Hàng nghìn lao động qua lại mỗi ngày giữa Tây Ban Nha và Gibraltar sẽ được hưởng việc đi lại thuận lợi hơn từ ngày 15/7, sau khi Liên minh châu Âu (EU) và Anh ký thỏa thuận chấm dứt các hoạt động kiểm soát biên giới tại vùng lãnh thổ này - vấn đề từng là nguồn gây căng thẳng kéo dài giữa Anh và Tây Ban Nha.
Thỏa thuận được ký ngày 14/7 tại Brussels (Bỉ), với sự tham dự của Cao ủy Thương mại EU Maros Sefcovic, các bộ trưởng Anh và Tây Ban Nha cùng Thủ hiến Gibraltar Fabian Picardo. Các quy định mới về việc đi lại qua biên giới bắt đầu có hiệu lực từ ngày 15/7.
Gibraltar là vùng lãnh thổ tự trị thuộc Anh nằm ở cực Nam bán đảo Iberia, giáp Tây Ban Nha, với diện tích chỉ khoảng 6,8km2 và dân số khoảng 40.000 người.
Tuy nhiên, nền kinh tế Gibraltar phụ thuộc đáng kể vào lực lượng lao động từ nước láng giềng, khi khoảng 15.500 người Tây Ban Nha mỗi ngày qua biên giới để làm việc tại đây, chiếm gần một nửa tổng số lao động của vùng lãnh thổ này.
Trong nhiều năm, việc kiểm tra giấy tờ tại cửa khẩu giữa Gibraltar và Tây Ban Nha thường gây ùn tắc, đặc biệt vào giờ cao điểm. Những căng thẳng liên quan đến tranh chấp chủ quyền đối với Gibraltar giữa Anh và Tây Ban Nha từng khiến việc qua lại biên giới trở thành vấn đề nhạy cảm.
Theo thỏa thuận mới đạt được giữa EU và Anh sau tiến trình Brexit, các trạm kiểm soát biên giới giữa Gibraltar và Tây Ban Nha sẽ được dỡ bỏ, giúp người dân, người lao động và doanh nghiệp hai bên di chuyển thuận lợi hơn.
Ủy ban châu Âu (EC) cho biết thỏa thuận này là kết quả của nhiều năm đàm phán sau khi Anh rời EU vào năm 2020. Mục tiêu của thỏa thuận là bảo đảm quyền tự do đi lại, duy trì hoạt động thương mại xuyên biên giới, đồng thời giải quyết những vấn đề phát sinh từ việc Gibraltar không còn nằm trong khuôn khổ pháp lý của EU sau Brexit.
Phát biểu trước lễ ký, Ngoại trưởng Tây Ban Nha Jose Manuel Albares nhận định thỏa thuận "mở ra một kỷ nguyên mới" cho Gibraltar và khu vực lân cận của Tây Ban Nha, đồng thời tạo ra "những cơ hội to lớn" về kinh tế và hợp tác khu vực.
Gibraltar nằm dưới quyền kiểm soát của Anh từ năm 1713 theo Hiệp ước Utrecht, nhưng Tây Ban Nha vẫn duy trì yêu sách chủ quyền đối với vùng lãnh thổ này.
Sau cuộc trưng cầu ý dân Brexit năm 2016, Gibraltar trở thành một trong những vấn đề phức tạp nhất trong quan hệ giữa Anh và EU, do vùng lãnh thổ này từng thuộc thị trường chung và khu vực tự do đi lại của châu Âu.
Các cuộc đàm phán giữa Anh, EU và Tây Ban Nha kéo dài nhiều năm nhằm tìm kiếm một cơ chế mới cho Gibraltar sau Brexit.
Theo đánh giá của các bên, việc loại bỏ kiểm soát biên giới được kỳ vọng sẽ thúc đẩy thương mại, du lịch và tạo điều kiện thuận lợi cho hàng chục nghìn người dân sinh sống, làm việc tại khu vực biên giới mỗi ngày./.
Đa số người dân EU ủng hộ Anh quay trở lại khối
Đa số người dân Liên minh châu Âu (EU) ủng hộ việc Anh quay trở lại khối, trong khi phần lớn cử tri Anh mong muốn thúc đẩy quan hệ gần gũi hơn với EU.
