chính sách đặc thù vượt trội, chưa có tiền lệ, đủ sức cạnh tranh, hấp dẫn để thu hút các tập đoàn, nhà đầu tư lớn, các chuyên gia, kỹ sư, nhân tài công nghệ, nhân lực công nghệ số trong và ngoài nước đến đầu tư, sinh sống và làm việc tại vùng động lực kinh tế số và đổi mới sáng tạo Quảng Ninh.
Cùng với Đề án này, triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Quảng Ninh đang triển khai đồng bộ nhiều mô hình hạ tầng số mang tính đột phá. Trong đó, nổi bật là Khu công nghệ số tập trung Tuần Châu và Đề án thí điểm Cửa khẩu thông minh Móng Cái (Việt Nam)-Đông Hưng (Trung Quốc), nhằm từng bước hình thành các cực tăng trưởng mới dựa trên trí tuệ nhân tạo, dữ liệu và công nghệ cao.
Từ giữa tháng 2/2026, Quảng Ninh phối hợp với Quảng Tây (Trung Quốc) triển khai Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh tại cặp cửa khẩu quốc tế Móng Cái-Đông Hưng dựa trên công nghệ hiện đại. Dự án vừa tạo điều kiện thuận lợi cho thông quan người, phương tiện, hàng hóa, vừa nâng cao hiệu quả kiểm tra, kiểm soát của các cơ quan chức năng.
Đối với luồng hành khách (khu vực cửa khẩu cầu Bắc Luân I), triển khai đồng bộ công nghệ nhận diện sinh trắc học (khuôn mặt, vân tay) và cổng kiểm soát tự động e-Gate nhằm rút ngắn thời gian làm thủ tục, hướng tới mô hình thông quan không tiếp xúc.
Đối với luồng hàng hóa (khu vực cửa khẩu cầu Bắc Luân II), triển khai thí điểm xe tự hành không người lái thông minh (IGV) trên nền tảng 5G và hệ thống định vị hiện đại. Giải pháp đột phá này cho phép vận chuyển hàng hóa xuyên biên giới liên tục 24/7, giảm phụ thuộc vào nhân lực và thời gian.
Để chuẩn bị nguồn lực cho các mô hình kinh tế mới, Quảng Ninh đã ký kết hợp tác chiến lược với 6 đối tác lớn gồm FPT, MobiFone, VNPT, Viettel, GTel và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Tỉnh ưu tiên dành 3% tổng chi ngân sách địa phương (đạt 1.089 tỷ đồng trong năm 2026) cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, kết hợp huy động nguồn lực xã hội để phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Đến nay, hạ tầng số của tỉnh ghi nhận những kết quả tích cực: tỷ lệ phủ sóng 5G đạt 94% dân số, 100% cơ quan nhà nước kết nối mạng truyền số liệu chuyên dùng và 100% kết quả giải quyết thủ tục hành chính còn hiệu lực đã được số hóa.
Những nỗ lực chủ động trong cải cách thể chế và mở ra không gian phát triển mới khẳng định quyết tâm của Quảng Ninh hướng tới mục tiêu đạt tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân 12%/năm giai đoạn 2026-2030, đưa tỉnh trở thành cực tăng trưởng chiến lược của quốc gia và hướng tới vị thế thành phố trực thuộc Trung ương trong tương lai gần./.
Khu kinh tế số và tri thức tự do Quảng Ninh: Ưu tiên 5 lĩnh vực trọng điểm
Dự kiến, Khu kinh tế số và tri thức tự do Quảng Ninh sẽ ưu tiên thu hút đầu tư vào 5 ngành, lĩnh vực trọng điểm, trong đó công nghiệp công nghệ cao được xác định là lĩnh vực mũi nhọn.
