Việc Chính phủ ban hành Nghị quyết số 218/NQ-CP ngày 7/8/2026 về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 20-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh đang mở ra thêm không gian chính sách và động lực phát triển mới cho các địa phương ven biển.
Với lợi thế đặc biệt về biển, Quảng Ninh có nhiều điều kiện để khai thác hiệu quả không gian này, đưa kinh tế biển trở thành một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng.
Mở rộng không gian phát triển từ biển
Theo Cổng thông tin điện tử tỉnh Quảng Ninh, Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 28/7/2026 xác định kinh tế biển tiếp tục là một động lực quan trọng của nền kinh tế, đồng thời đặt yêu cầu phát triển các ngành kinh tế biển theo hướng hiện đại, xanh và thông minh; hoàn thiện hạ tầng biển; nâng cao năng lực khoa học-công nghệ, chuyển đổi số; bảo vệ môi trường và cải thiện đời sống người dân vùng biển, đảo.
Cụ thể hóa định hướng này, Nghị quyết số 218/NQ-CP của Chính phủ tập trung vào việc nâng cao tỷ trọng đóng góp của các địa phương ven biển, phát triển các ngành kinh tế biển hiện đại, hoàn thiện hạ tầng, thúc đẩy khoa học-công nghệ và chuyển đổi số. Các mô hình sản xuất, kinh doanh và dịch vụ biển thông minh, phát thải thấp, sử dụng tiết kiệm tài nguyên và năng lượng cũng được ưu tiên.
Đáng chú ý, kinh tế biển gần bờ được xác định là một không gian cần được tổ chức khai thác hiệu quả trong giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đây là định hướng có ý nghĩa trực tiếp đối với Quảng Ninh, địa phương sở hữu nhiều lợi thế về vị trí địa lý, tài nguyên biển, hệ thống cảng và các khu kinh tế ven biển.
Từ vị trí cửa ngõ Đông Bắc, Quảng Ninh có đường bờ biển dài, hệ thống đảo phong phú, nhiều vũng, vịnh kín gió, vùng nước sâu và mạng lưới cảng biển. Tỉnh đồng thời có khả năng kết nối thuận lợi với các trung tâm kinh tế lớn trong nước và thị trường quốc tế.
Quy hoạch tổng thể quốc gia cũng xác định Quảng Ninh cùng Hải Phòng là trung tâm kinh tế biển hiện đại, mang tầm quốc tế, hàng đầu Đông Nam Á. Đây là lợi thế quan trọng để tỉnh không chỉ khai thác nguồn lợi trực tiếp từ biển mà còn tổ chức lại không gian kinh tế theo hướng liên kết và tạo giá trị gia tăng cao hơn. Theo đó, kinh tế biển Quảng Ninh có thể được phát triển theo chuỗi liên kết giữa cảng biển, logistics, công nghiệp, đô thị, du lịch, dịch vụ và thủy sản công nghệ cao, đồng thời gắn với bảo tồn các giá trị tự nhiên, văn hóa và bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Cảng biển và logistics tạo động lực mới
Một trong những lợi thế nổi bật của Quảng Ninh là hệ thống cảng biển và vị trí kết nối. Địa hình biển kín gió, được che chắn bởi hệ thống đảo cùng các luồng nước tự nhiên tạo điều kiện thuận lợi để phát triển cảng biển, dịch vụ hậu cần cảng và vận tải biển.
Cái Lân, Cẩm Phả, Vân Đồn cùng hệ thống cảng, bến đang từng bước hình thành mạng lưới phục vụ vận chuyển hàng hóa, du lịch và kết nối các không gian kinh tế ven biển.
Trong định hướng phát triển mới, giá trị của cảng biển không chỉ nằm ở hoạt động bốc xếp, vận chuyển hàng hóa mà còn được mở rộng sang logistics, dịch vụ hàng hải, kho bãi, phân phối và kết nối với các trung tâm sản xuất.
Khi hệ thống giao thông liên vùng tiếp tục được hoàn thiện, Quảng Ninh có thêm điều kiện để nâng cao vai trò trung chuyển hàng hóa, kết nối sâu hơn với Hải Phòng, Hà Nội, các tỉnh phía Bắc và thị trường quốc tế. Đây cũng là cơ sở để hình thành các chuỗi dịch vụ logistics có giá trị gia tăng cao, thay vì chỉ khai thác lợi thế về vị trí địa lý.
Cùng với cảng biển và logistics, các khu kinh tế ven biển đang tạo thêm không gian để Quảng Ninh hình thành những động lực tăng trưởng mới.
Khu kinh tế ven biển Quảng Yên được định hướng phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao, chế biến, chế tạo, logistics cảng biển và đô thị-dịch vụ ven biển. Hệ thống hạ tầng giao thông kết nối với cao tốc Hạ Long-Hải Phòng, Hạ Long-Vân Đồn và mạng lưới giao thông nội khu tạo nền tảng để thu hút các dự án quy mô lớn, từng bước hình thành không gian công nghiệp và dịch vụ ven biển hiện đại.
Trong khi đó, Khu kinh tế Vân Đồn có những lợi thế riêng để phát triển du lịch biển đảo chất lượng cao, dịch vụ, công nghiệp giải trí, logistics và các ngành kinh tế biển mới. Cùng với Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn, hệ thống đường cao tốc và hạ tầng cảng biển, Vân Đồn đang từng bước hình thành một cực phát triển mới ở phía Đông của tỉnh.
Việc phát huy vai trò của các khu kinh tế ven biển không chỉ giúp thu hút thêm vốn đầu tư mà còn tạo sự liên kết giữa công nghiệp, đô thị, dịch vụ, logistics và du lịch. Qua đó, giá trị của không gian biển được khai thác theo chiều sâu, tạo thêm nhiều cơ hội cho doanh nghiệp và người dân.
Nâng giá trị từ thủy sản và tài nguyên biển
Bên cạnh công nghiệp và dịch vụ, vùng biển Quảng Ninh còn sở hữu nguồn lực lớn để phát triển thủy sản theo hướng hiện đại. Với hơn 40.000ha bãi triều, trên 20.000ha diện tích eo biển và vịnh cùng ngư trường rộng khoảng 6.100km2, tỉnh có nhiều điều kiện để phát triển nuôi biển, khai thác và chế biến thủy sản.
Các hệ sinh thái rạn san hô, thảm cỏ biển và rừng ngập mặn không chỉ có giá trị về đa dạng sinh học mà còn đóng vai trò quan trọng trong duy trì nguồn lợi thủy sản và cân bằng hệ sinh thái biển.
Đây là cơ sở để Quảng Ninh chuyển mạnh từ khai thác truyền thống sang nuôi biển công nghệ cao, ứng dụng khoa học-công nghệ vào sản xuất, nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm. Cùng với chế biến sâu, việc xây dựng các chuỗi sản xuất gắn với thị trường trong nước và xuất khẩu sẽ giúp gia tăng giá trị từ nguồn tài nguyên biển, đồng thời tạo sinh kế ổn định hơn cho người dân ven biển.
Du lịch biển đảo hướng tới giá trị cao
Du lịch biển đảo tiếp tục là một lĩnh vực có nhiều dư địa phát triển của Quảng Ninh. Không gian Vịnh Hạ Long-Bái Tử Long-Vân Đồn-Cô Tô tạo thành một chuỗi điểm đến có sức hấp dẫn cao, với khả năng phát triển đa dạng các sản phẩm du lịch.
Bên cạnh nghỉ dưỡng cao cấp, Quảng Ninh có thể mở rộng các sản phẩm du thuyền, trải nghiệm sinh thái, du lịch văn hóa, thể thao và giải trí trên biển. Việc kết nối các điểm đến thành những hành trình liên hoàn sẽ giúp kéo dài thời gian lưu trú, tăng mức chi tiêu của du khách và nâng cao giá trị gia tăng của ngành du lịch.
Quan trọng hơn, phát triển du lịch biển cần được đặt trong mối quan hệ hài hòa với bảo tồn tài nguyên và hệ sinh thái. Đây là yếu tố quyết định khả năng duy trì sức hấp dẫn của các điểm đến trong dài hạn, đồng thời phù hợp với định hướng phát triển kinh tế biển xanh, bền vững.
Những định hướng mới của Trung ương cùng lợi thế sẵn có đang tạo cho Quảng Ninh cơ hội mở rộng đáng kể không gian phát triển từ biển. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành động lực tăng trưởng thực sự, tỉnh cần tiếp tục đầu tư đồng bộ vào hạ tầng, khoa học-công nghệ, chuyển đổi số, nguồn nhân lực và năng lực quản trị biển.
Cùng với khai thác hiệu quả cảng biển, logistics, công nghiệp, du lịch và thủy sản, Quảng Ninh cần chú trọng bảo vệ môi trường, sử dụng tiết kiệm tài nguyên và phát triển các mô hình kinh tế biển phát thải thấp. Đây không chỉ là yêu cầu về môi trường mà còn là điều kiện để nâng cao sức cạnh tranh và thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao.
Với cách tiếp cận từ khai thác đơn lẻ sang phát triển theo chuỗi liên kết, từ tận dụng lợi thế tự nhiên sang tạo ra giá trị gia tăng bằng công nghệ và đổi mới sáng tạo, biển có thể trở thành một không gian tăng trưởng rộng lớn của Quảng Ninh trong giai đoạn mới./.
Quảng Ninh khai thác dư địa mới, tạo sức bật cho tăng trưởng
Quảng Ninh đang tập trung phát huy kinh tế tư nhân, khoa học-công nghệ, đầu tư, thể chế và năng lượng để mở rộng dư địa, tạo động lực mới cho mục tiêu tăng trưởng trên 13% năm 2026.
