Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đổi mới phương thức quản trị và phát triển đất nước nhanh, bền vững.
Tinh thần đó đang được lan tỏa mạnh mẽ tại thành phố Quảng Ninh, nơi các doanh nghiệp ngày càng được đặt vào vị trí trung tâm của quá trình đổi mới mô hình tăng trưởng.
Không chỉ đầu tư cho chính quyền số, kinh tế số và xã hội số, Quảng Ninh đang từng bước hình thành một thế hệ doanh nghiệp mới - doanh nghiệp thông minh, doanh nghiệp số, trong đó công nghệ, dữ liệu và đổi mới sáng tạo trở thành nền tảng để nâng cao năng suất, chất lượng, sức cạnh tranh và mở rộng không gian phát triển.
Từ chuyển đổi số đến đổi mới mô hình sản xuất
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, ứng dụng công nghệ không còn là lựa chọn mang tính xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với doanh nghiệp. Từ quản trị, sản xuất, kinh doanh đến chăm sóc khách hàng, các nền tảng số đang từng bước thay đổi phương thức vận hành truyền thống.
Đối với doanh nghiệp, chuyển đổi số không đơn thuần là đưa một phần mềm vào quản lý hay số hóa một vài công đoạn sản xuất. Quan trọng hơn, đó là quá trình thay đổi tư duy quản trị, tổ chức lại quy trình, khai thác dữ liệu và ứng dụng công nghệ để tạo ra giá trị mới.
Theo Cổng Thông tin điện tử thành phố Quảng Ninh, thực hiện tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW, Quảng Ninh đã triển khai nhiều nhiệm vụ, giải pháp thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, trong đó chú trọng tạo môi trường để doanh nghiệp chủ động đầu tư, nghiên cứu, ứng dụng và làm chủ công nghệ.
Thành phố đã ban hành Kế hoạch hành động số 42-KH/TU, đồng thời xây dựng Chiến lược phát triển dữ liệu, Chiến lược chuyển đổi số và Chương trình khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo đến năm 2030. Đây là những nền tảng quan trọng để thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới mô hình quản trị, nâng cao năng lực công nghệ và từng bước chuyển sang phương thức sản xuất thông minh.
Đến nay, Quảng Ninh có 35 doanh nghiệp khoa học công nghệ, tăng 25% so với đầu năm 2025, thuộc nhóm địa phương có nhiều doanh nghiệp khoa học công nghệ trên cả nước.
Một trong những minh chứng rõ nét là Công ty Cổ phần Thiết bị điện Cẩm Phả. Thay vì dựa chủ yếu vào lao động thủ công, doanh nghiệp đã đẩy mạnh đầu tư dây chuyền tự động hóa, số hóa các khâu từ thiết kế, sản xuất đến kiểm soát chất lượng.
Hệ thống máy cắt tôn silic tự động công nghệ Đức, máy quấn dây công nghệ Thụy Sĩ cùng các phần mềm quản lý sản xuất đã giúp doanh nghiệp giảm đáng kể nhân công, nâng cao độ chính xác và rút ngắn thời gian chế tạo sản phẩm.
Đặc biệt, máy biến áp kỹ thuật số 220kV do doanh nghiệp nghiên cứu đã thử nghiệm thành công theo tiêu chuẩn quốc tế và ký hợp đồng cung cấp 5 sản phẩm với tổng giá trị khoảng 200 tỷ đồng. Kết quả này không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn cho thấy năng lực nghiên cứu, làm chủ và thương mại hóa công nghệ của doanh nghiệp địa phương.
Công nghệ trở thành động lực tăng trưởng
Thực tế tại Quảng Ninh cho thấy khi khoa học công nghệ được đặt vào trung tâm của hoạt động sản xuất, hiệu quả kinh doanh và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cũng được nâng lên rõ rệt.
Tại Công ty Cổ phần Gốm Đất Việt, 89% doanh thu đến từ các sản phẩm khoa học công nghệ. Trong khi đó, tại Công ty Cổ phần Gạch ngói Đất Việt, toàn bộ doanh thu đến từ các sản phẩm ứng dụng khoa học công nghệ.
Đáng chú ý, tại phần lớn doanh nghiệp khoa học công nghệ trên địa bàn tỉnh, doanh thu từ các sản phẩm ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo chiếm trên 70% tổng doanh thu.
Những con số này cho thấy một sự chuyển biến quan trọng: khoa học công nghệ không còn đứng bên ngoài hoạt động sản xuất, mà đã trực tiếp tham gia tạo ra doanh thu, lợi nhuận và lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp.
Tinh thần này cũng phù hợp với định hướng lớn được Nghị quyết 57-NQ/TW đặt ra: doanh nghiệp phải trở thành lực lượng quan trọng trong nghiên cứu, phát triển, ứng dụng và làm chủ công nghệ, qua đó biến tiềm năng khoa học công nghệ thành năng lực sản xuất và giá trị kinh tế thực tế.
Cùng với tự động hóa, nhiều doanh nghiệp Quảng Ninh đang từng bước tiếp cận những công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data) và các nền tảng quản trị số.
Từ việc thu thập và phân tích dữ liệu sản xuất, kiểm soát chất lượng, dự báo nhu cầu thị trường đến tối ưu chuỗi cung ứng, công nghệ đang giúp doanh nghiệp giảm chi phí, sử dụng hiệu quả nguồn lực và nâng cao giá trị sản phẩm.
Những thay đổi đó đang hình thành một "tư duy số" mới trong cộng đồng doanh nghiệp Quảng Ninh - tư duy coi dữ liệu là tài sản, công nghệ là công cụ cạnh tranh và đổi mới sáng tạo là động lực tăng trưởng.
Nghị quyết 57 tạo thêm động lực cho doanh nghiệp
Việc doanh nghiệp ngày càng chủ động đổi mới công nghệ diễn ra trong bối cảnh Quảng Ninh đang đẩy mạnh thực hiện các mục tiêu của Nghị quyết 57-NQ/TW.
Nếu trước đây hỗ trợ doanh nghiệp chủ yếu tập trung vào tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện sản xuất, kinh doanh, thì nay tư duy đang chuyển mạnh sang kiến tạo môi trường để doanh nghiệp tự đổi mới, tự nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào nền kinh tế số.
Trong giai đoạn 2020-2025, Quảng Ninh đã dành hơn 2.300 tỷ đồng đầu tư, hỗ trợ phát triển khoa học công nghệ. Năm 2026, tỉnh bố trí hơn 3% tổng chi ngân sách cho các nhiệm vụ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Cùng với nguồn lực đầu tư, các cơ chế, chính sách về tài chính, thuế, đất đai, nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa sản phẩm tiếp tục được hoàn thiện, tạo thêm động lực để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư cho đổi mới sáng tạo.
Theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW, muốn khoa học công nghệ thực sự trở thành động lực phát triển thì phải tạo được một hệ sinh thái mà trong đó Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm, các viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức tài chính, đầu tư cùng tham gia. Đây cũng là hướng Quảng Ninh đang tập trung triển khai.
Trong giai đoạn tới, Quảng Ninh xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những trụ cột của mô hình tăng trưởng mới, trong đó doanh nghiệp là lực lượng dẫn dắt.
Thành phố định hướng xây dựng hệ sinh thái doanh nghiệp số gắn với hạ tầng số, dữ liệu số và thị trường khoa học công nghệ; đẩy nhanh tiến độ hình thành khu công nghệ số tập trung, khu kinh tế số và tri thức tự do, trung tâm đổi mới sáng tạo cùng các nền tảng dữ liệu dùng chung.
Đây sẽ là những không gian mới để doanh nghiệp tiếp cận công nghệ, nguồn nhân lực, dữ liệu, vốn và thị trường; đồng thời tạo điều kiện hình thành các mô hình kinh doanh mới dựa trên công nghệ số.
Quảng Ninh cũng ưu tiên thu hút các tập đoàn công nghệ lớn, doanh nghiệp FDI thế hệ mới và doanh nghiệp công nghệ số có khả năng dẫn dắt chuỗi giá trị. Thông qua đó, tỉnh kỳ vọng tạo hiệu ứng lan tỏa, giúp doanh nghiệp trong tỉnh nâng cao năng lực công nghệ, tham gia chuỗi cung ứng và từng bước vươn lên những phân khúc có giá trị gia tăng cao hơn.
Cùng với đó, việc triển khai Chiến lược chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030 và Chiến lược dữ liệu sẽ tạo nền tảng để đẩy mạnh ứng dụng AI, IoT, Big Data trong những lĩnh vực Quảng Ninh có thế mạnh như đô thị thông minh, du lịch thông minh, logistics, kinh tế biển và cửa khẩu thông minh.
Việc hợp tác với các tập đoàn công nghệ như Viettel, VNPT, FPT, MobiFone… cũng mở thêm cơ hội để doanh nghiệp địa phương tiếp cận công nghệ mới, nâng cao năng lực quản trị và tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái số.
Gỡ điểm nghẽn, nâng năng lực cạnh tranh
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, quá trình xây dựng doanh nghiệp số tại Quảng Ninh vẫn đứng trước không ít thách thức.
Số lượng doanh nghiệp công nghệ số chưa nhiều; doanh nghiệp nhỏ và vừa còn hạn chế về nguồn lực đầu tư; nhân lực chất lượng cao chưa đáp ứng yêu cầu; liên kết giữa doanh nghiệp với viện nghiên cứu, trường đại học và các quỹ đầu tư đổi mới sáng tạo chưa thật sự chặt chẽ.
Đây cũng là những vấn đề cần được giải quyết nếu muốn tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW đi sâu hơn vào thực tiễn sản xuất, kinh doanh.
Trọng tâm thời gian tới của Quảng Ninh là tiếp tục hoàn thiện cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực số, khuyến khích đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D), hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận công nghệ mới, bảo hộ tài sản trí tuệ và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn.
Cùng với đó là tăng cường kết nối doanh nghiệp với khu công nghệ số tập trung, khu kinh tế số và tri thức tự do, sàn giao dịch công nghệ, viện nghiên cứu, trường đại học và các nhà đầu tư. Khi các chủ thể trong hệ sinh thái được kết nối hiệu quả, công nghệ sẽ có thêm cơ hội được nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng và thương mại hóa nhanh hơn./.
Quảng Ninh khai thác dư địa mới, tạo sức bật cho tăng trưởng
Quảng Ninh đang tập trung phát huy kinh tế tư nhân, khoa học-công nghệ, đầu tư, thể chế và năng lượng để mở rộng dư địa, tạo động lực mới cho mục tiêu tăng trưởng trên 13% năm 2026.
