Thời gian qua, việc xây dựng các trạm dừng nghỉ trên tuyến cao tốc Bắc-Nam phía Đông bị chậm tiến độ và vừa được Bộ Xây dựng chốt mốc tiến độ hoàn thành toàn bộ nhằm đáp ứng nhu cầu của người tham gia giao thông thuận lợi, an toàn.
Nhiều trạm dừng nghỉ chậm tiến độ
Theo Quyết định số 938/QĐ-BGTVT ngày 31/7/2023, trên tuyến cao tốc Bắc-Nam phía Đông có 36 trạm dừng nghỉ, trong đó 7 trạm đã hoàn thành và khai thác gồm: Hà Nội-Bắc Giang (2 trạm, Km120+200 phải tuyến, Km145+800 trái tuyến), Giẽ-Ninh Bình (một trạm, Km227 cả 2 bên), Cao Bồ-Mai Sơn (một trạm, Km269+313 trái tuyến, Km269+410 phải tuyến), La Sơn-Hòa Liên (một trạm Km1+200 trái tuyến giai đoạn 1), Thành phố Hồ Chí Minh-Long Thành-Dầu Giây (một trạm Km41+100 cả 2 bên), Bến Lức-Trung Lương (một trạm Km28+200 cả 2 bên).
29 trạm đầu tư mới để khai thác đồng bộ trên cao tốc, gồm 3 trạm do địa phương là cơ quan chủ quản (Hữu Nghị-Chi Lăng, Lạng Sơn-Bắc Giang do Ủy ban Nhân dân tỉnh Lạng Sơn là cơ quan chủ quản; Trung Lương-Mỹ Thuận do Ủy ban Nhân dân tỉnh Đồng Tháp là cơ quan chủ quản); 2 trạm do VEC là cơ quan chủ quản (Đà Nẵng-Quảng Ngãi, Long Thành-Bến Lức), đang thực hiện các thủ tục đầu tư.
Đối với 24 trạm do Bộ Xây dựng là cơ quan chủ quản, đơn vị này đã giao Cục Đường bộ Việt Nam và các ban quản lý dự án lựa chọn nhà đầu tư theo hình thức xã hội hóa, hiện đã ký hợp đồng đầu tư xây dựng 21 trạm (gồm Mai Sơn-Quốc lộ 45; Quốc lộ 45-Nghi Sơn; Nghi Sơn-Diễn Châu; Diễn Châu-Bãi Vọt; Hàm Nghi-Vũng Áng; Vũng Áng-Bùng; Bùng-Vạn Ninh; Vạn Ninh-Cam Lộ; Cam Lộ-La Sơn (Km36+500); Quảng Ngãi-Hoài Nhơn (Km15); Quảng Ngãi-Hoài Nhơn (Km77); Hoài Nhơn-Quy Nhơn; Quy Nhơn-Chí Thạnh; Vân Phong-Nha Trang; Nha Trang-Cam Lâm; Cam Lâm-Vĩnh Hảo; Vĩnh Hảo-Phan Thiết (Km144); Vĩnh Hảo-Phan Thiết (Km205); Phan Thiết-Dầu Giây; Cần Thơ-Hậu Giang, Hậu Giang-Cà Mau; 3 trạm đang triển khai thủ tục đầu tư gồm La Sơn-Hòa Liên (Km52+000), hầm Đèo Cả, Mỹ Thuận-Cần Thơ.
Đối với 21 trạm đã ký hợp đồng, đã triển khai thi công 20 trạm, còn trạm Vĩnh Hảo-Phan Thiết (Km144) chưa thi công do chưa được bàn giao đủ mặt bằng. Hai trạm đã hoàn thành đưa vào khai thác là Mai Sơn-Quốc lộ 45, Vĩnh Hảo-Phan Thiết (Km205).
18 trạm đang triển khai thi công, trong đó có 9 trạm đã cơ bản hoàn thành các công trình dịch vụ công thiết yếu, đưa vào khai thác, cơ bản đáp ứng được yêu cầu của hợp đồng; 9 trạm chưa hoàn thành các công trình dịch vụ công thiết yếu, chậm tiến độ theo hợp đồng từ 3-6 tháng (có 3 trạm Cam Lộ-La Sơn, Vân Phong-Nha Trang, Nha Trang-Cam Lâm có trạm phục vụ tạm).
Nhận diện nguyên nhân
Trong quá trình triển khai, lãnh đạo Bộ Xây dựng đánh giá, các dự án trạm dừng nghỉ có những khó khăn, vướng mắc làm ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện như: công tác giải phóng mặt bằng phần lớn bị chậm, ảnh hưởng lớn đến tiến độ thực hiện các trạm dừng nghỉ.
Đơn cử như: trạm Phan Thiết-Dầu Giây chậm 15 tháng; Nha Trang-Cam Lâm chậm 14 tháng; Nghi Sơn-Diễn Châu chậm 12 tháng; Cam Lộ-La Sơn chậm 9 tháng; Quảng Ngãi-Hoài Nhơn Km15 chậm 8 tháng; Vạn Ninh-Cam Lộ chậm 6 tháng. Trạm Vĩnh Hảo-Phan Thiết Km144, tỉnh Lâm Đồng (Bình Thuận cũ) mới bàn giao được 16%, chưa đủ mặt bằng để triển khai thi công.
Mặt khác, một số trạm do việc thực hiện các thủ tục về đất đai kéo dài như thu hồi khoáng sản, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, làm chậm tiến độ thi công từ 3-5 tháng.
“Một số nhà đầu tư như Liên danh Petrolimex, Liên danh Futabuslines-Thành Hiệp Phát là các doanh nghiệp có thế mạnh về cung cấp xăng dầu, dịch vụ vận tải,... tuy nhiên chưa có kinh nghiệm triển khai trạm dừng nghỉ nên chậm trễ trong triển khai thực hiện ở các khâu chuẩn bị đầu tư và thực hiện đầu tư xây dựng,” lãnh đạo Bộ Xây dựng nhìn nhận.
Ngoài ra, có một số nguyên nhân khác quan như: từ tháng 9-12/2025, trên địa bàn các tỉnh từ Thanh Hóa đến Lâm Đồng chịu ảnh hưởng nặng nề của các cơn bão, mưa lớn, thời tiết diễn biến phức tạp, liên tục kéo dài nên phải tạm dừng, gián đoạn triển khai thi công; một số dự án có khối lượng đắp nền lớn trong khi nguồn vật liệu đất, cát của các địa phương khan hiếm nên kéo dài thời gian thực hiện; từ đầu tháng 3/2026, do ảnh hưởng của xung đột tại khu vực Trung Đông, dẫn đến giá cả nhiên liệu, vật liệu tăng; các nhà đầu tư chưa giải quyết kịp thời vướng mắc về hợp đồng, thủ tục thanh toán giữa nhà đầu tư và nhà thầu thi công nên có hiện tượng một số nhà thầu thi công cầm chừng, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện các trạm.
“Tối hậu thư” của ngành Xây dựng
Tại Hội nghị giao ban công tác tháng Năm và triển khai nhiệm vụ trọng tâm tháng 6/2026, Bộ trưởng Bộ Xây dựng đã yêu cầu đẩy nhanh tiến độ để sớm đưa vào khai thác các hạng mục công trình dịch vụ công trước ngày 15/7/2026.
Với việc chỉ đạo đôn đốc quyết liệt các Nhà đầu tư, kết quả trong tháng Năm, đầu tháng Sáu đã có thêm 2 trạm (Vạn Ninh-Cam Lộ và Quy Nhơn-Chí Thạnh) đưa vào khai thác công trình dịch vụ công thiết yếu.
Đối với các trạm chưa hoàn thành công trình dịch vụ công thiết yếu, các nhà đầu tư đã cam kết quyết tâm, nỗ lực đẩy nhanh tiến độ hoàn thành công trình dịch vụ công đưa vào khai thác 7 trạm trước ngày 15/7 và trạm Cam Lộ-La Sơn trước ngày 30/8/2026 (do bàn giao mặt bằng chậm); còn trạm Vĩnh Hảo-Phan Thiết Km144 chưa thi công do chưa được bàn giao đủ mặt bằng.
Với các trạm còn vướng mắc về mặt bằng, thu hồi khoáng sản, chuyển mục đích sử dụng đất, Bộ Xây dựng tiếp tục làm việc với địa phương, nhà đầu tư để giải quyết dứt điểm theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, khẩn trương bàn giao mặt bằng và hoàn thành các thủ tục cho nhà đầu tư.
Về các trạm chưa đưa vào khai thác, Bộ Xây dựng tiếp tục kiểm tra tiến độ thực hiện hàng tuần, đôn đốc Nhà đầu tư tăng cường nguồn lực, bổ sung mũi thi công, tăng ca, tăng kíp để đẩy nhanh tiến độ, hoàn thành công trình dịch vụ công, các trạm cung cấp nhiên liệu, trạm sạc, các công trình dịch vụ khác nhằm phục vụ nhu cầu của người và phương tiện tham gia giao thông; quyết tâm hoàn thiện công trình dịch vụ công thiết yếu, đưa vào khai thác trước ngày 15/7 để phục vụ nhu cầu thiết yếu của người dân và đáp ứng điều kiện, thời gian thu phí cao tốc; hoàn thành toàn bộ 18 trạm dừng nghỉ trước ngày 15/12/2026, trong đó có 6/18 trạm hoàn thành trong tháng 10/2026.
Với các trạm đã đưa vào khai thác dịch vụ công, ngoài việc đảm bảo tiến độ hoàn thành toàn bộ trạm theo hợp đồng, Bộ Xây dựng yêu cầu các nhà đầu tư phải tăng cường công tác quản lý vận hành khai thác, phối hợp với các lực lượng chức năng xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh trong quá trình khai thác, bảo đảm an toàn giao thông, an toàn lao động và vệ sinh môi trường; đáp ứng nhu cầu của người tham gia giao thông thuận lợi, an toàn.
Bộ Xây dựng kiên quyết xử lý trách nhiệm theo quy định của hợp đồng đối với các nhà đầu tư vi phạm; yêu cầu nhà đầu tư cam kết và có thời hạn khắc phục các chậm trễ; trường hợp tiếp tục vi phạm, không có giải pháp khắc phục sẽ xem xét giảm trừ thời gian kinh doanh, vận hành khai thác trạm hoặc chấm dứt hợp đồng.
“Việc giảm trừ thời gian kinh doanh, vận hành khai thác trạm sẽ làm giảm hiệu quả của nhà đầu tư, do đó nhà đầu tư phải có giải pháp quyết liệt đẩy nhanh tiến độ triển khai trạm dừng nghỉ để sớm hoàn thành đưa vào khai thác,” lãnh đạo Bộ Xây dựng khẳng định.
Để đẩy nhanh tiến độ triển khai các trạm dừng nghỉ trên tuyến cao tốc Bắc-Nam phía Đông, Bộ Xây dựng kiến nghị Thủ tướng Chính phủ có ý kiến với tỉnh Lâm Đồng giải quyết dứt điểm mặt bằng tại trạm Vĩnh Hảo-Phan Thiết Km144 để bàn giao cho nhà đầu tư sớm triển khai thi công; tỉnh Gia Lai hỗ trợ, đẩy nhanh thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng; giải phóng mặt bằng bổ sung (0,47ha) đối với trạm Hoài Nhơn-Quy Nhơn; tỉnh An Giang hỗ trợ, đẩy nhanh thủ tục giao đất, cho thuê đất đối với trạm Hậu Giang-Cà Mau.
Bộ Xây dựng đề nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Công Thương sớm ban hành quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với các trạm sạc, trụ sạc xe điện lắp đặt tại trạm dừng nghỉ nhằm triển khai theo Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia trong lĩnh vực giao thông và quy định của pháp luật về thu phí sử dụng đường bộ cao tốc đối với phương tiện lưu thông trên tuyến đường bộ cao tốc thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và trực tiếp quản lý, khai thác./.
Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị khẳng định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá chiến lược, giữ vai trò quyết định trong nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Trọng tâm là thúc đẩy ứng dụng mạnh mẽ các công nghệ nền tảng như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học, dữ liệu lớn và chuyển đổi xanh vào mọi lĩnh vực sản xuất, đời sống; đặc biệt là chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong hệ thống chính trị và doanh nghiệp.
Thu hồi, chấm dứt các dự án trạm dừng nghỉ cao tốc Bắc-Nam chậm tiến độ
Cục Đường bộ sẽ xem xét, đánh giá năng lực thực hiện để chấm dứt, thu hồi dự án trạm dừng nghỉ cao tốc Bắc-Nam nếu nhà đầu tư không nỗ lực triển khai dự án, hoàn thành công trình dịch vụ công.
