Trong dòng chảy công nghệ, chuyển đổi số mạnh mẽ trong giai đoạn phát triển mới hiện nay, nhằm nâng cao giá trị sản phẩm, thương hiệu và sức cạnh tranh của làng nghề, Bát Tràng nỗ lực thúc đẩy triển khai gắn công nghệ và chuyển đổi số với phát huy các giá trị văn hóa, làng nghề truyền thống.
Số hóa văn hóa trong giai đoạn phát triển mới
Văn hóa là "nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực nội sinh quan trọng của phát triển kinh tế, xã hội." Đồng thời, phát triển văn hóa đang được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội, hướng tới bảo đảm sự phát triển hài hòa và bền vững.
Cùng với đó, yêu cầu gắn phát triển văn hóa với bối cảnh "hội nhập quốc tế sâu rộng và chuyển đổi số" phù hợp với giai đoạn phát triển hiện nay. Yếu tố chuyển đổi số được đặt song song với gìn giữ và phát huy văn hóa truyền thống, phản ánh thực tế khi môi trường số đang trở thành không gian mới của đời sống văn hóa.
Nghị quyết số 80-NQ/TW cũng nhấn mạnh vai trò trung tâm của con người trong phát triển văn hóa, với yêu cầu xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện. Đây là yếu tố quan trọng trong bối cảnh kinh tế tri thức và đổi mới sáng tạo, khi chất lượng nguồn nhân lực, tư duy sáng tạo và khả năng thích ứng với công nghệ trở thành nền tảng cho phát triển gắn với nghị quyết 57-NQ/TW.
Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa, bao gồm: Số hóa di sản văn hóa, ứng dụng công nghệ trong quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, cũng như mở rộng khả năng tiếp cận và thụ hưởng văn hóa của người dân. Đây được xem là cơ sở để thúc đẩy các hoạt động văn hóa chuyển dịch lên môi trường số.
Mục tiêu đến năm 2030, văn hóa được xác định "từng bước trở thành nguồn lực quan trọng cho phát triển bền vững" trong khi tầm nhìn đến năm 2045 hướng tới xây dựng nền văn hóa hiện đại, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế. Định hướng này cho thấy văn hóa không chỉ mang giá trị tinh thần mà còn tham gia trực tiếp vào các hoạt động kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế số và các ngành sáng tạo phát triển nhanh.
Bát Tràng định hướng mô hình làng nghề số
Với yêu cầu mới trong giai đoạn phát triển mới, Bát Tràng đã không ngừng thể hiện vai trò trong gìn giữ và phát huy giá trị làng nghề trong dòng chảy văn hóa, mà còn hướng tới số hóa làng nghề, nhằm đưa giá trị văn hóa đến gần hơn nữa với đời sống xã hội thông qua công nghệ và chuyển đổi số.
Bát Tràng hiện có khoảng 814 doanh nghiệp và 2.805 hộ kinh doanh, trong đó hơn 1.350 hộ phát triển nghề tại các làng Bát Tràng, Giang Cao và Kim Lan.
Toàn bộ hộ sản xuất, kinh doanh gốm sứ đã có logo nhận diện sản phẩm, khoảng 20% cơ sở thường xuyên livestream bán hàng. Xã có 70 sản phẩm OCOP đạt từ 3 đến 5 sao, tất cả được hỗ trợ tem QR truy xuất nguồn gốc.
Trong sản xuất, các cơ sở gốm sứ đã chuyển từ lò than sang lò gas, lò điện; đầu tư lò nung tự động, máy khắc laser và thiết bị điều khiển nhiệt độ. Địa phương cũng triển khai số hóa di sản văn hóa, nghệ nhân, sản phẩm làng nghề và các điểm di tích để phục vụ bảo tồn, quảng bá, phát triển du lịch.
Xã Bát Tràng đã phối hợp tổ chức các phiên livestream giới thiệu, quảng bá và kết nối tiêu thụ gốm sứ truyền thống. Hoạt động nằm trong cao điểm “100 ngày thực hiện nhiệm vụ trọng tâm về chuyển đổi số,” đưa sản phẩm làng nghề đến trực tiếp người tiêu dùng trên môi trường số, mở rộng thị trường và tạo thêm kênh xúc tiến thương mại.
Mục tiêu và giải pháp hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với đặc trưng làng nghề
Vừa qua, lãnh đạo xã Bát Tràng đã đề nghị thành phố tiếp tục hỗ trợ xây dựng cơ sở dữ liệu số về làng nghề; số hóa sản phẩm, nghệ nhân và di sản văn hóa; thúc đẩy thương mại điện tử, bảo hộ sở hữu trí tuệ, ứng dụng công nghệ trong phát triển du lịch.
Theo định hướng của địa phương, chuyển đổi số phải trở thành động lực phát triển kinh tế-xã hội, nhất là với làng nghề. Địa phương cũng sẽ tập trung khắc phục các điểm nghẽn về dữ liệu, hạ tầng, nhân lực số; đẩy mạnh ứng dụng AI, thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc và thanh toán không tiền mặt.
Bát Tràng cũng hướng tới xây dựng mô hình làng nghề số, du lịch thông minh và bảo tàng số. Chú trọng ứng dụng khoa học, công nghệ trong sản xuất gốm sứ, xây dựng thương hiệu, bảo hộ sở hữu trí tuệ, chuyển đổi số kinh doanh và phát triển du lịch./.
Trung tâm Gốm Bát Tràng vào danh sách 26 công trình kiến trúc đẹp nhất thế giới
Tạp chí du lịch uy tín của Anh Time Out vừa công bố danh sách 26 công trình kiến trúc đẹp nhất thế giới năm 2026. Đáng chú ý, Trung tâm Gốm Bát Tràng là đại diện duy nhất của Việt Nam góp mặt.
