Ngày 23/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết việc phê chuẩn thỏa thuận hợp tác hạt nhân dân sự mới đạt được giữa Mỹ và Saudi Arabia sẽ phụ thuộc vào việc Saudi Arabia tham gia Hiệp ước Abraham và bình thường hóa quan hệ với Israel.
Theo phóng viên TTXVN tại Washington, trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump khẳng định thỏa thuận giữa Bộ Năng lượng Mỹ và Saudi Arabia chỉ nhằm phát triển chương trình điện hạt nhân phục vụ mục đích dân sự và không cho phép làm giàu urani.
Mỹ sẵn sàng phê chuẩn thỏa thuận điện hạt nhân dân sự với Saudi Arabia, song điều này "hoàn toàn phụ thuộc" vào việc Riyadh gia nhập Hiệp ước Abraham - khuôn khổ bình thường hóa quan hệ giữa Israel và một số quốc gia Arab được Mỹ thúc đẩy từ năm 2020.
Ông cũng nhấn mạnh Washington không phản đối việc các quốc gia phát triển điện hạt nhân dân sự nếu không tiến hành hoạt động làm giàu nhiên liệu hạt nhân.
Phát biểu của Tổng thống Trump được đưa ra sau khi Mỹ và Saudi Arabia đạt được thỏa thuận khung về hợp tác hạt nhân dân sự, theo đó Mỹ sẽ cung cấp công nghệ, chuyên môn và hỗ trợ kỹ thuật để Saudi Arabia phát triển chương trình điện hạt nhân phục vụ nhu cầu năng lượng.
Tuy nhiên, phía Saudi Arabia nhiều lần khẳng định việc bình thường hóa quan hệ với Israel vẫn gắn chặt với tiến trình giải quyết vấn đề Palestine.
Thái tử nước này Mohammed bin Salman và các quan chức Saudi Arabia cho rằng Saudi Arabia sẽ chỉ xem xét thiết lập quan hệ ngoại giao với Israel khi có những bước tiến cụ thể hướng tới việc thành lập một nhà nước Palestine độc lập.
Các cuộc đàm phán về hợp tác hạt nhân dân sự giữa Mỹ và Saudi Arabia đã kéo dài trong nhiều năm và tập trung vào các điều khoản bảo đảm không phổ biến vũ khí hạt nhân, đặc biệt là việc Saudi Arabia không được phép làm giàu urani hoặc tái chế nhiên liệu hạt nhân. Washington coi đây là điều kiện quan trọng để bảo đảm chương trình chỉ phục vụ mục đích hòa bình.
Trong khi đó, chính quyền Tổng thống Trump coi việc mở rộng Hiệp ước Abraham là một trong những ưu tiên đối ngoại tại khu vực Trung Đông. Việc gắn thỏa thuận hạt nhân dân sự với tiến trình bình thường hóa quan hệ giữa Saudi Arabia và Israel được đánh giá là nhằm tạo thêm động lực thúc đẩy chính quyền Saudi Arabia tham gia khuôn khổ này.
Theo giới quan sát, phát biểu của Tổng thống Trump cho thấy Mỹ đang kết hợp các lợi ích về năng lượng, an ninh và ngoại giao trong chính sách đối với Trung Đông, song triển vọng Saudi Arabia sớm gia nhập Hiệp ước Abraham vẫn được cho là còn nhiều thách thức, khi lập trường của nước này về vấn đề Palestine chưa có dấu hiệu thay đổi./.
Mỹ phê duyệt thương vụ bán vũ khí gần 2 tỷ USD cho Saudi Arabia
Mỹ nêu rõ thương vụ sẽ góp phần thực hiện các mục tiêu đối ngoại và an ninh quốc gia của Washington thông qua việc tăng cường năng lực phòng thủ cho Saudi Arabia.
