Ngày 3/9, cơ quan khí hậu của Liên hợp quốc cảnh báo El Nino có thể đạt cường độ mạnh nhất kể từ khi hoạt động quan trắc bắt đầu cách đây 40 năm. Trong khi đó, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres nhận định thế giới đang bước vào “vùng nguy hiểm của thời tiết cực đoan.”
Phát biểu với báo giới tại Geneva (Thụy Sĩ), người đứng đầu Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) Celeste Saulo cho biết nếu xu hướng hiện nay tiếp diễn, El Nino có thể mạnh hơn mọi đợt từng được ghi nhận kể từ khi WMO bắt đầu theo dõi hiện tượng này cách đây 40 năm.
WMO dự báo El Nino sẽ đạt cấp “rất mạnh” – mức cao nhất trong thang phân loại 4 cấp – trong những tháng tới và đạt đỉnh vào cuối năm nay.
Giới khoa học đánh giá khả năng hiện tượng này kéo dài đến tháng 2/2027 ở mức gần 100%, trong khi những tác động đối với khí hậu có thể tiếp diễn trong năm 2027.
Các số liệu quan trắc cho thấy nhiệt độ bề mặt nước biển tại khu vực trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương xích đạo cao hơn trung bình 1,5 độ C trong giai đoạn tháng 5 đến tháng 7.
Từ cuối tháng 7 đến giữa tháng 8, mức chênh lệch hằng tuần tăng lên 2,2–2,6 độ C. Tại một số khu vực, nhiệt độ dưới bề mặt đại dương trong tháng 7 và đầu tháng 8 thậm chí cao hơn trung bình hơn 8 độ C.
Trong giai đoạn tháng 9–11/2026, WMO dự báo nhiệt độ sẽ cao hơn bình thường tại gần như toàn bộ các khu vực đất liền. El Nino mạnh cũng thường gây hạn hán tại một số khu vực thuộc Amazon, Indonesia và Australia, làm gián đoạn mùa mưa tại Ấn Độ và thay đổi mô hình mưa trên khắp vùng nhiệt đới.
Bà Saulo cảnh báo đợt El Nino bất thường này có thể “giáng một đòn mạnh” vào các cộng đồng và nền kinh tế trên toàn thế giới. Khi hạn hán và lũ lụt đã gây thiệt hại tại nhiều nơi, WMO kêu gọi các cơ quan quản lý thảm họa cùng những lĩnh vực nhạy cảm với khí hậu như nông nghiệp, y tế, năng lượng và tài nguyên nước khẩn trương chuẩn bị phương án ứng phó.
Về phần mình, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cảnh báo El Nino đang gia tăng quy mô, trong bối cảnh nhiệt độ bề mặt đại dương và nhiệt độ toàn cầu không ngừng tăng, đẩy thế giới vào “vùng nguy hiểm của thời tiết cực đoan”.
Ông nhấn mạnh cộng đồng quốc tế phải “giành phần thắng trong cuộc chạy đua giữa những rủi ro ngày càng lớn với nỗ lực hành động vì khí hậu và bảo vệ con người.”
El Nino là hiện tượng khí hậu tự nhiên, thường xuất hiện từ 2–7 năm một lần và kéo dài khoảng 9–12 tháng. Hiện tượng này làm ấm vùng trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương xích đạo, qua đó làm thay đổi mô hình gió, khí áp, nhiệt độ và lượng mưa trên phạm vi toàn cầu.
Dù không bắt nguồn từ biến đổi khí hậu, El Nino có thể làm trầm trọng thêm tình trạng nóng lên do hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch và gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan. Do lượng nhiệt tích tụ trong đại dương truyền vào khí quyển chậm, nhiệt độ toàn cầu thường tiếp tục tăng trong năm sau khi El Nino đạt đỉnh.
Đợt El Nino mạnh giai đoạn 2023–2024 từng góp phần khiến năm 2024 trở thành năm nóng nhất trong lịch sử. Theo bà Saulo, trong bối cảnh hiện nay, sẽ “không có gì đáng ngạc nhiên nếu kỷ lục này bị phá vỡ.”
Theo Cơ quan Quản lý khí quyển và đại dương quốc gia Mỹ (NOAA), El Nino năm nay có 69% khả năng trở thành đợt mạnh nhất từng được ghi nhận.
Dù dự kiến đạt đỉnh trong giai đoạn tháng 10–12, hiện tượng El Nino đã gây nhiều tác động trên toàn cầu. Trong các nước chịu ảnh hưởng rõ rệt, Sri Lanka đang trải qua một trong những đợt hạn hán nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ, khi El Nino khiến nguồn nước tại nhiều khu vực cạn kiệt, hàng chục nghìn người thiếu nước sạch và sinh kế của nông dân chịu thiệt hại nặng nề.
Theo phóng viên TTXVN tại Nam Á, tại nhiều huyện nông nghiệp trọng điểm, lượng mưa năm nay thấp hơn từ 85% đến 100% so với mức trung bình dài hạn.
Nắng nóng kéo dài khiến nhiều sông, hồ và hồ chứa nhỏ ở miền Bắc, miền Đông và miền Nam Sri Lanka khô cạn, trong khi mực nước tại hàng trăm hồ chứa trên cả nước giảm xuống chỉ còn khoảng 10%.
Hạn hán cũng giáng đòn mạnh vào sản xuất nông nghiệp và thu nhập của người dân khi tại một số nơi, người dân phải đào hố trên lòng sông khô để lấy nước, trong khi nhiều hộ buộc phải từ bỏ sản xuất hoặc chuyển sang lao động thời vụ để duy trì cuộc sống.
Cùng ngày, giới khoa học ghi nhận 3 cơn bão cùng hoạt động trên Thái Bình Dương. Đây là hiện tượng hiếm gặp được các nhà khoa học cho là bắt nguồn từ vùng biển ấm lên dưới tác động của đợt El Nino mạnh.
Tối 2/9, bão nhiệt đới Marie mạnh lên thành bão ngoài khơi bán đảo Baja California, nối tiếp hai cơn bão cấp 4 Karina và Lowell đang di chuyển về phía Tây.
Giải thích về hiện tượng này, nhà khoa học khí hậu Julia Cole thuộc Đại học Michigan (Mỹ) cho biết nước biển ấm cung cấp năng lượng, trong khi El Nino tạo điều kiện để các cơn bão hình thành và gia tăng cường độ.
Theo Trung tâm Bão quốc gia Mỹ (NHC), bão Lowell nằm cách thành phố Hilo, bang Hawaii, khoảng 710 km về phía Nam và dự kiến duy trì cường độ mạnh trong vài ngày tới.
Sóng lớn do bão có thể gây biển động và dòng chảy xa bờ nguy hiểm tại một số khu vực thuộc Hawaii, nơi vẫn đang khắc phục hậu quả của bão Lala hồi tháng trước.
Trong khi đó, bão Karina đã suy yếu nhẹ nhưng có thể vẫn duy trì cấp bão trong vài ngày. Bão Marie, nằm cách mũi phía Nam bán đảo Baja California khoảng 603 km về phía Tây Nam, được dự báo tiếp tục mạnh lên đến ngày 4/9.
El Nino có biên độ dao động rộng hơn so với 1.000 năm trước
Nghiên cứu cho thấy mức độ biến động của ENSO trong những thập kỷ gần đây cao hơn 36% so với thời kỳ tiền công nghiệp, trong đó mức biến động mạnh nhất xảy ra trong khoảng 40 năm trở lại đây.
