Theo phóng viên TTXVN tại Seoul, báo Chosun Ilbo ngày 6/6 đưa tin một nghiên cứu mới của các nhà khoa học Mỹ cho thấy việc tiếp xúc kéo dài với bụi mịn PM2.5 có thể làm suy giảm đáng kể khả năng ghi nhớ kiến thức và thông tin tích lũy của con người.
Mức độ ảnh hưởng của bụi mịn còn lớn hơn những thay đổi nhận thức do quá trình lão hóa tự nhiên trong vòng 10 năm.
Nghiên cứu do nhóm của Giáo sư Kathryn Conron thuộc Trường Y tế công cộng Đại học California, Davis (UC Davis) thực hiện phối hợp với tổ chức chăm sóc sức khỏe Kaiser Permanente. Kết quả đã được công bố trên tạp chí khoa học Alzheimer’s & Dementia vào tháng 5 vừa qua.
Theo nhóm nghiên cứu, các bằng chứng trước đây chỉ ra rằng ô nhiễm không khí làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, hô hấp và nhiều rối loạn thần kinh. Tuy nhiên, tác động cụ thể của bụi mịn đối với các dạng trí nhớ khác nhau vẫn chưa được làm rõ, đặc biệt ở những nhóm dân cư có nguy cơ cao mắc chứng sa sút trí tuệ.
Để tìm hiểu vấn đề này, các nhà khoa học đã sử dụng dữ liệu từ dự án STAR một chương trình nghiên cứu dài hạn nhằm lý giải nguyên nhân khiến người Mỹ gốc Phi có tỷ lệ mắc bệnh Alzheimer và sa sút trí tuệ cao gấp 1,5-2 lần so với người Mỹ da trắng không phải gốc Tây Ban Nha.
Nghiên cứu tập trung vào 740 người Mỹ gốc Phi trong độ tuổi từ 53 - 94. Dựa trên địa chỉ cư trú của những người tham gia, nhóm nghiên cứu tính toán mức độ tiếp xúc với bụi mịn PM2.5 trong vòng 5 năm, 10 năm và 17 năm trước thời điểm đánh giá. Sau đó, các đối tượng được thực hiện hàng loạt bài kiểm tra chức năng nhận thức để đo lường khả năng ghi nhớ và xử lý thông tin.
Kết quả cho thấy những người sống lâu năm trong môi trường có nồng độ PM2.5 cao thường đạt điểm thấp hơn rõ rệt trong các bài kiểm tra về “trí nhớ ngữ nghĩa.”
Đây là loại trí nhớ giúp con người lưu giữ các kiến thức phổ thông, ý nghĩa của từ ngữ, các sự kiện lịch sử, địa lý và những hiểu biết chung tích lũy trong suốt cuộc đời.
Nói cách khác, trí nhớ ngữ nghĩa là “kho tri thức” giúp một người nhớ được những kiến thức cơ bản về lịch sử, địa lý và các thông tin quen thuộc phục vụ cuộc sống.
Các nhà nghiên cứu nhận thấy khi nồng độ bụi mịn PM2.5 tăng thêm 5 microgam trên mỗi mét khối không khí, khả năng ghi nhớ dạng thông tin này suy giảm đáng kể. Mối liên hệ này vẫn được ghi nhận ngay cả khi đã loại trừ ảnh hưởng của các yếu tố khác như tuổi tác, trình độ học vấn, thu nhập và tình trạng hôn nhân.
Nhóm nghiên cứu ví tác động của bụi mịn đối với trí nhớ giống như việc “bộ bách khoa toàn thư trong não bộ dần phai mờ theo thời gian.” Đáng chú ý, mức độ suy giảm nhận thức liên quan đến PM2.5 được đánh giá còn nghiêm trọng hơn sự thay đổi thường thấy ở não bộ trong vòng 10 năm lão hóa tự nhiên.
Theo các tác giả, phát hiện này mang ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh dân số già hóa nhanh và số người mắc Alzheimer ngày càng tăng trên toàn thế giới. Nếu các yếu tố môi trường như ô nhiễm không khí góp phần thúc đẩy quá trình suy giảm nhận thức, việc cải thiện chất lượng không khí có thể trở thành một biện pháp phòng ngừa hiệu quả bên cạnh các chiến lược y tế truyền thống.
Bụi mịn PM2.5 có kích thước rất nhỏ, chỉ bằng khoảng 1/30 đường kính sợi tóc người, có thể xâm nhập sâu vào phổi, đi vào máu và gây phản ứng viêm kéo dài trong cơ thể. Một số nghiên cứu trước đây cũng cho thấy các hạt bụi siêu nhỏ có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thần kinh trung ương và thúc đẩy quá trình thoái hóa tế bào não.
Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh rằng việc hiểu rõ các yếu tố môi trường tác động đến sức khỏe não bộ sẽ giúp xây dựng các chính sách y tế công cộng hiệu quả hơn. Các biện pháp giảm ô nhiễm không khí không chỉ giúp giảm nguy cơ bệnh tim mạch và hô hấp mà còn có thể góp phần hạn chế gánh nặng của bệnh Alzheimer và các dạng sa sút trí tuệ trong tương lai.
Nghiên cứu một lần nữa cho thấy tác hại của bụi mịn không chỉ dừng lại ở hệ hô hấp mà còn có thể ảnh hưởng sâu sắc đến khả năng ghi nhớ, học tập và duy trì vốn kiến thức của con người khi về già./.
Thái Lan tăng cường các biện pháp ứng phó bụi mịn PM2.5
Thái Lan đang đối mặt với ô nhiễm bụi mịn PM2.5 nghiêm trọng, theo đó Bộ Y tế nước này đã kích hoạt trung tâm khẩn cấp, chuẩn bị khẩu trang và chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
