Đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất các thiết chế văn hóa ở cơ sở sau khi sáp nhập thôn, tổ dân phố đang là một trong những bài toán được đặt ra để bảo đảm phục vụ nhu cầu tổ chức sinh hoạt cộng đồng, nâng cao đời sống văn hóa người dân.
Nhà văn hóa chưa đáp ứng quy mô thôn, tổ dân phố mới
Phường Nguyễn Trãi, thành phố Hải Phòng sau khi sắp xếp lại tổ dân phố, đến nay toàn phường có 7 tổ dân phố. Riêng tổ dân phố Đại An mới được thành lập từ 4 tổ dân phố hiện có hơn 2.860 nhân khẩu.
So với quy mô dân số hiện tại, các nhà văn hóa hiện tại đều có diện tích quá nhỏ để tổ chức các hoạt động cộng đồng.
Bà Diệp Hồng Vui, Tổ phó Tổ dân phố Đại An, chia sẻ: "Nhà văn hóa thôn Chín Thượng cũ của chúng tôi rộng gần 150m2. Nếu họp chi bộ khoảng 50 người thì vẫn đáp ứng được nhưng nếu làm các chương trình khác thì không đủ bàn ghế, diện tích. Trang thiết bị cũng sơ sài."
Theo bà Vui, đây không phải là chuyện riêng tổ dân phố Đại An mà là tình trạng chung của các tổ dân phố khác trong phường. Mới đây, tại cuộc họp chi bộ tháng 7, nhiều đảng viên chi bộ cũng đã có ý kiến đề xuất dự án xây dựng mới, nâng cấp nhà văn hóa và các cơ sở vật chất, các thiết chế văn hóa đi kèm để đáp ứng nhu cầu tổ chức các hoạt động sinh hoạt cộng đồng.
Tương tự, thôn Hoàng Du, xã Gia Phúc được thành lập mới từ việc hợp nhất hai thôn: thôn Cáy và thôn Tháng nên hiện nay vẫn sử dụng cả hai nhà văn hóa cũ.
Nhà văn hóa của hai thôn cũ đều được xây dựng trong giai đoạn năm 2000 đến 2009. Theo ông Nguyễn Văn Hoàn, Trưởng thôn Hoàng Du, diện tích và trang bị của nhà văn hóa thôn hiện không còn đáp ứng được nhu cầu tổ chức các sinh hoạt cộng đồng cho bà con.
Diện tích nhà văn hóa thôn Tháng (cũ) rộng 60m2 và một nhà văn hóa thôn Cáy (cũ) rộng khoảng 80m2. Tại chương trình gần đây nhất, thôn tổ chức họp dân và hội thảo kỹ thuật về phân bón, bên trong hội trường nhà văn hóa không đủ chỗ, bà con phải kê ghế ra hành lang ngồi.
"Không gian nhà văn hóa bó hẹp, nóng bức. Nếu nhà văn hóa có diện tích rộng rãi hơn, không gian rộng rãi thoáng mát và âm thanh, ánh sáng đạt yêu cầu thì khi tổ chức hội họp sẽ hiệu quả và thu hút được đông đảo bà con tham gia hơn," ông Hoàn chia sẻ.
Mong muốn thành phố sớm quan tâm nâng cấp hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở là nguyện vọng chung của nhiều thôn, tổ dân phố. Trưởng thôn Hoàng Du đề nghị cấp trên quan tâm tạo quỹ đất, quy hoạch xây dựng nhà văn hóa, khu thể thao và bể bơi tại địa điểm mới được đặt ở giữa hai thôn nhằm tạo thuận lợi cho bà con trong việc đi lại, tham gia các hoạt động của thôn tổ chức. Đồng thời, thôn cũng đề xuất trong thiết kế nhà văn hóa mới sẽ bố trí phòng trực làm việc cho Trưởng thôn, Bí thư chi bộ và Trưởng Ban công tác Mặt trận của thôn.
Đẩy mạnh xã hội hóa trong đầu tư nâng cấp thiết chế văn hóa
Hiện nay, sau sáp nhập thôn, tổ dân phố, thành phố Hải Phòng có 1.723 thôn, tổ dân phố. Một trong những giải pháp được ngành văn hóa, thể thao và du lịch thành phố xác định là đầu tư, nâng cao hiệu quả khai thác các hệ thống thiết chế văn hóa gắn với xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở.
Chia sẻ thông tin về thực trạng các thiết chế văn hóa ở cơ sở, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng Nguyễn Thành Trung cho biết sau khi sáp nhập thôn, tổ dân phố, những hạn chế của hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao ở cơ sở bộc lộ rõ.
Bên cạnh đó, một số nơi còn thiếu không gian sinh hoạt văn hóa, thể thao, nguồn lực đầu tư còn hạn chế trong khi nhu cầu hưởng thụ văn hóa và rèn luyện thể chất của nhân dân ngày càng cao.
Theo kết quả rà soát, đánh giá hiện trạng do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng phối hợp với các Sở, ngành, địa phương thực hiện, có 1.241 công trình đề nghị được ưu tiên nâng cấp và bổ sung trang thiết bị, có 924 công trình xuống cấp cần sửa chữa để bảo đảm tổ chức các sinh hoạt cộng đồng.
Nhiều nhà văn hóa được đầu tư từ nhiều năm trước, cơ sở vật chất xuống cấp, trang thiết bị thiếu đồng bộ, diện tích sử dụng chưa đáp ứng yêu cầu tổ chức các hoạt động cộng đồng với quy mô dân số thôn, tổ dân phố sau sáp nhập.
Lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng cho biết, Sở sẽ tham mưu thành phố ban hành kế hoạch đầu tư, nâng cấp hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao ở cơ sở giai đoạn 2026-2030 với mục tiêu mỗi xã, phường và mỗi thôn, tổ dân phố sau sắp xếp đều có không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng phù hợp với quy mô dân số và cơ bản đáp ứng yêu cầu của địa phương; tham mưu thành phố bố trí nguồn vốn đầu tư công theo thứ tự ưu tiên cho những địa bàn khó khăn, các công trình xuống cấp nghiêm trọng; đẩy mạnh xã hội hóa trong đầu tư, nâng cấp, khai thác các thiết chế văn hóa ở cơ sở.
Ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố cũng tiếp tục tham mưu thành phố hoàn thiện cơ chế quản lý, khai thác thiết chế theo hướng đa chức năng, gắn hoạt động của nhà văn hóa với văn hóa, văn nghệ, thể thao, học tập cộng đồng, chuyển đổi số.
Mặt khác, ngành sẽ chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhân lực làm công tác văn hóa cơ sở để nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao ở cơ sở, nâng cao đời sống tinh thần của người dân.
Thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, thành phố Hải Phòng đã đặt ra nhiều chỉ tiêu quan trọng. Một trong những chỉ tiêu hàng đầu là 100% xã, phường có thiết chế văn hóa, thể thao và 95% thiết chế văn hóa cơ sở hoạt động thường xuyên, hiệu quả. Thành phố xác định huy động mọi nguồn lực cho phát triển văn hóa.
Cùng với đó, hoàn thiện cơ chế quản trị, khai thác hiệu quả các thiết chế văn hóa; xây dựng và phát triển đời sống văn hóa ở cơ sở phù hợp với chính quyền địa phương hai cấp, gắn hoạt động xây dựng đời sống văn hóa với nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội phù hợp với từng khu vực, nâng mức hưởng thụ văn hóa của nhân dân./.
Bảo đảm chi cho văn hóa hằng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước
Quốc hội quyết nghị Nhà nước bảo đảm chi cho văn hóa hằng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước và tăng dần theo yêu cầu phát triển để thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước.
